Vijf vragen aan Koos Jol

“Ik ben altijd op zoek naar vernieuwing”

Aan het materiaal waar we gedachteloos overheen rijden, besteden experts elke dag volop energie. Asfalt wordt continu verbeterd en vernieuwd, onder andere in het Heijmans-asfaltlab. Projectadviseur Koos Jol neemt ons mee naar zijn wereld.

27 september 2017

Hoe bedenk je een nieuw asfaltmengsel?

“Als we een nieuw mengsel ontwikkelen, kijken we naar de functie-eisen en levensduur van het beoogde mengsel. Zodra we weten aan welke eigenschappen het mengsel moet voldoen, kijken we met ons team van experts naar de mogelijkheden. Bij innovaties, nieuwe mengsels buiten de kaders van de standaard RAW bepalingen, betrekken we Rijkswaterstaat bij het ontwikkelproces. Uiteindelijk streef je samen naar het leveren van een goed product.”

“Duurzaamheid is een belangrijke drijfveer. Heijmans heeft steeds vaker te maken met DBFM-contracten, waarbij we voor een lange periode verantwoordelijk zijn voor het onderhoud van een (snel)weg. Zo zijn we zestien jaar verantwoordelijk voor het onderhoud van de A12 Veenendaal – Ede – Grijsoord en zelfs 25 jaar voor 3Angle: A27/A1 Utrecht – Eemnes – Amersfoort. In die periode moet de kwaliteit van het asfalt goed blijven en is de levensduur bepalend. Onverwachte schade kan Heijmans zich niet veroorloven.”

Was jij betrokken de uitvinding van ZOAB?

“Nee, dat was voor mijn tijd. Wel ben ik betrokken geweest bij het hergebruik van twéélaags ZOAB. Dat bestaat uit een onderlaag met grove korrels en een dunnere toplaag met fijne korrels. Hiermee realiseren we een hoge geluidsreductie en goede waterafvoer.”

“Heijmans is een sterke speler op het gebied van asfaltrecycling. Om tweelaags ZOAB te hergebruiken, zijn een aantal extra stappen nodig. Het asfalt bevat bitumen als bindmiddel. Als asfalt een tijdje ligt wordt de bitumen brosser: harder en van mindere kwaliteit. Dit speelt extra sterk bij open deklagen, zoals tweelaags ZOAB. Voordat je het hergebruikt is onderzoek dus noodzakelijk om te kijken wat de staat is van het huidige mengsel.

Heijmans heeft een proces ontwikkeld om de bitumen van oud asfalt te verjongen, zodat de eigenschappen weer overeenkomen met die van nieuwe bitumen. Dit proces heeft zich bewezen bij de ontwikkeling van Greenway LE (lage temperatuurasfalt) en is nu gebruikt voor het hergebruik van tweelaags ZOAB.”

Hoe ziet dat onderzoek eruit?

“We verzamelen freesmateriaal om het oude asfalt te onderzoeken: wat is de samenstelling van het mengsel, in welke staat bevindt zich de bitumen en wat heb je nodig om de eigenschappen zo te verbeteren zodat je het kunt hergebruiken? Dit onderzoek doen we in ons eigen laboratorium. Als we de juiste samenstelling voor het hergebruik van asfalt hebben bepaald, brengen we de risico’s in kaart.”

img_2912.jpg

Oud freesmateriaal wordt onderzocht in het lab

“De veroudering van bitumen, de weersomstandigheden en de verkeersbelasting bepalen het effect op de kwaliteit van het asfalt. Bij dubbellaags ZOAB is rafeling bijvoorbeeld een risico: de steentjes van asfalt krijgen een tik, waardoor ze losschieten. Daarnaast heeft Rijkswaterstaat een standaard onderzoek naar vorst ingediend. Eén van de vragen was hoe het asfalt reageert op herhaald opvriezen en ontdooien.

Deze onderzoeken vinden grotendeels plaats in ons lab, maar bijvoorbeeld ook bij TNO. Uiteindelijk werk je toe naar een eindproduct voor een proefvak. Dit is een stuk (bestaande) weg waar we het asfalt testen op diverse factoren, zoals grootschalige productie en verwerking. Tevens testen we de technische- en functionele eigenschappen van het asfalt. Na een geslaagd onderzoek, ontvangen we van Rijkswaterstaat een zogenaamde vrijgave. Het mengsel is dan een standaardproduct.”

Klopt je hart sneller bij een vers stuk asfalt?

“Ik bekijk de weg op een andere manier. Scheuren, spoorvorming en gaten heb ik altijd in het vizier. Ik zie wat de oorzaak is, wat er beter kan of hoe we het probleem hadden kunnen voorkomen. Mijn vrouw wordt er soms wel eens moe van. Blijkbaar val ik nog weleens in herhaling. Ach, het hoort er bij. Het is ‘part of the job’. Als asfaltdeskundige ben ik altijd op zoek naar beter asfalt.”

Over vernieuwing gesproken, hoe zie jij toekomstbestendig asfalt?

“Tegenwoordig moet asfalt steeds langer meegaan en wordt recyclen belangrijker. Dat scheelt immers euro’s en is goed voor het milieu. Een andere ontwikkeling is het geautomatiseerd rijden. De zelfrijdende auto heeft gevolgen voor het asfalt. Zo zal de belasting gelijkmatiger worden: auto’s hoeven minder (abrupt) te remmen. Nadeel zou kunnen zijn dat iedereen in het midden van de rijstrook gaat rijden, waardoor de belasting op dat punt toeneemt. Dit betekent meer risico op spoorvorming en rafeling. Aan ons de schone taak om hier op den duur een oplossing voor te vinden. Dat maakt mijn werk uitdagend.”