Vijf vragen aan Arie Kuiten

Bommen zijn gemaakt om te doden

“Kunnen jullie binnenkort nog effe de grond detecteren?” Collega’s stellen die vraag regelmatig aan Arie Kuiten, Projectleider en Senior OCE-deskundige bij Heijmans. Ze zijn bijvoorbeeld bezig met een weg of een woningbouwproject en zijn vergeten de Opsporing Conventionele Explosieven tijdig in te plannen. Waarom dat niet “effe” kan en waarom zijn werk zo bijzonder is, beantwoordt Arie in vijf vragen.

3 november 2016

Waarom kunnen jullie niet “effe” detecteren?

“We beginnen altijd met een historisch vooronderzoek. Daarbij raadplegen we onder meer archieven, boeken, kijken naar luchtfoto’s. We willen de geschiedenis van een terrein weten; is er tijdens de Tweede Wereldoorlog gevochten, is het gebombardeerd? Daarna doen we een projectgebonden risicoanalyse. Wat gebeurde er na 1945 in het gebied; is de grond geploegd, is er gegraven om leidingen aan te leggen? Als we alle benodigde informatie hebben, maken we een werkplan. En zo gaan we te werk. Voordat er bij wijze van spreken een schop de grond in gaat, zijn we zo drie maanden verder.

img_3378.jpg

Arie (links) en zijn team inspecteren het meersondesysteem voordat de oppervlaktedetectie begint.

Maar vanaf dat moment, kan het snel?

Het gaat om bommen. Die zijn gemaakt om mensen te doden. En dat blijven ze doen, al zitten ze nog zo lang in de grond. We moeten altijd ontzettend voorzichtig zijn. Als je te snel wilt, iets doms doet, dan gaat het boem! Daarom laten we ons niet opjagen. We werkten een keer in de buurt van Eindhoven Airport dat in de oorlog zwaar gebombardeerd is. Vroeg iemand of ons werk echt nodig was, hij wilde verder met zijn project. We hadden net foto’s binnengekregen. Een Duitse civiele collega was met een soortgelijk project bezig geweest. Op één foto zag je nog een voet onder een deken uitsteken. Niemand klaagde meer, iedereen besefte dat een OCE-onderzoek noodzaak is. Als wij ons werk veilig kunnen uitvoeren, kunnen de teams die na ons komen ook veilig werken.”

Zijn er veel ongelukken met oude explosieven?

Dat valt gelukkig mee. 99 Keer gaat het goed, de 100ste keer gebeurt er een ongeluk. Soms hebben mensen een engeltje op hun schouder zitten. We zijn nu bijvoorbeeld bezig in Rijsenhout, vlak bij Schiphol. Op deze locatie lag in de Tweede Wereldoorlog een schijnvliegveld dat zwaar is gebombardeerd. Inmiddels hebben we al 20 bommen gevonden. Dat is heel bijzonder, dat maken we bijna nooit mee. In één bom zat een stuk van een ploegschaar vast. Die boer of die loonwerker heeft dus heel veel geluk gehad. Het gebeurt ook nog steeds dat verzamelaars explosieven mee naar huis nemen. Dan lees je in de krant over een ontploffing in een woonwijk. Heeft er iemand aan een granaat zitten knutselen om er vuurwerk van te maken. Te idioot voor woorden.

IMG_5824.JPG

In Rijsenhout werd op 2 november de 20e bom gevonden.

Hoe ben jij in de wereld van explosieven terecht gekomen?

Als beroepsmilitair las ik in een voorlichtingsbrochure over de specialisatie munitietechnicus. Dat vond ik interessant, ik ging de opleiding doen. Tijdens die studie bezocht ik ook een keer de Explosieven Opruimingsdienst (EOD) en ik wist meteen: daar wil ik naartoe. De vrijheid sprak me aan, zelfstandig werken in een hecht team. En voor de jonge man die ik toen was, lonkte natuurlijk ook het avontuur. Ik ging er werken als jongste EOD-er ooit, om daarna door te groeien in de organisatie. Verschillende keren ben ik uitgezonden geweest naar Cambodja en het voormalige Joegoslavië om bijvoorbeeld bermbommen onschadelijk te maken en mijnenvelden te ruimen. Op een bepaald moment was ik die missies beu. Ik hoorde dat Heijmans een eigen OCE-afdeling wilde oprichten en heb een open sollicitatie gestuurd.

arie-kuiten-1983.jpg

Arie Kuiten in 1983, toen hij nog werkzaam was voor de EOD.

Wat is het meest bijzondere dat je hebt meegemaakt?

Dat was in 1983, in mijn EOD-tijd, de ontmanteling van een V1 in Spijkenisse. Een V1 is een Duitse vliegende bom uit de oorlog, die werd ingezet om Londen te bestoken. Het ruimen van een V1 is in onze branche zeer bijzonder. Ze komen niet veel voor en zitten tjokvol explosief materiaal. De voorbereidingen duurden twee maanden.

arie-kuiten-1983-1.jpg

De ontmanteling van een V1 (900kg) in Spijkenisse was Arie's meest bijzondere ervaring.

De feitelijke ontmanteling bleek op de dag van mijn zwagers bruiloft te zijn. Wat nu? Ik wilde naar mijn werk en overlegde met mijn vrouw, uiteindelijk zei ze: “ga maar ruimen”. De ochtend dat ik er naartoe reed, voelde ik een ongebruikelijke spanning in mijn lijf. Eenmaal aan het werk, was ik rustig. Ik lag onder die bom, ruim 900 kilo springstof boven me, en moest de ontsteking eruit halen. Het was zo’n bijzondere klus. Kort na de afloop trilde de koffie bijna uit mijn beker, maar ‘s avonds op de bruiloft smaakte het pilsje als nooit tevoren.