Vijf vragen aan Susanne Kuijpers

Een snelweg als gebiedsontwikkeling

Rijdend vanuit Delft zakt de nieuwe A4 steeds iets dieper onder het maaiveld om halverwege het tracé volledig ondergronds te gaan. Het bijzondere totaalontwerp stemt zelfs natuurorganisaties tevreden. Susanne Kuijpers van de Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland (NMZH) kijkt terug, deelt lessen en pleit voor meer creativiteit.

24 februari 2016

De A4 is open. Hoe kijken jullie naar de nieuwe weg?

Nou, wij hadden liever het gebied als geheel behouden, zonder een weg erdoorheen. Maar tegelijk snappen we dat er ook andere belangen zijn. Dus ja, als het echt nodig blijkt, doe het dan op een manier waarbij de leefbaarheid van het gebied minstens op peil blijft. En dat is bij de A4 tussen Delft en Schiedam goed gelukt dankzij maatregelen zoals de verdiepte ligging, het grote eco-aquaduct, ruimte voor weidevogels en een 100 hectare nieuw natuurgebied. Een deel van de natuurrealisatie is daarbij overigens nog niet volledig voltooid. Dat volgen we nauwgezet.

20160217_heijmans_A4_skuipers_4427.jpg

Susanne Kuijpers: "De A4 is een verdiepte snelweg die door de integrale aanpak tegelijk zijn kop boven het maaiveld uitsteekt."

Waarom heeft deze oplossing 60 jaar op zich laten wachten?

Projecten zoals de A4 en de Maasvlakte hebben enorme impact op Zuid-Holland, een dichtbevolkte regio. Dan is het niet eenvoudig om alle neuzen dezelfde kant op te krijgen. Het geheim, volgens ons, is om dit soort grote wegenprojecten integraal te benaderen. Zie het als een gebiedsontwikkeling in plaats van een bereikbaarheidsvraagstuk. Door het breder te bekijken, ontstaan gedeelde belangen en krijg je ook meer partners open en positief aan tafel. Men wil bijdragen aan een totaaloplossing in plaats van zich verzetten tegen asfalt.

Worden de lessen van de A4 elders voldoende toegepast?

Niet echt. Bij de Blankenburgtunnel en de A13/A16 reizen we bijvoorbeeld weer terug in de tijd. Mede onder financiële druk worden steeds meer plannen teruggedraaid tot een plat mobiliteitsvraagstuk. Terwijl we het ons niet meer kunnen permitteren om bij dit soort grote ingrepen alleen maar te kiezen voor bereikbaarheid en economie. Een weg zoals de A4 leg je aan voor 100 jaar. Als je dan nu even krap zit in het geld is dat geen reden om ‘dan maar even wat minder aandacht’ aan de leefomgeving te geven. Dan kan je beter nog even doorsparen.

Tegelijk kan de overheid het geld maar één keer uitgeven toch?

Ja klopt, dus dat moet je verstandig doen. Je kan je bijvoorbeeld afvragen in hoeverre een snelweg überhaupt een toekomstvaste investering is. Zeker in een tijd waarin het niet vanzelfsprekend is dat die mobiliteit altijd maar blijft groeien. Veel jongeren in de stad willen bijvoorbeeld tegenwoordig geen auto meer. Daarnaast krijg je een gebroken landschap niet zo maar weer terug. Een landschap dat zorgt voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat en mensen stimuleert om te gaan fietsen en wandelen. Hoewel lastig in harde euro’s uit te drukken, zijn dat investeringen van grote waarde.

20160217_heijmans_A4_skuipers_4262.jpg

Het eco-aquaduct vormt een 'natuurlijk dek' van 100 meter breed en een overspanning van 42 meter.

En als er toch een weg komt, heb je dan nog tips?

Maak als overheid meer gebruik van innovaties en ideeën uit de markt! Opdrachtgevers kijken echter nog vooral naar de onmogelijkheden van betere inpassingsideeën. Terwijl partijen zoals Heijmans staan te springen om zich te onderscheiden met slimme oplossingen. Nu wordt alles dichtgetimmerd in een tracébesluit waarna een aannemer amper ruimte meer heeft om te verbeteren. Een paar meter naar rechts of naar links, daar houdt het dan wel een beetje bij op. Wij pleiten er juist voor dat er nog ruimte vrij is op het moment dat een bouwbedrijf er aan te pas komen. Geef hen de ruimte voor creativiteit en durf als opdrachtgever eerder te innoveren.