Verhaal
![Bram Verbeek dijkversterking GoWa Heijmans]()
Nederland werkt continu aan een toekomstbestendig watersysteem. Door klimaatverandering, hogere rivierafvoeren en nieuwe inzichten in waterveiligheid worden dijken stap voor stap versterkt. Zo blijven ze ook in de toekomst bescherming bieden.
De dijk tussen Gorinchem en Waardenburg was één van die opgaven. Langs het 23 kilometer lange traject komen waterveiligheid, natuur en leefomgeving samen. Met dorpen, beschermde natuurgebieden en UNESCO-werelderfgoed in de directe omgeving vroeg deze dijkversterking om een integrale aanpak.
Heijmans werkte binnen de Graaf Reinaldalliantie samen met Waterschap Rivierenland, GMB, De Vries & Van de Wiel en Royal HaskoningDHV aan een toekomstbestendige dijk langs de noordkant van de Waal. Meerdere disciplines, één gezamenlijke verantwoordelijkheid. Zo brengen we waterveiligheid, omgeving en uitvoering samen.
"Een dijkversterkingsplan waarin verschillende belangen samenkomen. Ik ben er zeer trots op dat we in goede samenwerking met alle partijen deze mijlpaal hebben bereikt."
Alles onder 1 dak
GoWa was geen klassiek aanbesteed project. Heijmans haakte in 2017 al aan bij de Graaf Reinaldalliantie. Samen met Waterschap Rivierenland doorliep de alliantie de volledige planstudie en uitwerkingsfase. Geotechnici, ecologen, civiel ingenieurs en omgevingsmanagers zaten vanaf de ontwerpfase samen aan tafel. Het doel was om waterveiligheid, natuurontwikkeling, infrastructuur, archeologie, landschap en leefomgeving te verenigen in een integraal ontwerp dat werd gedragen door alle partijen.
Op Wilma kun je rekenen
Voor dit project ontwikkelde ontwerpleider, Jaap Wierenga, een digitale ontwerp- en rekenoplossing: Wilma. Deze tool stuurt de ontwerpsoftware aan, vult parameters automatisch in en rekent razendsnel door, inclusief alternatieven bij wisselende randvoorwaarden.
Het resultaat
Betere ontwerpen in minder tijd tegen lagere kosten. Het geotechnische ontwerpproces is voor 80% geautomatiseerd. Stabiliteits-analyses, pipingmodellen en zettingsberekeningen die vroeger dagenlang duurden, zijn nu in handomdraai doorgerekend. Zo is de ingenieur minder tijd kwijt aan het opstellen van rekenbestanden en heeft dus meer ruimte voor het interpreteren van de uitkomsten en het optimaliseren van ontwerpbeslissingen.
"Het geotechnische ontwerpproces is voor ongeveer tachtig procent geautomatiseerd. Je kunt nu tempo maken, want het bulkwerk doet de computer. Zodat je tijd hebt voor het complexe, creatieve nadenkwerk."
Natuur natuurlijk!
Bij de dijkversterking Gorinchem-Waardenburg was duurzaamheid geen bijzaak maar een bouwsteen. Heijmans zette haar emissieloos materieel in, hergebruikte grond en materialen en ontwierp met oog voor natuurinclusiviteit.
Het resultaat? De nevengeul bij Herwijnen, een 1,8 kilometer lange waterverbinding die decennialang verzand was, is uitgegraven, uitgebreid en aan beide zijden weer op de Waal aangesloten. Deze geul verbindt kleiputten van de voormalige steenfabriek van Herwijnen met de rivier. De biodiversiteit is er zichtbaar op vooruitgegaan: ooievaars zijn teruggekeerd, kikkers en salamanders floreren en de waterkwaliteit is verbeterd.
Punten van aanpak
- Biodiversiteit als uitgangspunt
- Hergebruik van gebiedseigen grond en materialen
- Emissieloos materieel op de bouwplaats
- 1,8 km nevengeul hersteld (Herwijnen, afgerond oktober 2024)
- Waterkwaliteit verbeterd en habitatherstel voor vogels en amfibieën
Meer dan een foldertje
Tussen Gorinchem en Waardenburg liggen tientallen dijkwoningen en honderden huizen en ieder dijkvak kent zijn eigen uitdagingen: grondeigendomsdossiers, bereikbaarheidsvragen, hinderbeperkingseisen. Daarom zette Heijmans structureel omgevingsmanagers in die in nauw contact stonden met bewoners, bedrijven en boeren. Want vijf jaar lang graaf- en bouwwerkzaamheden in je achtertuin vraagt om meer dan een foldertje en een informatieavond.
“Je wil de overlast maximaal beperken en naast een veilige dijk ook een gezonde leefomgeving maken.”
Het nevengeul-project bij Herwijnen is een sterk voorbeeld van natuur en omgeving als kans in plaats van obstakel. Het idee voor de nevengeul kwam voort uit de nauwe samenwerking met de lokale gemeenschap. Bewoners waren betrokken bij het ontwerp en zijn eigenaar van delen van de geul. Het resultaat is een plek waar natuur, recreatie en waterveiligheid samenkomen.
Punten van aanpak
- Omgevingsmanagers per dijkvak, gedurende het hele project
- Maatwerkoplossingen voor bereikbaarheid en hinder
- Actieve samenwerking met bewoners, agrariërs en natuurorganisaties
- Nevengeul Herwijnen als voorbeeld van bewonersidee tot realisatie
- Participatieve aanpak: van verkenning tot oplevering
Tijdlijn: van verkenning tot veilige dijk
2014 Project GoWa gestart (verkenningsfase)
2017 Heijmans sluit aan bij Graaf Reinaldalliantie
2020 Wilma (v1) bewezen als digitale ontwerptool
April 2021 Subsidie €350M toegekend door HWBP
Juni 2021 Uitvoering van start
Oktober 2024 Nevengeul Herwijnen afgerond (1,8 km)
2026 Dijk hoogwaterveilig opgeleverd
Werkt u aan een dijkversterkingsopgave?
Heijmans denkt graag mee. Van verkenning tot uitvoering. Neem contact met ons op, dan vertellen we je alles over onze integrale aanpak.
