Hoe staat het met... wateroverlast Blauwe Hoef

Water in de straat hoort bij nieuw klimaat

De gemeente Bergeijk kent de gevolgen van de klimaatverandering. Straten zoals de Blauwe Hoef stonden tijdens piekbuien blank en putdeksels vlogen de lucht in. Tijd voor actie. Andy Engel, specialist Civiel van de gemeente Bergeijk, toont samen met uitvoerder Reinoud van der Pluijm hoe je een wijk waterbestendig maakt. 

18 juli 2016

Het is kermis in Bergeijk. De zon schijnt, vrolijke mensen bevolken de terrassen. In de draaimolen zit een ventje te glimlachen terwijl hij zijn ballon stevig vasthoudt. Het oogt idyllisch, aan weinig is te merken dat een paar weken geleden in deze regio de hel losbarstte. Een extreem onweer zorgde voor een spervuur aan bliksem, langdurige hoosbuien en hagelstenen zo groot als tennisballen die in deze Kempengemeente enorme schade aanrichten aan huizen, bedrijven, auto’s en gewassen. Andy Engel, specialist Riolering en Watertaken bij de gemeente Bergeijk vertelt er met respect over. “Twee dagen voor de opening van ‘Waterbestendig Blauwe Hoef’ was het noodweer. Ik dacht: hoe zou het daar zijn? Houdt het stand? Maar het werkte! Verschillende mensen stuurden foto’s als bewijs.”

IMG_2913.jpg

Andy Engel (links) en Reinoud van der Pluijm tijdens hun ronde in de Blauwe Hoef in Bergeijk.

Badkuip

Andy wandelt samen met Reinoud van der Pluijm, uitvoerder van Heijmans in de Kempen, door de Blauwe Hoef. Deze straat in Bergeijk stroomde in het verleden na elke flinke bui over. De putdeksels kwamen steevast omhoog, huizen, schuren en garages liepen onder water.

“Ten opzichte van de omliggende wijken is dit een badkuip, het laagste punt in de buurt”, zegt Reinoud. Alsof ze het wil bewijzen fietst een vrouw zonder te trappen vanuit de hoger gelegen wijk Jeruzalem via de Herikstraat richting Blauwe Hoef. “Je ziet het nauwelijks, maar er is een verval van 70 centimeter. Bij zware regenbuien is dit een watersnelweg.” Verderop wijst Reinoud naar de Kennedylaan. “Vroeger kwam bij hoosbuien veel water van deze doorgaande weg via de Kleine Broekstraat in de Blauwe Hoef terecht.”

IMG_2798.jpg

“Het was hard nodig deze situatie aan te pakken”, zegt Andy, “niet met ad hoc maatregelen, maar door middel van een integrale aanpak deze omgeving klaar maken voor het veranderende klimaat.”

Mannen van de Kempen

Dan helpt het als je het gebied kent. Andy en Reinoud zijn mannen van de Kempen. Ze kennen de regio als hun broekzak. De samenwerking tussen gemeente Bergeijk en Heijmans verloopt dan ook soepel. Een half woord is vaak voldoende. Andy: “Het gaat om een praktische instelling, samen naar problemen kijken en op een creatieve manier oplossingen zoeken. Met het plan om de Blauwe Hoef watervriendelijk in te richten in de hand zijn Reinoud en ik hier rond gaan lopen. Hij komt dan met aanvullende ideeën, tips en praat over de mogelijkheden.” Reinoud knikt. “Wij kennen het beleid van de gemeente, weten hoe ze denken en wat ze willen. Daar spelen we op in.” Andy: “Alle maatregelen zijn in fases uitgevoerd. Geen revolutie, maar evolutie.”

Stratenmakersoog

Eerst is in het hoofdriool onder de Kleine Broekstraat een put geplaatst met terugslagklep waardoor het water wel de Blauwe Hoef uitkan, maar niet erin. Aan het begin van de Kleine Broekstraat is een 30 centimeter hoge drempel geplaatst die het water uit de Kennedylaan tegenhoudt. In de wijk Jeruzalem werd een deel van een speeltuin omgevormd tot waterbuffer. Het trapveldje en de kabelbaan liggen verdiept, zodat het water bij hevig regenbuien hierin wordt opgevangen. Alle wegen in de wijk zijn hoger gelegd, om de toestroom van water te verminderen en zo de waterdruk te verkleinen.

Reinoud: “Door met een stratenmakersoog naar de wegen te kijken, kun je al veel overlast voorkomen. Het is een low tech oplossing en relatief goedkoop.”

IMG_2785.jpg

Een omhoogstaande rand geleidt het water in de juiste richting en voorkomt overstroming van de naastgelegen parkeergarage.

IMG_2821.jpg

In de wijk Jeruzalem werd een deel van een speeltuin omgevormd tot waterbuffer. Het trapveldje en de kabelbaan liggen verdiept, zodat het water bij hevig regenbuien hierin wordt opgevangen.

Na deze maatregelen was de Blauwe Hoef zelf aan de beurt. Putdeksels werden verankerd, plantsoenen verlaagd, zodat het water er langzaam in kan zakken en van een grasveldje werd een laagteberging gemaakt. Opvallende verschijning in Blauwe Hoef zijn de rode Rain(a)Way Ebb-tegels, een ontwerp van Fien Dekker. Het water stroomt via deze tegels langzaam naar de waterberging in een patroon dat doet denken aan het strand, als de zee zich terugtrekt.

IMG_2905.jpg

Opvallende verschijning in Blauwe Hoef zijn de rode Rain(a)Way Ebb-tegels die het water naar de waterberging leiden.

Tevreden

Bewoonster Loes Cleef werkt in haar tuin. Ze is erg tevreden met de maatregelen. “We wonen hier nu twee jaar. In 2014 stond na een flink hoosbui de hele straat blank. Ons huis staat net iets hoger, maar bij de buren waren woonkamers en kelders ondergelopen. Voor de zoveelste keer. Afgelopen juni stond tijdens die hevige regenbuien het water ook op straat. Nu zonder schade aan te richten. Het systeem werkte goed.”

“Water in de straat hoort bij het nieuwe klimaat”, zegt Andy. “Dat zullen mensen moeten accepteren en dan doen ze hier ook. Als het maar niet tot schade leidt. In de toekomst gaan we de gemeente nog meer vergroenen. Minder stenen, meer plantsoenen. Dat is echt een paradigmaverschuiving. Groenzones worden belangrijker. Bewoners kunnen zelf ook maatregelen nemen. Groene tuinen in plaats van verharding, de riolering in huizen moderniseren. Alle beetjes helpen.”