Ook vertrouwen kun je aanplanten

Ere wie ere: het begint met Helwig, timmerfabriek uit Geleen. Dat familiebedrijf levert kozijnen aan Heijmans en Van Wijnen voor de renovatie van flatcomplexen in Geleen. Het gaat om ruim 450 sociale huurwoningen van corporatie ZOwonen. Een duurzame ingreep? Ja, de renovatie botst niet met de openingszin van het Limburgs volkslied: ‘Waar in ’t bronsgroen eikenhout ’t nachtegaaltje zingt.’ Sterker nog: voor elk geplaatst houten kozijn plant Helwig één boom of struik in landschapspark Hof van Limburg in Sittard-Geleen. Dat doet het bedrijf samen met Heijmans, Van Wijnen, ZOwonen en de gemeente Sittard-Geleen. In totaal gaat het om de aanplant van 7.000 bomen en struiken. Zo onderstrepen de ketenpartners hun gezamenlijke keuze voor duurzaam ondernemen en circulariteit.

Landschapspark

Het plan van aanpak is samen met Natuurmonumenten ontwikkeld. Peter Everts is coördinator natuurbeheer bij deze landelijke organisatie. Vier gebieden heeft hij onder zijn hoede: de Brunssummerheide, het dal van de Roode Beek, het Wormdal en Hof van Limburg. Over het laatstgenoemde gebied: “Vroeger was het landbouwgrond; nu een landschapspark met kruiden- en faunarijk grasland, akkers, kleine loofbosjes en water.” Begin deze eeuw verkocht de gemeente deze grond aan Natuurmonumenten, als compensatie voor een winkelzone in Geleen-Noord. Oppervlakte: 36 hectare oftewel circa 50 voetbalvelden – maar de natuur loopt hier nooit buitenspel. Tot de fauna behoren reeën, vossen, marters, hazen en konijnen, naast vlinders, ijsvogels en spechten. Tegelijkertijd bewijst Hof van Limburg dat stedelijkheid en natuur elkaar niet hoeven uit te sluiten. Peter: “Het gebied heeft ook enkele civiele functies, zoals waterberging en overstort, hoogspannings- en hogedrukleidingen.”

Evenwichtskunst

Een ochtend in februari. Ondanks de regen trekt het Hof van Limburg bezoekers. Zwijgzame mannen met aangelijnde honden, een jonge vrouw die in trainingspak voorbijsnelt. Veel bezoekers komen uit de aangrenzende wijk Lindenheuvel, een voormalige mijnwerkerskolonie. Op oudejaarsdag 1974 sloot de laatste mijn in Limburg. Nu werkt de beroepsbevolking bovengronds, voor een deel bij Chemelot. Dat complex voor de chemische industrie – 130 bedrijven op 800 hectare groot – ligt naast het Hof van Limburg.

In Nederland is balanceren tussen economie en natuur evenwichtskunst, weet Layze Hoogland. Zij is ecoloog bij Heijmans en werkt in opdracht van zowel infra als vastgoed en woningbouw. De gemene deler in haar projecten? “Heijmans wil natuur beter achterlaten dan ze haar aantreft. Dat is het uitgangspunt. Heijmans heeft daarin ook voorgesorteerd op de Natuurherstelwet, die in augustus 2024 van kracht is geworden.” Eerder was ze zes jaar elders ecoloog. “Maar ik miste de praktijk. Als ik na twee of drie jaar onderzoek een rapport schreef, zag ik niet of het resultaten opleverde. Bij Heijmans is het tenminste zichtbaar en tastbaar.”

Applaus

De upgrade van Hof van Limburg is koren op haar molen. Een van de inrichtingsmaatregelen is het creëren van mantel-zoomvegetatie, waarbij hoge kruiden [de mantel] en struiken [de zoom] een geleidelijke overgang van grasland naar bomen vormen. Een luilekkerland voor flora en fauna, vertelt Layze. “Het is een ecosysteem op zich. Voor vleermuizen is dit ook een fourageergebied.”

Daarnaast zal de aanleg van bos en hagen de biodiversiteit versterken. “Er is voor diverse soorten gekozen. Zoals? Hazelaar, zoete kers en meidoorn, maar ook haagbeuk en hondsroos.” Het gaat om autochtoon plantgoed oftewel afkomstig uit de regio, vertelt Peter. “Dat is strikter dan inheems plantgoed. Helmgras zul je hier niet tegenkomen.”

Verder legt Natuurmonumenten kleine bosplantsoenen in de graslanden aan, die als schuil- en nestgelegenheid dienst kunnen doen. “Zulke 'stapstenen' zijn onmisbaar”, stelt Layze. Met glimlach: “Soms moet je de natuur een handje helpen.” Het zal vooral applaus opleveren van vogelsoorten, specifieke kleine zoogdieren en insecten die de voorkeur geven aan een gebied dat niet al te open is.

Worteling

Ooit bekeken natuurorganisaties en bouwbedrijven elkaar met koelte of achterdocht. Die tijd is allang voorbij. Layze: “Heijmans zoekt verbinding, of het nu met Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Brabants Landschap of Vogelbescherming Nederland is. Dat is niet zo vreemd. We zijn makers van de gezonde leefomgeving.”

Ook Peter zet in op groene allianties. “Ons doel is natuurbescherming en -verbetering, Dat kan niet zonder samenwerking. Draagvlak creëer je name door de natuur beleefbaar te maken, daar waar ze dat kan dragen.”

De upgrade van Hof van Limburg illustreert het vertrouwen in samenwerking. Afgelopen januari is de eerste lading ‘natuur-in-de-dop’ al geplant. “Dan heeft het de tijd om wortels te krijgen”, legt Peter uit. “Zo komt het in de lente al tot blad.” Of dit voorjaar ook een veld vol klavertje-vier gaat kiemen? Niets uitsluiten is de beste grondhouding, weten optimisten