Vijf vragen aan Peter van Gerwen

Wie een kuil graaft

In Nederland ligt 1,7 miljoen kilometer aan kabels en leidingen onder de grond. Da’s 43 keer de wereld rond. Eén kanttekening: graafschade zorgt dagelijks voor kink en breuk. Valt het te voorkomen? We vragen het senior adviseur Kabels & Leidingen Peter van Gerwen. 

7 maart 2018

Is de ondergrond zo spannend?

Ja. Op en onder de grond vind je talloze zaken waar je als bouwer rekening mee moet houden. Van archeologie en explosieven uit de Tweede Wereldoorlog tot aan beschermde flora en fauna. Onze afdeling – acht mensen en een flexibele schil – richt zich op kabels en leidingen. Die zijn er in alle soorten en maten: gas, water, elektra, dataverkeer maar ook brandstoffen. Qua druk en spanning kun je ze weer onderverdelen in laag, midden en hoog. 

Uiteraard is de dichtheid van de netwerken in binnenstedelijke gebieden het grootst. Op een middelgroot project heb je al snel met zeven netwerkbeheerders te maken. Maar ook in buitengebieden vind je volop kabels en leidingen. Ons doel? Maximale veiligheid, minimale graafschade en ononderbroken arbeidsgang.

Is het een wildwest of waakt de wet?

Dat laatste. De Wet Informatie-uitwisseling Ondergrondse Netwerken oftewel de WION [2008] verplicht zogenoemde grondroerders – degenen die Nederland op de schop nemen – om van tevoren een graafmelding bij het Kadaster te doen. Verder dienen ze aantoonbaar zorgvuldig te graven.

Dat zijn geen overbodige condities, want volgens de rijksoverheid zijn er jaarlijks zo’n 35.000 gevallen van graafschade. Heijmans is niet heilig; ook wij veroorzaken ongewild schade. Om die reden staat terugdringing ervan hoog op de agenda. Met succes. Terwijl de gehele infra- en bouwsector in 2017 meer graafschade veroorzaakte, bereikte Heijmans daarin een reductie.

Peter van Gerwen en Harry de Haas Heijmans 1.jpg

Peter van Gerwen en collega Harry de Haas, adviseur Kabels en Leidingen, op project 3Angle bij Maartensdijk.

Welke gevolgen heeft graafschade?

Gebruikers kunnen tijdelijk zonder elektriciteit, water, gas, telefoon of internet komen te zitten. Die overlast kan in een straat zijn, maar ook in een hele wijk. Daarnaast bestaat het risico van ongevallen. Wie een damwand door een hogedrukgasleiding slaat of met een kraan een hoogspanningsleiding raakt, loopt gevaar. Als nalatigheid tot letsel leidt, kan
het strafrecht om de hoek komen kijken.

Graafschade kost ook bergen geld. Dat beperkt zich niet tot de faal- en herstelkosten. Het Agentschap Telecom, dat onder Economische Zaken valt, kan boetes opleggen als blijkt dat we aantoonbaar niet zorgvuldig hebben gegraven. Die boetes zijn fors, weten we uit de praktijk, en bij elk volgend incident zwaarder.

Ook de Gasunie volgt gravend Nederland. Met helikopters checken ze of werkzaamheden overeenkomen met graafmeldingen. Zij kunnen ter plekke landen en een werk stilleggen.

Peter van Gerwen 3Angle graafschade Heijmans 2.jpg

Is schade te voorkomen?

Ja, vaak wel. Soms zijn revisiegegevens van netwerkbeheerders (nog) niet bij het Kadaster bekend. Dan kan het misgaan. Ook een kleine onoplettendheid of druk op de planning kan tot kabel- en leidingschade leiden.

Om tegenslag vóór te zijn, inventariseren we al in de tenderfase wat we aan kabels en leidingen kunnen tegenkomen. Met netwerkbeheerders zitten we tijdig aan tafel. Zo kunnen we het ontwerp beter managen, waardoor je de kans verkleint dat belangen botsen. Een voorbeeld: op de Zuidas in Amsterdam heb je met twintig verschillende netwerkbeheerders te maken. 

Tussen de knooppunten Amstel en Nieuwe Meer zijn er ontelbare raakvlakken met kabels en leidingen. Of je ze eventueel kunt laten verleggen – en wanneer – moet je goed onderzoeken. Een van de vele redenen: KPN, dat op de Zuidas honderden glasvezelbuizen heeft liggen, wil begrijpelijkerwijs garanderen dat Nederlanders ongehinderd de Olympische Zomerspelen of WK Voetbal kunnen zien.

Nog meer pijlen op je boog?

Ja, Heijmans heeft intern een graafvergunningsloket ingericht. Daarnaast werken we voor kleine projecten met Klic App Cloud. Je meldt digitaal dat je op locatie X wilt gaan graven, waarna je binnen een dag – via het Kadaster – alle info van de netwerkbeheerders hebt. Voor grotere projecten maken we gebruik van ArcGis-software en graven we proefsleuven.

Peter van Gerwen 3Angle graafschade voorkomen Heijmans.jpg

Verder geven we toolboxmeetingen. Daar zit ook een filmpje bij van de ramp in Gellingen. In dat Belgische dorp explodeerde in 2004 een gasleiding, nadat de netbeheerder de druk had opgehoogd. Zeer waarschijnlijk had een graafmachine die dag de leiding beschadigd. Vierentwintig doden: geen filmpje dat je graag laat zien, maar het maakt veel duidelijk. Voor Heijmans staat veiligheid echt op één. Om die reden komt er in de Go!-app een digitaal formulier voor graafschade. Die data willen we analyseren. Als je weet wat er is gebeurd, kun je het de volgende keer hopelijk voorkomen."