Hoe staat het met... Stadhuis Rotterdam

Zorg op de Coolsingel

Even het stadhuisbalkon checken. Nee, geen snippertje confetti. Ook dit seizoen zal Feijenoord geen landskampioenschap worden. Toch is er reden voor feest: Heijmans draagt voortaan zorg voor het monumentale stadhuis van Rotterdam. Een kennismaking op de Coolsingel met de onderhouds- en beheerploeg. 

30 april 2019

Nog even, dan mogen de slingers extra lang uit de kast. Want in 2020 is het Rotterdamse stadhuis honderd jaar oud. Indertijd kostte het vijf jaar om het complex te bouwen. Langzaam? Niet voor wie de cijfers ziet: het stadhuis staat op 8.336 houten heipalen en bevat anderhalf miljoen kilo staal, ruim vijftienduizend kubieke meter beton en drieënhalf duizend kubieke meter (!) natuursteen. Een klein wonder: bij de Duitse bombardementen op 14 mei 1940 bleef de kolos overeind staan. Wel tastte brandhitte de poreuze zandsteengevels aan.

Stadhuis Rotterdam exterieur Marc Blommaert.jpg

Rijstkorrels

Een woensdag, 14 uur. Het is kalm in de centrale hal. Zeldzaam, want het stadhuis is volop in gebruik. Hier kun je burgemeester Aboutaleb, de tien wethouders en 45 gemeenteraadsleden tegenkomen. Of wat verdwaalde rijstkorrels: in 2018 trouwden maar liefst 2.855 stellen aan de Coolsingel. Ook is de drukbezochte dienst Publiekszaken in het gebouw gevestigd.

Heijmans? Trap af, het souterrain in: een wirwar van lange betegelde gangen, waaraan werkruimtes liggen. Enkele ervan zijn voor de vaste Heijmans-ploeg die tien man telt: van maintenance engineer en werkvoorbereider tot servicemonteur en timmerman.

Heijmans_Ruud Boessen_stadhuis Rotterdam straat.jpg

Tussen stapels papieren zit locatiecoördinator Ruud Boessen. Ooit brak hij zijn nek, bij een voetbalongeluk. Na tweeënhalf jaar medisch herstel kon hij weer aan de slag. Zijn nekwervels functioneren weer: Ruud knikte soepel ‘ja’ toen Heijmans hem vroeg om kartrekker van het stadhuiscontract te worden.

29.319m2

Sinds 1 januari 2019 is de overeenkomst van kracht. “Integraal beheer van zowel E- en W-werk als bouwkundige zaken”, zegt Ruud. “Een veelomvattend contract, zeker als je het tot boutjes- en moertjesniveau terugbrengt.” Sowieso is het stadhuis een flink object: 29.319 vierkante meter bruto vloeroppervlak, verdeeld over vier verdiepingen, zolders en souterrain. De contractduur? Vier jaar, met zicht op verlenging.

Heijmans wil met een schone lei beginnen. In 2019 staat meten-en-weten dan ook hoog op de agenda: nulmeting van alle gebouwinstallaties, een FMECA-risico-analyse en een asbestinventarisatie. De uitkomsten komen van pas bij opstellen van het Duurzaam Meerjaren Onderhouds Plan.

Uiteraard blijft de gereedschapskist niet al die tijd dicht. “Nu al verhelpen we storingen. Koeling, elektra, verwarming. We doen ook herstelwerk: kapot hang- en sluitwerk, verstoppingen, glasbreuk, beschadigde deuren en kozijnen, loszittende tegels in gangen of bestrating op het binnenterrein. Maar lekkages zijn het meest voorkomend.”

Oorlogsglas

Hoe de vlag er conditioneel bij hangt in het stadhuis? Matig, concludeert Ruud. “In 2007 hebben de installaties een laatste update gehad. Da’s lang geleden. Veel onderdelen zijn uit de jaren tachtig, vaak nog met glaswol omwikkeld. Soms vermoed je zelfs een Hansje Brinker-aanpak: bij storingen is een vinger in de dijk gestoken, maar het probleem is nooit grondig opgelost. Wij pakken dat echt anders aan.”

Hoe staat het met services stadhuis Rotterdam Heijmans 4.jpg

Met opgerolde mouwen, bevestigt Ruud. Op z’n Rotterdams. Maar ook met tact, want het stadhuis is zowel bestuurscentrum als rijksmonument. Geen plek waar je zonder ruggespraak een pneumatische hamer in de vloer zet. Ruud roept het legendarische verhaal van een Poolse klusjesman in herinnering: “Die kreeg ooit de opdracht om graffiti van de buitengevel te verwijderen. Op eigen houtje besloot hij en passant allerlei gaten in de muur dichten. Historisch gezien niet zo verstandig: het waren kogelinslagen uit de Tweede Wereldoorlog.”

