Vijf vragen aan Rijk Boerma

Wayfinder wijst gebruiker de weg

Bewegwijzering: iedereen maakt er, bewust of minder bewust, gebruik van. Onderweg naar je gate op Schiphol, de juiste afdeling in het ziekenhuis of het toilet in de dierentuin. Het wijzen van de weg is een vorm van goed gastheerschap; het voorkomt stress en irritatie. 'Wayfinder' Rijk Boerma van Mijksenaar vertelt over de bewegwijzering op het Nationaal Militair Museum. 

21 oktober 2014

Waar draait het om bij een goede bewegwijzering?

Het liefst denken we vanaf een zo vroeg mogelijk stadium mee, dus voordat een gebouw of openbare plek wordt ontworpen of gereed is. Hoe eerder je namelijk bij het proces betrokken bent, hoe meer je gebruik kan maken van ‘natural wayfinding’. Je houdt hierbij met twee dingen rekening; het gebouw of terrein én het proces waar gebruikers doorheen moeten. Als dat goed met elkaar matcht, heb je minder bewegwijzering en dus bordjes nodig. Bordjes willen we namelijk niet per se, en onze opdrachtgevers al helemaal niet.

IMG_3576-1600.jpg

Rijk Boerma van Mijksenaar met het ontwerpvoorstel voor het Nationaal Militair Museum.

Bezoekers willen moeiteloos de weg vinden. Alles wat oponthoud veroorzaakt, beïnvloedt de waardering negatief. Denk bijvoorbeeld aan het toilet niet kunnen vinden, wachten bij de kassa of het zoeken naar de uitgang. Uit onderzoek van het Rijksmuseum blijkt ook dat als mensen lang(er) moeten wachten, de waardering van de collectie naar beneden gaat. Zo ben ik zelf nog nooit in het Anne Frank Huis geweest. Ik fiets er vaak langs, maar er staan altijd zulke lange rijen. Dat weerhoudt je van een bezoek. Dat geeft toch te denken.

Wat komt er kijken bij het ontwerp van goede bewegwijzering?

Bewegwijzering, of wayfinding zoals wij het ook noemen, is een hulpmiddel en geen doel an sich. We kunnen bordjes proberen mooi te maken, maar daar gaat het niet om. Het gaat uiteindelijk om de collectie van een museum, een patiënt die een dokter weet te vinden of dat je je vliegtuig niet mist. Mensen gaan in de eerste plaats op hun gevoel af om de weg te vinden. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor licht. Bezoekers van een parkeergarage zullen automatisch naar het licht lopen. Waar idealiter ook de uitgang is. Dat moet in de eerste plaats werken. Of iets nou mooi is of niet, als het niet werkt dan is het waardeloos.

IMG_3356-1600.jpg

Wat is typerend aan jullie ontwerp voor het NMM?

Vaak willen opdrachtgevers zich onderscheiden met het ontwerp van wayfinding. Dat snap ik, maar wat vindt het publiek ervan? We moeten aanhaken bij wat de gebruiker wil, gebruikt en snapt. Daar hebben ze wat aan. We letten uiteraard op de identiteit van de opdrachtgever. Voor het Nationaal Militair Museum hebben we met de bewegwijzering voor de kleur geel gekozen. Een opvallende kleur tussen de militaire schutkleuren van de collectie. Wayfinding moet daarom juist opvallen.

IMG_2135-1600.jpg

Bewegwijzering bij de centrale entree van het Nationaal Militair Museum.

Samenwerken met een bouwbedrijf, hoe ging dat?

Het ontwerp van het museum en de route waren grotendeels bepaald maar toch was er nog wel van alles mogelijk. Het uitgangspunt was dat de collectie de juiste aandacht moest krijgen. Je kijkt naar doelgroepen en besluit welke informatie waar moet komen. Veel dingen zijn helder, de route spreekt in veel gevallen voor zich. De basisbehoeften moeten wel altijd worden aangeduid: waar kun je een kaartje kopen, waar is het toilet of kun je een kop koffie bestellen? Tijdens het project hebben we veel met de architecten van het gebouw en het landschap te maken gehad. Zij hebben als ontwerper geen probleem met het vinden van de weg, ze zijn er juist heel goed in. Ik ben daar zelf slecht in en dat helpt me in dit vak. Zo blijf je oog houden voor de gebruiker. In vergaderingen werd bijvoorbeeld eens geopperd om minder en kleinere borden te gebruiken. Maar dat gaat niet zomaar. Je moet begrip hebben voor dit vak. Als een bezoeker niet kan vinden wat hij zoekt, zal dat hem irriteren en de waardering van het museum en de collectie omlaag brengen.

IMG_2799-1600.jpg

Dus mensen gaan niet de weg kwijt raken in het museum?

Dat moet gaan blijken. Het gaat niet alleen om de borden. Een moeilijke situatie maak je niet makkelijker met wayfinding. Als de looproute door het museum niet werkt, dan ligt dat denk ik niet aan de bewegwijzering. In het museum hangen prachtige collectiestukken waar je als bezoeker bij binnenkomst direct naartoe wilt. Als je dit zou afschermen denk ik dat mensen de route lopen zoals deze beoogd wordt, dus via de themahal. Maar afschermen van wat je in eerste instantie eigenlijk nog niet direct moet bezoeken, is in dit grootse en open gebouw geen optie.