Lees meer
Wat als we bij het ontwerpen van een buurt, niet beginnen met aantallen, parkeerplaatsen, vierkante meters, funderingspalen, maar met gezondheid? Dan verandert de logica van gebiedsontwikkeling fundamenteel. Lonneke Zuijdwijk vertelt waarom Heijmans ‘gezonde leefomgeving’ een cruciaal perspectief vindt in het ontwikkelen van gebieden en gebouwen: “De vraag is niet alleen hoeveel we bouwen, maar welke kwaliteit van leven een buurt of gebouw mogelijk maakt. Dan gaan zaken veranderen, denk bijvoorbeeld aan natuur als preventieve gezondheidszorg of straten voor beweging in plaats van doorstroming.”
“De transitie van zorg naar preventie is urgent”
“Het sociaal domein kraakt onder de zorgkosten. Zorg en welzijn zijn de grootste kostenpost op de Rijks- en gemeentelijke begrotingen. Bewegingsinactiviteit kost Nederland jaarlijks 2,7 miljard euro. Eenzaamheid zo’n 2 miljard. En stress nog veel meer. We zien deze uitdagingen in onze gebiedsontwikkelingen terug: overgewicht, kwetsbare mentale gezondheid onder jongeren, zorgen over sociale samenhang, eenzaamheid onder ouderen. Er ligt een enorme opgave waarin wij als Heijmans van betekenis willen zijn.
“Veel kennis, maar niet eenduidig en te weinig praktijkgericht”
Toch blijft sturen op gezondheid lastig. Niet omdat er te weinig kennis is. Maar juist omdat er veel versnipperde kennis bestaat. We inventariseerden recent meer dan 100 ontwerpgidsen, richtlijnen, beleidsdocumenten en inspiratieboeken over dit onderwerp. Met als gevolg dat zowel gemeenten als ontwerpers en ontwikkelaars per project opnieuw op zoek zijn naar de juiste keuze. Dat kost tijd. In een periode waarin we juist willen versnellen.
Bovendien wordt gezondheid vaak gezien als een zachte waarde. Iets dat belangrijk is, maar moeilijk om op te sturen. Gezondheid is immers context-specifiek, deels persoonlijk en subjectief. Wat is effectief? Waar hebben wij als ontwikkelaar invloed op? En hoe meet je dat? Wanneer is iets een succes?
Om dat te doorbreken, ontwikkelde Heijmans een procesaanpak. Een onderdeel hiervan is de Impact Scan. Deze werkwijze combineert diverse data en bevindingen. Zo ontstaat een compleet beeld van thema’s zoals eenzaamheid, bewegen, kansenongelijkheid, veiligheid en mentale gezondheid. Het helpt projectteams om van intuïtie naar onderbouwde keuzes te gaan.
“Van intuïtie naar onderbouwde keuzes”
Om dat te doorbreken, ontwikkelde Heijmans een procesaanpak. Een onderdeel hiervan is de Impact Scan. Deze werkwijze combineert diverse data en bevindingen. Zo ontstaat een compleet beeld van thema’s zoals eenzaamheid, bewegen, kansenongelijkheid, veiligheid en mentale gezondheid. Het helpt projectteams om van intuïtie naar onderbouwde keuzes te gaan.
“Van zachte waarde naar meetbare impact”
De uitkomsten van de Impact Scan vertalen we naar meetbare doelen en lokale succesfactoren, denk aan meer bewegende jongeren of meer burencontact. Altijd in nauw contact met lokale partners, want die kennen de plek en bewoners. Zo nemen we met elkaar gerichte besluiten. Daarna volgt de fase waarin we effectieve ontwerpkeuzes en praktische oplossingen uitwerken. En natuurlijk monitoren, bijsturen en leren.
"Gezondheid als satéprikker van gebiedsontwikkeling"
Zo verandert de aanpak van gebiedsontwikkeling fundamenteel en hebben we meer impact op gezondheid in de leefomgeving. Wijken waar mensen aantoonbaar vaker fietsen en wandelen. Kantooromgevingen waar werknemers zich beter voelen, minder stress ervaren. Gebouwen die ontmoeting stimuleren, waardoor er meer sociale contacten ontstaan. Dan wordt gezondheid geen abstract doel meer, maar een echte ontwerpopgave.
Bij Heijmans zien we gezondheid als de satéprikker van gebiedsontwikkeling: het element dat alles met elkaar verbindt. Van mobiliteit tot natuur, van wonen tot ontmoeten.
“Welzijn vraagt om nieuwe manieren van samenwerken”
Welzijn verbeteren in een gebied is geen eenvoudige puzzel. Het vraagt om een andere benadering en andere competenties. Daarom werkt Heijmans samen met kennisinstellingen zoals TNO, ontwerpers, onderzoekers en maatschappelijke organisaties. Want echte impact maak je niet alleen. Je hebt ontwerpers, wetenschappers, beleidsmakers, ontwikkelaars én bewoners nodig. Alleen samen kunnen we bouwen aan leefomgevingen die mensen echt gezonder maken. Het kan samen.”
-Lonneke Zuijdwijk, Directeur Vastgoed, Heijmans
