Vijf vragen aan Harold Gommans

Stilte bouwen

In een dichtbevolkt land als Nederland heb je al snel te maken met geluidsoverlast. Zeker als je je vlak bij een snelweg of het spoor bevindt. Heijmans bedenkt en realiseert effectieve maatregelen om ongewenst geluid te voorkomen langs de weg en het spoor. Projectleider Harold Gommans over de laatste ontwikkelingen op het gebied van geluidsschermen.

30 maart 2015

Wat is het verschil tussen een scherm voor langs de weg en langs het spoor?

Het verschil zit in de geluidstypen en de hieruit volgende frequentiebanden. Het hinderlijke geluid hangt af van het soort verkeer (auto of trein als geluidsbron) en de ondergrond (wegdek of rails met ballastbed). Al deze variabelen vragen voor iedere situatie een specifieke toepassing van een geluidmaatregel. De oriëntatie van de geluidsbron ten opzichte van de omliggende bebouwing speelt een belangrijke rol. Zo kan een spoor op een talud zijn gebouwd of heeft een snelweg een halfverdiepte ligging. Ook de hoogte van de bebouwing langs de weg of het spoor is een belangrijke, bepalende factor voor de geluidmaatregel.

Voor een geluidsscherm geldt altijd: hoe dichter bij de bron, hoe effectiever. Hoe verder je van de bron af zit, hoe hoger het scherm moet worden om het geluid te weren. Klinkt heel logisch, maar vaak is er de ruimte of de mogelijkheid niet om dicht bij de bron een geluidswerking te plaatsen. Daarom zie je vaak hoge schermen.

Worden er strengere eisen gesteld aan geluidwering?

De laatste jaren zijn de eisen rondom het maximaal toegestane aantal decibellen op gevels vanuit de wetgeving opgeschroefd. Gelukkig zijn er verschillende mogelijkheden om het geluidsniveau terug te brengen tot de gewenste waarde. Bij een snelweg kun je denken aan het aanbrengen van ZOAB in combinatie met geluidsschermen van absorberend materiaal. Een T-top (een soort dakje) bovenop het scherm kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat schermen lager gemaakt kunnen worden. Geluid in tunnels kunnen we reduceren met een speciale tunnelbekleding. Uit het voortraject blijkt wat de opdrachtgever van ons vraagt. Vervolgens zoeken wij daar de geschikte oplossing bij en adviseren we over oplossingen die misschien niet altijd voor de hand liggen.

geluidsscherm DB-EHV 5.jpg

Een T-top bovenop het scherm kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat schermen lager gemaakt kunnen worden.

Met welke materialen wordt het meest gewerkt?

Geluidsschermen zijn er in vele varianten en verschillende materialen zoals glas, beton, hout, kunststof, staal en aluminium. Voor ProRail pasten we in Diemen zelfs kokosschermen toe. Natuurlijk moet een geluidsscherm in de eerste plaats geluid tegenhouden, maar tegelijkertijd moet het onderhoudsvriendelijk en duurzaam zijn. Ook nemen we maatregelen om vandalisme tegen te gaan. Ik zie vaak dat een nieuw geluidsscherm al na één dag is beklad. Dat is zonde. Daarom plaatsten we bij het spoor in Den Bosch een gaasconstructie op 30 centimeter van het scherm. Geen goedkope oplossing, maar het ontmoedigt graffitispuiters. We zouden er ook voor kunnen kiezen om zelf al de schermen vooraf te laten beschilderen, maar ik geloof meer in een goed onderhoudsconcept met toepassing van een anti graffiti behandeling.

Waarom zien die schermen er overal anders uit, maar zijn ze min of meer hetzelfde?

Als beeldbepalend landschapselement, verdient de esthetische kant van een geluidsscherm alle aandacht. Elke omgeving vraagt vaak net een andere stijl. Daarom zie je langs dezelfde snelweg verschillende schermen voorbijschieten. Logisch, want geluidsschermen in de Randstad vragen nu eenmaal om een andere uitstraling dan schermen in een groen landschap. Bij de ombouw van de randweg in Eindhoven plaatsten we aluminium buizenschermen. Die futuristische uitstraling past perfect bij de kennisstad Eindhoven.

Voor Rijkswaterstaat gaan we langs de A50 ter hoogte van Son en Breugel extra geluidsschermen ontwerpen en plaatsen. De vier schermdelen bestaan voor het grootste deel uit geluidsabsorberende betonelementen in combinatie met transparante schermen over het Wilhelminakanaal. Dat past in dit geval het best bij de uitstraling van dit stuk snelweg. De schermen worden met begroeiing ‘groen’ aangekleed.

Zijn er nog andere ontwikkelingen om geluid te weren?

We zijn bij Heijmans voortdurend bezig met het ontwikkelen van innovaties en nieuwe technieken. Ook voor onze geluidsschermen. Het stroomopwekkend geluidsscherm SONOB  is daar een recent voorbeeld van. Dit transparante scherm zet lichtenergie om in elektriciteit. De opgewekte energie kun je rechtstreeks koppelen aan de stroomvoorziening van de snelweg. Bijvoorbeeld voor verlichting- en signaleringssystemen. Ook omliggende woonwijken kunnen profiteren van deze opgewekte energie. Een interessante en milieuvriendelijke voorziening die zichzelf terugverdient en Heijmans veel nieuwe mogelijkheden biedt. Het proefscherm wordt momenteel in Den Bosch opgebouwd en zal een jaar lang in een ‘living lab’ getest worden.

De Solar Noise Barrier (SONOB) beperkt geluidhinder voor omwonenden en kan tegelijkertijd duurzame energie opwekken. Hiermee krijgen burgers stillere wegen en duurzame stroom. Meer info >>

GeluidschermEnergie_Heijmans_1600.jpg

Het energieopwekkend geluidsscherm SONOB wordt binnenkort getest in een 'living lab'.

Ook de ontwikkeling van ultra-stil asfalt en stillere autobanden houden we nauwlettend in de gaten. Bij hoge snelheden wordt lawaai van de snelweg namelijk niet in de eerste plaats veroorzaakt door motorgeronk, maar door het geluid van de banden op het wegdek. Banden zijn vanaf ca. 40 km/uur namelijk bepalend voor de totale geluidsproductie. Zelfs een geruisloze elektrische auto maakt daardoor bij 120km/uur net zo veel lawaai als een auto met benzine- of dieselmotor. Door dubbellaags ZOAB toe te passen reduceren we het geluid al met 6dBa, ofwel 4x minder hard geluid. Ultra-stil asfalt gaat nog een paar stappen verder met een geluidsreductie van 10dBa.

We kijken ook naar de ontwikkeling van antigeluid, met name op gebied van sensortechnologie. De toepassing van actieve geluidbeheersing wordt langzaam haalbaar. Antigeluid bestaat uit golven, die precies tegengesteld zijn aan het geluid van banden en motoren. Het idee stamt al uit de jaren dertig, maar is nog lastig uitvoerbaar gebleken. De golven moeten namelijk precies op elkaar passen en dat is nou net het probleem bij een weg met voorbijrazende auto’s. Hoge installatiekosten en de gevoeligheid van de elektronica maken de praktische toepassing op dit moment nog onhaalbaar.