Vijf vragen aan Maarten Nijhoff

De weg naar een 4-sterren gebouw

Sterren wijzen de weg. Zoals Michelinsterren je wegwijs maken binnen toprestaurants, zo herken je de duurzaamste gebouwen aan hun BREEAM score. Het Timmerhuis in Rotterdam behaalt het niveau ‘Excellent’ en scoort er vier. BREEAM manager Maarten Nijhoff is trots en blikt terug op de zin en onzin van een sterren-certificering.

15 december 2015

Wat is BREEAM en wat kun je er mee?

BREEAM is eigenlijk een kwaliteitslabel voor je gebouw. Gebouwen worden beoordeeld op negen verschillende onderwerpen: management, gezondheid, energie, transport, water, materialen, afval, landgebruik & ecologie en vervuiling. De optelsom van die deelscores is je eindscore voor het gehele gebouw en wordt uitgedrukt in sterren. Hiermee toon je aan dat een gebouw aan bepaalde duurzaamheidsprestaties voldoet.

Met het Timmerhuis hebben we een score van 75,1% behaald. Dat betekent 4 sterren en het label ‘Excellent’. Uniek voor een multifunctioneel gebouw met woningen, kantoren en retail. Om je een beeld te geven, op dit moment zijn er in Nederland slechts een kleine 40 gebouwen opgeleverd met 4 of 5 sterren. Een fractie van de totale bebouwing.

IMG_8647.jpg

Maarten Nijhoff: "Vanaf medio 2013 ben ik in het team gestapt om het BREEAM proces bij Het Timmerhuis te coördineren."

Wat was jouw rol tijdens het hele proces?

Een BREEAM certificaat wordt behaald in twee stappen: een tijdelijk certificaat voor de ontwerpfase en het definitieve certificaat als het gebouw opgeleverd is. Waarbij de laatste natuurlijk de belangrijkste is. Doordat ontwerp en oplevering bij grote projecten vaak een eindje uit elkaar liggen (zowel in tijd als in de teamsamenstelling) ligt het gevaar van uitstel en onderschatting op de loer. Het team weet tijdens de realisatie dan nog onvoldoende waar we allemaal aan moeten voldoen om een hoge certificering te behalen. Dat zagen we ook bij het ontwerp en de realisatie van het Timmerhuis. Vanaf medio 2013 ben ik in het team gestapt om dat bewustzijn te coördineren.

Hoe kreeg je collega’s BREEAM ready?

Je moet mensen motiveren en hun aandeel in het verhaal belangrijk maken om iets voor elkaar te krijgen. Je komt niet weg met een technisch advies alleen. Ook de sociale skills zijn erg belangrijk om iets voor elkaar te krijgen. Het moet business as usual worden, maar dat is het nog lang niet. We hebben aardig wat leergeld moeten betalen, want ook wij waren in het begin nog onbekend met BREEAM. Veel van onze mensen hebben extra tijd moeten besteden gedurende het proces. Je moet namelijk alle credits doorlopen, borgen, uitvoeren, checken, bespreken in overleggen, aantonen en misschien nog corrigeren na controle door de assessor. Al die kosten en de uren kun je natuurlijk ook steken in de fysieke duurzaamheid in het gebouw. Maar dan kun je niet aantoonbaar maken dat het gebouw een bepaalde topkwaliteit heeft. Dat wordt echter steeds belangrijker, ook al gaan sommige eisen van BREEAM best ver.

Kun je daar voorbeelden van geven?

BREEAM is paradoxaal: het stelt hele specifieke eisen die echter lang niet altijd 1-op-1 matchen met jouw project. Maar hoe moet je dan de eis interpreteren? Waar hebben we het nu echt over? Wat ik veel heb gedaan is eisen ontleden. Daarbij heeft iedere assessor ook weer een eigen stijl en interpretatie. Zoals een scheidsrechter bij een voetbalwedstrijd. Kortom, het lijkt streng en zwart-wit maar het is vaak erg interpretatiegevoelig en weleens lastig om een definitieve goedkeuring te krijgen voor een oplossing. Tegelijk wil het projectteam ondertussen gewoon weten hoe iets gemaakt moet worden.

