Vijf vragen aan Raoul Beckers

Lean bouwen doe je zij aan zij

Tussen de historische vestigingswerken in Den Bosch bouwt Heijmans de grote ondergrondse parkeergarage St.-Jan. Aanvankelijk ging het hierbij om een regulier geïntegreerd contract, maar samen met de opdrachtgever werd besloten om het project Lean te bouwen. Raoul Beckers, projectmanager van de gemeente 's-Hertogenbosch, deelt zijn ervaringen.

30 oktober 2014

Wat was uw eerste reactie op het voorstel van Heijmans om 'Lean' te gaan bouwen?

Als opdrachtgever zagen wij het als een uitdaging. Lean bouwen heeft de toekomst. En het zou ook voor de gemeente goed zijn, want de parkeergarage kan hierdoor veel eerder worden opgeleverd dan gepland. Een jaar eerder, was zelfs de ambitieuze doelstelling. Dat houdt in dat er korter hinder is voor de omgeving.

IMG_5771-1600.jpg

Raoul Beckers (links) samen met projectleider Frans Viveen op het parkeerdek van de parkeergarage St.-Jan.

In hoeverre was de gemeente bekend met het verschijnsel?

We wisten van te voren nauwelijks wat dit van ons als opdrachtgever zou vragen, welke acties bij ons terecht zouden komen. We zijn dan ook eerst samen met Heijmans op cursus gegaan. Wij, daarmee bedoel ik ons projectteam en een aantal mensen van de afdeling Bouwen (Bouw en Woningtoezicht). Dus de mensen die dagelijks contact hebben met de aannemer, maar ook de mensen die essentieel zijn voor een soepel proces in de vergunningverlening. Want als die afdeling 'nee' zegt, is het met Lean plannen snel klaar.

IMG_5715-1600.jpg

Oud ontmoet nieuw bij de oude vestingmuur uit de 14e eeuw.

In hoeverre heeft Lean bouwen ook invloed gehad op de interne werkwijze bij de gemeente?

Lean bouwen houdt in dat je een groot project in kleinere deelprojecten opsplitst. Die invulling hebben we ook intern toegepast. Zo kon Heijmans al gaan bouwen op grond van een ‘globale’ bouwvergunning, waarbij nog niet alle detailtekeningen gereed waren. Dat lukt alleen als je intern het vertrouwen weet te winnen, in dit geval ook van de Welstand. Juridisch gezien heeft de Welstand namelijk maar één beslismoment. Als ze de sluis eenmaal openzetten voor een project, is vervolgens hun macht weg. Maar alles tot op detail vooraf laten goedkeuren, houdt de bouw zeker een jaar op. Wij hebben daarom procesafspraken gemaakt: alle wijzigingen en detailleringen leggen we nog steeds ter goedkeuring voor. De afspraak is onderdeel geworden van het contract. Zo is ook ons eigen proces opgeknipt. Met als gevolg dat ook onze werkzaamheden beginnen te repeteren en de doorlooptijd inmiddels bijna is gehalveerd!

IMG_5780-1600.jpg

Zitten er voor een opdrachtgever ook nadelen aan Lean bouwen?

Jazeker. Als je 20 deelprojecten achter elkaar aan laat lopen als een treintje, gaat alles soepel en steeds sneller, tot er iets onverwachts gebeurt en we ergens in de keten moeten wachten. Dan stropt onvermijdelijk het hele proces. Dat zagen we toen we dit jaar een belangrijke archeologische vondst deden in de bouwkuip: daar werd een Neanderthalerkampement gevonden. Met als gevolg dat zo'n beetje alle activiteiten twee weken lang tot stilstand kwamen. Aan de andere kant zie je dat een ander onderdeel van Lean bouwen, namelijk de daily stands (korte dagelijkse vergaderingen, red.) juist toen heel goed werkte. Elke dag een kwartiertje bijpraten, is effectief. Het zorgt ervoor dat iedereen precies weet hoe het staat met het project.

Blijf je als opdrachtgever wel onafhankelijk als je zulke innige contacten hebt met de aannemer?

Die spanning zit er natuurlijk in. Ik voel ook wel dat we af en toe op glad ijs lopen, maar als ik tijdens een daily stand iets roep, kun je dat nog niet zien als een contractaanpassing. Als je het zo gaat benaderen, gaat het met Lean bouwen fout. Het gaat ook om vertrouwen en het vormen van een gezamenlijk team, ondanks de contractueel andere rol. Ik denk dat er in het algemeen nog veel valt te verbeteren door opdrachtgever en aannemer niet al in de contractfase te zien als partijen die straks tegenover elkaar zullen staan. Lean bouwen kun je namelijk alleen samen, zij aan zij.