Vijf vragen aan Roelof Kruize

Watersector zoekt doorbraakinnovaties

Onze watercyclus vraagt én levert energie. Een duurzame watersector vereist wel innovatieve oplossingen die deze energie benutten én ondernemerschap van alle betrokken partijen. Aldus Roelof Kruize, algemeen directeur Waternet en voorzitter van TKI Watertechnologie van de Topsector Water.

6 oktober 2014

Wat hebben energie en water met elkaar te maken?

Het produceren en distribueren van drinkwater vraagt energie, net als het transporteren en het zuiveren van afvalwater. En tegelijkertijd bevat water ook energie. In de watercyclus zit thermische en chemische energie die je kunt benutten voor bijvoorbeeld de koeling van gebouwen. Hier zijn we al een behoorlijke tijd mee bezig en de technologie heeft daarbij niet stil gestaan. Zo lopen er proefprojecten om, behalve het terugwinnen van warmte uit water, ook koude terug te winnen en op te slaan voor bedrijfsmatig gebruik. Koude kun je zowel terugwinnen uit oppervlaktewater, grondwater als drinkwater. In de winter koude uit drinkwater halen levert ook een lager energieverbruik bij huishoudens op, omdat zij het water voor bijvoorbeeld douchen een paar graden minder hoeven op te warmen. Je ziet, de kruisbestuiving tussen water en energie biedt enorme kansen om innovatieve oplossingen te ontwikkelen voor duurzaam watergebruik.

Wat betekent deze kruisbestuiving voor de ambitie van de watersector?

De topsector Water heeft als ambitie de waarde van de export van de Nederlandse watersector te verdubbelen tussen 2010 en 2020. Innovaties die energie in de watercyclus benutten, kunnen deze ambitie voor een belangrijk deel invullen. Bij Waternet is ‘Energie en Water’ een van de vier innovatiethema’s waarop we ons richten.

Wat is er nodig om innovatieve oplossingen echt voet aan de grond te geven?

We zien dat prijs nog steeds een punt is: innovatieve technieken zijn op dit moment nog duurder, wat grootschalige toepassing in de weg staat. De Rijksoverheid zou deze ontwikkelingen kunnen stimuleren door subsidiëring of door groene energie niet te belasten. Zo wordt verdere ontwikkeling en schaalvergroting mogelijk. Daarnaast moeten we er met elkaar voor zorgen dat het ook mág en belemmerende wetgeving snel durven aan te pakken.

Wat kunnen de waterbedrijven hierin betekenen?

De huidige regelgeving maakt één-op-één ontwikkeling tussen overheid en bedrijfsleven ingewikkeld, waardoor het voor bedrijven moeilijk is om ‘launching customers’ te vinden voor hun innovaties. Een launching customer in Nederland is van essentieel belang om zaken te kunnen doen in het buitenland. Waterbedrijven kunnen hierin een rol vervullen door ruimte te creëren om te experimenteren. Ook een fonds om risico’s te delen zou tot een doorbraak kunnen leiden.

FOS vaatje
FOS vaatje
FOS vaatje Plaatsing struvietinstallaties

Zo ontwikkelden we bijvoorbeeld in samenwerking met andere partijen uit het bedrijfsleven en de kennisinstituten een struvietinstallatie in Amsterdam West. De struvietinstallatie zet fosfaat in het afvalwater van 1,6 miljoen inwoners van het werkgebied van het waterschap om in 2.500 kilo struviet per dag. Met het fosfaat uit het afvalwater kunnen jaarlijks 10.000 voetbalvelden worden bemest. De fosfaatwinning is mede tot stand gekomen door ‘de Grondstoffenfabriek’ een samenwerkingsverband van alle Nederlandse waterschappen.

Dus het bedrijfsleven moet de krachten bundelen?

Ik geloof in een open samenwerking en innovatieproces tussen overheid, watersector, kennisinstellingen en bedrijven voor een gezonde ontwikkeling van de watertechnologie. Er is al heel veel kennis en kunde, maar bedrijven kunnen extra stappen zetten om deze expertise beter te delen en te benutten door intensiever met elkaar en de partners in de watersector samen te werken. Bedrijven moeten, zeker op internationaal niveau, de krachten bundelen en niet alleen willen gaan voor de profilering van hun eigen organisatie. Daarmee zullen zij enorm aan impact winnen. Met de aanwezige kennis, een gezamenlijke ambitie en - met de toenemende waterstress in de wereld - ook de urgentie, zijn alle ingrediënten aanwezig om samen tot echte doorbraakinnovaties te komen.