Skip to content
SK Koninginnensluis 07_Sabrina Khikmatova

Renovatie Koninginnensluis, Nieuwegein

Monumentaal werk in de Vernieuwingsopgave

Heijmans renoveert de Koninginnensluis in Nieuwegein. Het Rijksmonument, gebouwd tussen 1882 en 1886, vormt een belangrijke schakel tussen het Merwedekanaal en de Lek. Na bijna 140 jaar trouwe dienst is de sluis toe aan groot onderhoud. Rijkswaterstaat en Heijmans zorgen in een tweefasen aanpak dat dit object met grote cultuurhistorische waarde veilig en betrouwbaar blijft én toekomstbestendig wordt als onderdeel van de grote Vernieuwingsopgave waar Rijkswaterstaat voor staat.

Thema: Verbinden
21 november 2025
Nieuwegein
Rijkswaterstaat

De uitdaging

De Koninginnensluis is een belangrijke verbinding. Vooral voor recreatievaart tussen het Merwedekanaal en de Lek. Met de renovatie kan de sluis ook in de toekomst veilig en betrouwbaar gebruikt worden. De uitdaging: het zorgvuldig renoveren van een monumentaal object met behoud van erfgoed, minimale hinder voor de omgeving en maximale veiligheid. Daarbij gold de uitdaging om de risico's van het project in kaart te brengen vóórdat de uitvoering startte.

Binnenhoofd, voor oplevering-opening, 1885 (N_Sabrina Khikmatova
Koninginnensluis voor oplevering en opening, omstreeks 1885.

Aanpak: samenwerken in twee fasen

De renovatie vindt plaats volgens een 2-fasen aanpak, een samenwerkingsmodel met gefaseerde contracten waarin Rijkswaterstaat en Heijmans van ontwerp tot oplevering nauw samenwerken. In fase 1 wordt het gehele project in kaart gebracht en in fase 2 wordt het project uitgevoerd. Deze transparante werkwijze beperkt risico’s, verhoogt de voorspelbaarheid en creëert ruimte voor innovatie en duurzame keuzes.

• Fase 1 (2023 – 2025): inspecteren, risico’s en maatregelen in kaart brengen en ontwerpfase. De maatregelen worden besproken met de omgeving, met de Commissie Omgevingskwaliteit Nieuwegein (CON) en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE).

• Fase 2 (2025 – 2027): uitvoering waarin onder meer de sluisdeuren en kolkwanden van de sluis worden gerenoveerd. Ook renoveren en vervangen we onderdelen van de Wilhelminabrug en Emmabrug. Verder voeren we enkele werkzaamheden uit aan de naastgelegen schotbalkenloods, wordt de besturingssoftware vernieuwd en werken we aan veiligheidsverbeteringen rondom de sluis.

Deze renovatie is, samen met de renovatie van het Houtribcomplex, onderdeel van een portfoliocontract en draagt daarmee bij aan de grote vernieuwingsopgave waar Rijkswaterstaat voor staat. Met vertrouwen draag ik de renovatie van de Koninginnensluis op aan Heijmans.
Martin Wijnen, directeur-generaal van Rijkswaterstaat

Ton Hillen, CEO van Heijmans: "In een dergelijke portfolio-opgave is een goede samenwerking tussen opdrachtgever en opdrachtnemer van cruciaal belang. De 2-fasen aanpak heeft ons in staat gesteld om daadwerkelijk een nauwe samenwerking aan te gaan met Rijkswaterstaat, met aandacht voor elkaars belangen. Dit geeft ons het vertrouwen om fase 2 slim en efficiënt uit te voeren, met maximale aandacht voor het welzijn van de omgeving en het scheepvaartverkeer. De samenwerking tussen Rijkswaterstaat en Heijmans en de geleerde lessen vanuit de Koninginnensluis, vormen bovendien een solide basis voor de toekomstige samenwerking aan het Houtribcomplex.”

Oplossing en resultaat: 19e-eeuwse charme voldoet aan eisen 21e eeuw

De renovatie maakt deel uit van de landelijke Vernieuwingsopgave van Rijkswaterstaat: een programma gericht op het vernieuwen van verouderde infrastructuur. Daarmee draagt dit project bij aan een vlotte en veilige vaarweg en een gezonde leefomgeving voor mens en natuur.

Dankzij de gezamenlijke aanpak wordt een duurzame en toekomstbestendige sluis, waarin techniek, erfgoed en veiligheid samenkomen gerealiseerd. Zo blijft de Koninginnensluis een voorbeeld van waterbouwkundig vakmanschap, klaar voor toekomstige generaties.

  • Behoud van cultuurhistorie: restauratie met aandacht voor monumentale waarden.
  • Veiligheid en betrouwbaarheid: vernieuwde besturing, hekwerken en terreininrichting.
  • Duurzame uitvoering: CO₂-reductie, hergebruik van materialen en duurzame bouwplaats
  • Levensduurverlenging: de sluis is weer klaar voor tientallen jaren gebruik.
  • Natuurinclusief werken: versterking van de biodiversiteit.

5x bijzonder

1. Historische en monumentale waarde.
De Koninginnensluis is een rijksmonument uit 1892 en geopend door koninginnen Emma en Wilhelmina.

2. Functionele en nautische betekenis.
De sluis vormt een belangrijke verbinding tussen het Merwedekanaal en de Lek, vooral voor de recreatievaart en ook nog steeds voor beroepsvaart. Om de Koninginnensluis ook in de toekomst goed te kunnen gebruiken is een renovatie nodig.

3. Technische complexiteit en duurzaamheid.
Integrale renovatie van sluis, bruggen en besturing. Samenwerking van verschillende bedrijfsonderdelen en specialismen bij Heijmans en partners. Duurzame levensduurverlenging met minimaal milieubeslag en maximaal resultaat.

4. Innovatieve projectaanpak.
2-fasen aanpak binnen het transitieprogramma ‘Op weg naar een vitale sector’. Daarin werken marktpartijen en Rijkswaterstaat samen aan een sector die duurzaam en innovatief is, financieel gezond en waarin de risico’s die inherent zijn aan infraprojecten, goed worden beheerst.

5. Maatschappelijke impact op omgeving en bereikbaarheid.
De sluis ligt in een bewoond gebied met cultuurhistorische waarde, waardoor hinderbeperking en planning van brugafsluitingen cruciaal zijn.