Vijf vragen aan Theo Smits

Je huis als energiefabriek

Gratis gebruik maken van energie in een huis dat zelfs energie lévert. Dat noemen wij nog eens ‘bright’. Samen met AERspire hebben we een woning ontwikkeld die helemaal op zonne-energie werkt. Een woning die je helpt om bewust met water, afval en energie om te gaan. Innovator Theo Smits geeft toelichting op de Tesla onder de woningen: Heijmans BrightHouse.

15 januari 2015

Hoe ben je op het idee gekomen van BrightHouse?

Rond de eeuwwisseling kwam ik in aanraking met het project ‘In Goede Aarde’ in Boxtel. Daar gingen we voor het eerst EPC=0 woningen bouwen. Dat was zo bijzonder dat de koningin het project kwam openen. Naderhand bedacht ik me: Waarom gaan we niet 5 stappen verder en maken we een échte energiefabriek als woning? Het bleef sluimeren, maar ik liep telkens tegen problemen aan waardoor het onbetaalbaar werd. 

Twee jaar geleden werden we gevraagd om de zonnepanelenindustrie te adviseren over de praktische toepassing van zonnepanelen bij het SEAC. Een ontwikkeling die ik tegenkwam was een compleet gesloten glazen PV-dak in plaats van allemaal losse paneeltjes aan elkaar. Die producent had alleen een probleem: het werd heel warm onder dat glazen PV-dak. Hoe konden ze die warmte nou het beste afvoeren? Dat was voor mij het Eureka-moment. Zij wilden die warmte kwijt, terwijl ik die warmte juist heel graag wilde hebben. Een zonnepaneel geeft namelijk veel meer warmte dan elektriciteit. Door deze gedachte kon ik opeens de woning als energiefabriek laten werken, want ik heb in één keer veel meer energie beschikbaar. Toen heb ik de pen gepakt en ben ik een woning gaan bedenken die volledig werkt op zonne-energie. Maar wel comfort voorop, daarna pas het energieverhaal. Met dat uitgangspunt is het Heijmans BrightHouse ontstaan. 

Exterieur_HeijmansBrightHouse1-1600.jpg

BrightHouse heeft een dak van zonnepanelen en een stijlvol ontworpen serre. Ontwerp: Van Helmond | Zuidam

Waarom is zo'n huis er dan nog niet?

Een analogie: de eerste elektrische auto is al meer dan 100 jaar geleden gemaakt. Deze is nooit doorgebroken. Nu, 100 jaar later, breekt de Tesla door. Dat komt omdat allerlei onderdelen van de techniek nu veel verder ontwikkeld zijn en iemand zo slim was om alle technieken bij elkaar te brengen, terwijl het er voor de gebruiker als een herkenbare auto uitziet. Eigenlijk zie ik BrightHouse als de Tesla onder de woningen.

Wat nog niemand goed gedaan heeft is een leuke, betaalbare woning maken die helemaal op zonne-energie werkt. Onderdelen ervan zijn al wel met succes toegepast. Het idee van een serre is niet nieuw. Maar een serre betrekken in het ventilatiesysteem is nog niet eerder gedaan. Alleen als je alle onderdelen bij elkaar pakt, die stuk voor stuk pragmatisch zijn, hou je een betaalbare, energieleverende woning over. Het idee is om zo min mogelijk technologie toe te passen. BrightHouse is 25% minder efficiënt dan het optimum, maar daardoor kost het maar de helft. Dus euro voor euro krijgen we onze energie veel goedkoper. En dat gesloten glazen PV-dak levert heel veel energie op. Dat was de gouden oplossing.

De interesse voor dit soort woningen neemt toe. Het aantal mensen dat dit soort woningen interessant vindt, is 10 keer groter dan 10 jaar geleden. Relatief nog steeds een kleine groep, al blijft het groeien. Deze mensen gaan samen met bedrijven die voorop lopen ‘de standaard’ maken en stomen als het ware het grotere publiek klaar voor deze energietransitie. 

Wat is het verschil met andere energiezuinige huizen?

Als je er snel naar kijkt denk je: dit is de zoveelste energiezuinige woning. Maar als je goed kijkt is het echt bijzonder vanwege het samenspel van technieken. Dit is geen energiezuinige maar een energieleverende woning. De techniek die er in zit bestaat uit sterk vereenvoudigde varianten. Heel veel energiezuinige woningen focussen op goed isoleren en het opwekken van elektriciteit. Wat wij doen is warmte opwekken. Je zal zeggen dat dat niet nieuw is, maar een warmtepomp bijvoorbeeld wekt geen warmte op. Een warmtepomp zet energie van elektriciteit om in warmte. Maar dat is geen opwekking. Wij zetten zonlicht rechtstreeks om in warmte. We maken een super zonneboiler van het hele dak, zonder dat het duurder is dan een normale zonneboiler. Dat is echt anders. Tuurlijk, er zal best een keer iemand een serre gebruikt hebben voor warmte, of een zonneboiler hebben toegepast, maar dit concept is een totaal samenspel van een serre, een slim ventilatiesysteem, zonnepanelen en het gebruik van de warmte onder de panelen.

"Het is echt anders om een woning vooraf al energiezuinig te ontwerpen."

Een ander probleem waar veel energiezuinige woningen tegenaan lopen is dat je heel veel energie hebt in de zomer en een flink energietekort in de winter. De energieopslag is heel belangrijk. Als we wachten tot alles helemaal uitontwikkeld is kunnen we pas in 2020 bouwen. Bij het eerste BrightHouse gaan we dat met een WKO doen. Voor de volgende woningen wordt een goedkoper opslagsysteem ontwikkeld. De WKO is een compromis: het werkt wel, maar is nogal duur. De eerste woning is nog niet het ultieme BrightHouse. Het wordt versie 1. Ieder jaar zullen we een nieuwe versie ontwikkelen die nog efficiënter en nog goedkoper is. De ontwikkeling van een nieuwe opslag is belangrijk om de woning binnen een aantal jaar klaar te stomen voor de sociale huurmarkt.

Exterieur_HeijmansBrightHouse2-1600.jpg

Welke slimme toepassingen zitten er nog meer in?

Uiteraard zitten er 'standaard' bespaarmiddelen in zoals hotfill aansluitingen en een douche-WTW. Verder wordt er met de woning een tablet meegeleverd waar de bediening van de woning op zit. Via een monitoringsysteem kun je live alle energiestromen bijhouden en regelen. Maar die hoef je niet te gebruiken, want je kunt ook gewoon de thermostaat gebruiken. Je kunt ook een intelligente wasmachine kopen die pas aangaat als er veel energie voor handen is. Dat staat niet voorop, maar we faciliteren het wel. Daar is alleen wel een intelligent systeem voor nodig. 

Wat kunnen we in 2015 van BrightHouse verwachten?

Het dak heeft prioriteit. Daar zit het grootste energierendement in. Daarna de serre en het ventilatiesysteem. In 2014 hebben we de woning in de computer gesimuleerd en in het voorjaar hebben we de eerste resultaten van een proefopstelling op de TU Eindhoven. In de 2e helft van het jaar gaan we daadwerkelijk starten met de bouw van de eerste BrightHouse woningen. Niet eerst een proefwoning, maar we gaan direct bouwen voor de markt. We zorgen dat er fanatieke gebruikers in komen. Zij lopen weinig risico, want wij geven alle garanties op de levensduur en het onderhoud. Bij de eerste woning krijgen ze het onderhoud zelfs van Heijmans cadeau.

Lezing Theo Smits
Lezing Theo Smits
Lezing Theo Smits over BrightHouse