Er is bijvoorbeeld een watermeter die drie meter verplaatst moest worden. Wordt het gebouw er duurzamer van? Nee. We hebben de meter uiteindelijk wel verplaatst omdat deze niet direct na de hoofd wateraansluiting was aangesloten. Dat was wel de eis. Dat wordt dan niet goedgekeurd. Het ging over de lekdetectie. Op de vloer in de ruimte was al een extra wateroverlastdetectie aangebracht, maar dat was niet voldoende. Leg dat maar eens uit aan het projectteam. Die kijken je fronsend aan.

IMG_8623.jpg

Vanuit beheerperspectief is bedacht om irrigatie toe te passen op basis van sensoren. Dan gaat het bewateren van de daktuin automatisch. Hiermee voorkom je verspilling en bespaar je in beheerkosten.

Een andere vergaande eis was de verantwoorde herkomst van al het materiaal dat is toegepast bij het Timmerhuis. Je moet je voorstellen dat je dan bij het beton wat je toepast moet nagaan waar het zand, het cement en het grind vandaan komen. De betoncentrales moesten dat een paar jaar geleden al kunnen aantonen (ISO14001). Maar ook al het hout wat we hebben toegepast is FSC-gecertificeerd, zodat we kunnen aantonen dat het duurzaam geproduceerd is. Nog niet al onze leveranciers waren hier op voorbereid en onze inkopers en werkvoorbereiders moesten heel goed op deze eisen letten bij het inkopen van materialen en grondstoffen. We hebben bij het Timmerhuis alle credits gehaald op het gebied van herkomst materialen. Een prestatie waar we zeer trost op mogen zijn.

IMG_8584.jpg

Meer dan 98% van de materialen die zijn toegepast in Het Timmerhuis heeft een verantwoorde herkomst. Denk aan het FSC gecertificeerd hout wat je hier ziet. Ik ben persoonlijk erg trots op deze prestatie.

Hoe heb je BREEAM in het dagelijkse werk ingebakken?

De eisen die BREEAM geeft, gaan verder dan we gewend zijn. Die eisen moeten goed bekeken en projectspecifiek gemaakt worden. Dat wordt nog niet consequent gedaan en zit nog niet in ons systeem gebakken. Eind 2013 hebben we een managementtool geïntroduceerd waarmee we inzichtelijk hebben gemaakt welke credits nog open stonden, waar de risico’s lagen en wie waar aan moest werken. Dat bood orde in de chaos. Ik kon daarmee ook mensen verantwoordelijk maken. Het was een praatdocument tijdens de tweewekelijkse overleggen. Acties uitzetten op basis van informatie en data is heel veel waard. Anders had ik het projectteam niet mee kunnen nemen in het proces richting het oplevercertificaat. Daarnaast is de monitor een uitstekend communicatiemiddel richting de opdrachtgever.

IMG_8509.jpg

Heijmans is heel erg gefocust op risico’s, maar dat loopt nog niet helemaal lekker met het proces van certificering. Je wordt namelijk pas echt beoordeeld op het einde, terwijl wij de risico’s eerder gemanaged willen hebben. Door ook tussentijds te beoordelen en niet alleen aan het einde, zouden risico’s beter te managen zijn. Maar zo zit het proces van certificeren niet in elkaar. Daardoor hebben externe adviseurs het heel moeilijk om tijdens het proces alle projectverantwoordelijken in beweging te krijgen. Die rol moet je daar helemaal niet neer willen leggen. Dat werkt niet goed. Dat moeten we zelf coördineren, met iemand die er hands-on bovenop zit totdat het echt business as usual is voor het projectteam. De monitor heeft daar een belangrijke bijdrage aan geleverd. We wisten wat we moesten doen om uiteindelijk de 4 sterren te halen.

Download infographic

Bekijk de Timmerhuis special