Heijmans en energie
De grootste stappen in de energietransitie moeten nog worden gezet, maar ons elektriciteitsnet loopt nu al op veel plekken tegen zijn grenzen aan. Volgens Floor Felten, directeur Energie bij Heijmans, vraagt de overgang naar een duurzaam energiesysteem om meer dan alleen extra netcapaciteit. “We moeten het systeem fundamenteel anders inrichten en dat vraagt om lef.”
Floor: "We staan voor een enorme opgave. We willen afscheid nemen van fossiele brandstoffen, woningen bouwen, bedrijven verduurzamen en tegelijkertijd ons energiesysteem betaalbaar houden. Maar we proberen die toekomst nog te vaak mogelijk te maken binnen de kaders van het verleden. Dat is niet haalbaar.
Ons energiesysteem is grotendeels ingericht op centrale opwekking en voorspelbaar verbruik, maar de toekomst ziet er anders uit. We wekken steeds meer energie lokaal op en gebruiken elektriciteit op andere momenten en plekken. Dat vraagt niet om een paar kleine aanpassingen, maar om een fundamentele systeemverandering. Die verandering is niet alleen technisch, maar draait om anders denken, plannen en samenwerken.
'We kunnen het energiesysteem van morgen niet bouwen met de spelregels van gisteren.'
Voor mij zijn daarbij twee opgaven onlosmakelijk verbonden. We moeten het elektriciteitsnet fors uitbreiden én de capaciteit die er al is veel slimmer benutten.
De uitbreiding van ons elektriciteitsnet vraagt om enorme investeringen en veel vakmensen. Juist die vakmensen zijn schaars. Daarom moeten we vernieuwen. Standaardiseren, digitaliseren en robotiseren waar dat kan. Bij Heijmans laten we in onze fabriek Krachtveld in Ede zien wat een andere aanpak oplevert. We bouwen en testen hoogspanningsvelden vooraf in een gecontroleerde omgeving, zodat we op locatie sneller en efficiënter kunnen werken. Deze aanpak is zo'n 30 procent sneller dan de traditionele bouwmethode op de bouwlocatie.
In de wijk IJsseloevers in IJsselstein werken we samen met onder andere Stedin aan een energieconcept waarbij opwekking, opslag en verbruik op wijkniveau op elkaar worden afgestemd. Door de warmtevoorziening en het laden van elektrische auto's achter één centrale netaansluiting te combineren, maken we de bouw van 560 woningen mogelijk, ondanks netcongestie.
Waar de energieaansluiting vroeger vaak pas aan het einde van een ontwikkeltraject aan bod kwam, begint een gebiedsontwikkeling tegenwoordig steeds vaker met een energieplan, zoals in IJsseloevers. Logisch, want de manier waarop je een gebied ontwerpt, bepaalt voor een belangrijk deel welke energievoorziening nodig is.
Tegelijkertijd vind ik het opvallend dat plannen die vanaf het begin bewust omgaan met energie niet vanzelfsprekend anders worden beoordeeld dan plannen waarin dat veel minder aandacht krijgt. Als we willen dat energie een volwaardig onderdeel wordt van gebiedsontwikkeling, zullen we die keuzes ook moeten erkennen en waarderen.
'Van slimme oplossingen naar de nieuwe standaard.'
Ik zie een belangrijke rol voor Heijmans. Wij beschikken over kennis van energiesystemen en ontwikkelen woningen, gebouwen en realiseren infrastructuur. Die kennis moeten we inzetten om partijen bij elkaar te brengen en oplossingen daadwerkelijk op grotere schaal toe te passen.
Maar dat vraagt ook iets van de manier waarop we werken. Energie moet vanaf dag één onderdeel zijn van gebiedsontwikkeling. Slimme energieconcepten moeten structureel meewegen bij het maken van keuzes. En succesvolle innovaties moeten niet blijven hangen in pilots, maar de nieuwe standaard worden.
Mijn oproep aan netbeheerders, overheden, ontwikkelaars en bouwers? Durf bestaande werkwijzen los te laten en samen nieuwe wegen in te slaan. Want de oplossingen zijn er. Nu moeten we ze samen durven toepassen.
Ik geloof dat het kan. Het kan samen."
Floor Felten, directeur Energie bij Heijmans.
