Langs de lijn bij De Mortiere

In Middelburg zit muziek

De afgelopen vijftien jaar veranderden Heijmans en AM een Middelburgs akkergebied in een wijk met ruim duizend huizen. Klaar? Nee, er valt nog veel pannenbier te vieren in De Mortiere. Op bezoek in Zeeland.

11 oktober 2019

Floris Horstink, projectontwikkelaar bij Heijmans, is een vrolijk man. Onvermijdelijk, als je al jaren huizen oplevert aan de Jazzroute, Muddy Waterstraat of Tromboneweg. Ben je woningzoekende maar toch meer een bluesliefhebber? Geen nood: in de Billy Holidaystraat of Howlin’ Wolffstraat verwacht je de geur van kip cajun. Ook voor andere muzikale genres heeft de Middelburgse straatnamencommissie oor gehad: de plattegrond van de wijk verwijst naar onder meer country, rock-’n-roll en pop.

Heijmans Langs de Lijn De Mortiere Middelburg 9.jpg

Floris Horstink, projectontwikkelaar bij Heijmans, leidt rond door De Mortiere in Middelburg.

Welkom in De Mortiere, waar je een vrolijke jukebox-variëteit terugziet in de woningtypologie. De wijk telt luxe vrijstaande woningen, twee- en drie-onder-een-kappers, klassieke rijtjeshuizen, levensloopbestendige woningen en appartementen.

Vogels

Hart van De Mortiere is het Ella Fitzgerald-park, waar alle deelgebieden omheen liggen. De architectuur van de jaren twintig en dertig vormt de overkoepelende stijl. Overal is de kleinschaligheid van Zeeland te zien. De Mortiere is geen uniforme stenige vlek, maar een aaneenrijging van overzichtelijke gebiedjes met elk hun eigen karakter. Gemeenschappelijk zijn de knipogen naar de Zeeuwse cultuur: zwarte gepotdekselde planken en witte deur- en raamlijsten. De overvliegende watervogels – kolganzen, steltlopers en meeuwen – zitten niet in het bouwbestek. Die krijg je erbij.

Op pad in De Mortiere, waar haast meditatieve rust heerst. Ah, toch geluid: in haar tuin staat Joke (65) driftig een sierstruik te snoeien. Morgen moet er een grote glasplaat langs. Al twaalf jaar bewoont ze met echtgenoot Bram een vrijstaand huis. “We hebben het op maquette gekocht. Nog altijd blij mee.”

De verhuisreden? Ze hadden tabak van Barendrecht, waar ze lang woonden. “Ooit was dat een tuindersdorp met vijftienduizend inwoners. Nu zijn het er zestigduizend en is het verstedelijkt. IKEA, tramlijn, snelweg. Hier heb je rust en natuur. Als je bij de bakker bent, moet je soms wat langer wachten. Staat iemand z’n verhaal te doen. Dat kan hier nog. Gezellig toch?”

'Hier heb je rust en natuur.'

Hoge lat

De Mortiere ligt vlakbij de A58 en een bedrijventerrein. Andere buren: een detailhandelzone, penitentiaire inrichting en jarenzestigwijk. Aanvankelijk geen locatie met een eigen gezicht, maar na interventie van Heijmans/AM wel. In 2003 ging de eerste schop de grond in. Na enkele jaren noodzaakte de bouwcrisis verdichting van het kavelplan: minder vrijstaande woningen, meer rijtjes. Nadat de economie weer lucht had gekregen, kon ook De Mortiere weer ruimer ademen.

Heijmans Langs de Lijn De Mortiere Middelburg 10.jpg

Toch zie je geen ‘breuklijn’ in de kwaliteit van de wijk. De redding? Het hoogwaardig stedenbouwkundig plan waar bureau Wissing en Heijmans/AM aan vasthielden. Floris: “Als geestelijk vader is Peter Verschuren van Wissing voortdurend kien geweest op het waarborgen van de kwaliteit. Die vasthoudendheid heeft geloond.”

De hoge lat zie je terug. Zichtlijnen die bij markante torentjes en topgevels eindigen; veel groen met waterpartijen en speelvoorzieningen; carports die zo goed mogelijk uit het zicht liggen. Tussen de bebouwing en de snelweg is een golfterrein gesitueerd dat als visuele buffer fungeert.

The angel is in the detail: in de Mortiere zie je nergens ontsierend beton of kippengaas dat de erfgrenzen markeert, maar fraai hekwerk en gemetselde muurtjes. “Zo vergroot je ook samenhang”, zegt Floris. “Waar je regie op de beeldkwaliteit kunt voeren, moet je het niet laten. Je wil het risico voorkomen dat het een janboel wordt.”

Stoepkrijt

Verder de wijk in. Het oog ziet: bloemrijke tuinen, een trampoline, zonnepanelen, een kleurige stoepkrijttekening waarin Harmen de liefde wordt verklaard, een basketbalnet en zogeheten varkensruggen – de benaming voor de witte, ovaalvormige betonnen verkeersobstakels.

Op de Bluesroute staat analist Miquel (36) zijn kofferbak uit te laden. Sinds zeven jaar woont de business intelligence-analist met zijn vrouw en twee jonge kinderen in De Mortiere. “We komen uit Vlissingen, waar we een huurhuis in een slechte wijk hadden. Wat de doorslag gaf, was de ruimte hier. Ons vloeroppervlak is 139 vierkante meter. Sowieso is de wijk ruim opgezet.”

Heijmans Langs de Lijn De Mortiere Middelburg Floris Horstink 2.jpg

Aan belangstelling heeft De Mortiere geen tekort. Zomer 2019 telde Zeeland ruim 383.000 inwoners. Tot 2040 zal dat uitgroeien tot 400.000. Vooral Middelburg en Goes zijn in trek. Wel hebben Heijmans en AM hun analyse bijgesteld. Floris: “Ooit was de aanname dat De Mortiere veel mensen van buiten Zeeland zou trekken. Maar in de praktijk komen de bewoners vooral uit stad en regio.”

Andere sociaal-geografische kenmerken van De Mortiere? De wijk trekt alle leeftijdsgroepen, vooral jonge gezinnen. Ze wonen er tot hun plezier, leert de wijkmigratie: opmerkelijk vaak verhuizen bewoners binnen de wijk, naar huizen die bij de nieuwe gezinssamenstelling of levensfase passen. Floris met gerechtvaardigde trots: “In de laatste enquête gaven bewoners de wijk rapportcijfer 8. Vooral het groen en de bereikbaarheid scoren hoog. Als iets ‘Te koop’ staat, is dat nooit voor lang.”

Legendarisch

Momenteel bouwen Heijmans en AM tientallen koop- en huurwoningen in de deelplannen Jazzboog, Parkzijde en Connect. “In dat laatste plan – de naam zegt het al – gaan we nog meer nadruk op verbinding leggen. We willen er een dorpssfeer creëren.” Om de verbondenheid in De Mortiere te versterken, organiseren Heijmans en AM in samenspel met de wijkvereniging geregeld activiteiten.

Zo traden vorige zomer Ruben en Eric Hoeke – zoons van de legendarische jazzmuzikant Rob Hoeke – op bij de inwijding van de straat die naar hun beroemde vader is vernoemd. Een van zijn bekendste nummers: ‘Free And Easy’, een titel waar De Mortiere recht aan doet.

'Die ouwe van ons heeft gewoon een straatnaambordje'

Heijmans Langs de Lijn De Mortiere Middelburg Floris Horstink 1.jpg