Langs de lijn bij Belgenmonument in Amersfoort

Hondenparadijs

"Dit complex verdient het gezien te worden!”     

8 september 2017

Ruim een miljoen Belgen vluchtten tijdens de Eerste Wereldoorlog naar het neutrale Nederland. De Nederlandse bevolking zorgde voor voedsel en onderdak. Als dank schonk de Belgische regering ons 100 jaar geleden het Belgenmonument. Vorig jaar restaureerde Heijmans dit gedenkteken op de top van de Amersfoortse Berg.

Het park rondom het grootste monument van Nederland is verlaten. Een flauwe bries doet de boombladen ritselen. In de verte het monotone geluid van de A28. Diep in het bos een blaffende hond, gevolgd door een luide krachtterm van zijn baasje. Even later passeert een hardloper. “Ik woon aan de andere kant van het spoor, in het Soesterkwartier”, zegt Ed Meijer terwijl het zweet van zijn hoofd gutst. “Ik kom hier uitsluitend om hard te lopen. Meestal alleen, soms met mijn sportvereniging. Het gaat hier flink omhoog, dus perfect voor een heuveltraining.” Ed heeft de renovatie zijdelings gevolgd en vindt het jammer dat de omgeving nu minder bosrijk is. “En zonde dat het bospad van het Belgenmonument naar de Utrechtseweg is geasfalteerd. Onverhard is mooier en loopt veel fijner.”

RKP-BELGENMONUMENT-09-2017-893913.jpg

Ed Meijer

Nederlandse gastvrijheid

Niet alle Belgen waren even dankbaar voor de Nederlandse gastvrijheid. Wegens cultuurverschillen en voedseltekorten ontstond er gedurende de oorlog steeds meer wrijving tussen de 19.000 gevluchte Belgische militairen en de Nederlanders. “Met 'zachte drang' probeerde men de Belgen over te halen weer naar huis te gaan; daaronder viel ook de internering in kampen”, aldus Menno Bos in het Historisch Nieuwsblad’.

“Hoewel de Belgen in eerste instantie welkom waren, verliep de opvang chaotisch. Vluchtelingen verbleven bij particulieren, in openbare gebouwen als scholen en kerken, en in fabrieksruimten, havenloodsen of zelfs schepen.” Later verhuisden de militairen naar permanente barakkenkampen. De omstandigheden waren daar niet al te best. De Belgische militairen kwamen in opstand. Een incident in Kamp Zeist kostten acht Belgen het leven.

AFT003000394.jpg

Verhard fietspad

Veerle Westra en Imre Mulder vinden de verharding juist wel een verbetering. “Echt superhandig dat nieuwe fietspad. Ik ben nu veel sneller op school”, zegt Veerle enthousiast. “Okee, mooi is het niet, maar wel praktisch”, vult Imre lachend aan.

De vriendinnen wonen op een steenworp afstand, in het Bergkwartier en kennen het park als hun broekzak. Veerle: “Vroeger sportte ik hier vaak: Tennissen, voetballen en hockeyen. Nu ga ik hier eigenlijk alleen maar naartoe met de honden of om te skaten met vriendinnen.”

“Het is hier heerlijk wandelen”, zegt Imre terwijl ze haar overenthousiaste hond maant te gaan zitten. “Meestal is het rustig en lopen er nauwelijks mensen. Even lekker je hoofd leegmaken.” Enige nadeel volgens Imre: “Ik heb het gevoel dat er ‘s avonds meer hangjongeren rond het monument hangen dan vroeger.”

De meiden hebben oog voor detail: “Het lijkt wel alsof de middelste steen van de vredesengel ‘Pax’ op het hoofdgebouw in drie delen is gezaagd. Sinds de restauratie zie je van die lelijke naden. Zonde.”

RKP-BELGENMONUMENT-09-2017-900623.jpg

Veerle Westra (l) en Imre Mulder (r)

Werkscholen

Om na het schietincident in Zeist de rust te waarborgen, besloot België in overleg met de Nederlandse regering werkscholen op te richten. Een van die werkscholen kreeg de opdracht voor de bouw van het Belgenmonument in Amersfoort. Begin 1917 startten de arbeiders, zes maanden later waren ze klaar. Om verschillende redenen bleef de verhouding tussen België en Nederland gespannen. Pas in 1938 legden koning Leopold en koningin Wilhelmina een gezamenlijk bezoek af aan het monument, waarmee de overdracht van het complex officieel werd bekrachtigd.

Schermafbeelding 2017-09-08 om 09.30.37.png

Prachtig zicht

“Mam, kijk! Hier moeten we zijn.” Een jochie van amper tien jaar oud komt zwoegend de berg op fietsen, met in zijn kielzog een halve schoolklas en enkele ouders. Ze parkeren hun fietsen op het centrale plein. De kids krijgen van begeleider Paul Kok een pakje drinken. “Ik organiseer vandaag voor de Amersfoortse Schoolvereniging een familiepuzzeltocht. Ze moeten uitzoeken op welke hoogte het Belgenmonument ligt.”

In hun zoektocht naar het juiste antwoord rennen de kinderen nieuwsgierig rondjes om het bouwwerk. Hoewel Paul al jaren in Amersfoort woont, is dit de eerste keer dat hij het Belgenmonument van dichtbij ziet. “Het is een fraai gebouw, dat nu eindelijk goed te zien is. Als je ter hoogte van de Shell op de Barchman Wuytierslaan rijdt, heb je er prachtig zicht op. Jammer van de bomen, maar dit complex verdient het gezien te worden!”

RKP-BELGENMONUMENT-09-2017-905429.jpg

Paul Kok

Veilig gevoel

“Hey, kom hier”, sist Noor Verheggen naar haar hond. De grote bruine labrador heeft andere plannen en springt zonder te aarzelen in de fontein. De kinderen van de Amersfoortse Schoolvereniging kunnen hun lach niet inhouden. Samen met haar vriendinnen Isis de Goede en Guusje Smalbraak doet Noor dagelijks een ‘rondje Belgenmonument’.

RKP-BELGENMONUMENT-09-2017-902427.jpg

Isis de Goed, Guusje Smalbraak en Noor Verheggen

“We wonen vlakbij en zijn hier vaak te vinden met de hond. Ik heb de restauratie van dichtbij meegemaakt. Het was echt verwaarloosd, met van die vieze stenen en groen uitgeslagen bankjes eromheen. Daar wilde je echt niet op zitten. Ik ben met name blij dat ook de tuin is aangepakt. Voorheen was het hier dichtbegroeid met grote struiken en bomen. Het geeft nu vooral ’s avonds als we hier met de hond wandelen een veilig gevoel.”