Respect

Hoe staat het met services stadhuis Rotterdam Heijmans 10.jpg

In de meidagen van 1940 sneuvelden ook veel stadhuisramen. Het zogeheten oorlogsglas dat ervoor in de plaats kwam, is slechts twee millimeter dik. Daar kunnen zelfs de vooroorlogse ledenradiatoren – enorme bakbeesten – niet tegenop loeien.
Een kopzorg, want de gemeente Rotterdam wil energie besparen. “Maar we zijn eruit: in overleg met de renovatie-architect gaan we voorzetramen plaatsen die niet te veel ontsieren.” 

In 2000 is het stadhuis ingrijpend gerestaureerd. Het is zorgvuldig en met respect voor het verleden uitgevoerd. Vastgoedbedrijf Rotterdam, de opdrachtgever van Heijmans, streeft naar behoud van de originele staat. “Een praktijkvoorbeeld: als een plafond waterschade oploopt, zorgen wij voor herstel. Maar dat is niet hopsakee-even-een-gipsplaat-ertegenaan. Je komt hier vooral rietplafonds tegen. We repareren, stucen en sauzen het. Als dat ongewild toch een kleurverschil oplevert, wordt de hele ruimte opnieuw gesausd. Rigoureus, maar wel consequent. Het moet geen lappendeken worden. Het blijft een monument.”

Ja-woord

Op verkenning. Gang in, gang uit. Zowel de architectuur als het interieur is een feest voor het oog. Indrukwekkende cilindrische trappenhuizen, de Collegekamer, galerijen met glas-in-loodramen, de statige raadszaal, de trouwkamers 11 tot en met 18 – waar nog maar in twee kamers het ja-woord klinkt – en een wandfontein. Op 22 april 2019 was het precies een kwart eeuw geleden dat Ruud hier zelf in het huwelijk trad. Op het stadhuis deed hij ook aangifte van de geboorte van z’n twee kinderen.

Heijmans_stadhuisRotterdam_routewijzers.jpg

Als Rotterdammer vindt hij het eervol dat hij met zijn ploeg zo’n betekenisvol gebouw onderhoudt en beheert. Wat extra sjeu geeft: Heijmans levert jaarlijks op 52 dagen aanvullende service en voorzieningen aan het stadhuis. “Bij raadsvergaderingen, verkiezingen, de lintjesregen en andere huldigingen, maar ook bij sportevenementen als de Marathon van Rotterdam en City Racing.”

Vredesengel

Een verdieping hoger ligt de indrukwekkende Burgerzaal, waar de officiële bijeenkomsten, diners, lezingen et cetera plaatsvinden. Het pronkstuk van de zaal is het concertorgel. Ruud wijst: “Daar zit een luchtbevochtiger in. Ja, valt ook onder het onderhoud.”

Hoe staat het met services stadhuis Rotterdam Heijmans 12.jpg

Even later gidst hij zijn bezoek naar het dakterras, waarvan Heijmans onlangs de koperen afvoer heeft gerenoveerd. Boven alles uit steekt de klokkentoren, waarop de gouden Vredesengel van Rotterdam staat. Hoogte: 75 meter. Regelmatig slaat de bliksem erin, maar de engel geeft geen krimp: de bliksemafleiders – een van de honderden zaken waar Heijmans onderhoudsplichtig voor is – werken uitstekend.

Kroonluchter

Vrij recent renoveerde Heijmans ook de meterkast van de toren. Het grote uurwerk en het deels computergestuurde carillon kunnen niet zonder betrouwbare stroomvoorziening. Ruud met grijns: “Elke dag kijken duizenden voorbijgangers naar die klok. Toen ie één minuut achterliep, maakten Rotterdammers daar op social media meteen melding van.”

Hoe staat het met services stadhuis Rotterdam Heijmans 13.jpg

Over de lopende zaken voert Heijmans wekelijks operationeel overleg met Vastgoedbedrijf Rotterdam. Wat verder ter tafel komt: offertes, de begeleiding van onderaannemers en verbetervoorstellen. Ook met de gemeentelijke restaurateurs voert Ruud regelmatig besprekingen. Hij stopt in een van de gangen: “Zie je die kroonluchter met die kelken? Bij eentje zit er een breuk in het glas. Dan ren je niet even naar de Blokker voor vervanging. Dat komt echt nauw.”

Stadsspreuk

Het stadhuis beschikt over een grote binnentuin met in het midden een fontein. Ook die valt voortaan onder de zorg van Heijmans. De koperen engel bovenop de fontein is groen van de algen. Bovendien laat de coating van het waterbekken los. “We gaan het zorgvuldig aanpakken. Hij is van zandsteen. Daar zet je niet even een hogedrukspuit op.”

Heijmans_beheeronderhoud_stadhuisRotterdam_teamfoto.jpg

Het complete team beheer en onderhoud in de binnentuin van het stadhuis. Van links naar rechts: Loek van der Wal, Gerard Verheij, Hafiez Nabie en Ruud Boessen.

Een laatste verkenning: de stadhuiskelders. Lekkages in een deel van de catacombes zorgden ooit voor de bijnaam ‘Klein Venetië’. Nu is het droog. De technische ruimtes, waar onder meer de luchtbehandelingskasten staan, zien er schoon en ordentelijk uit.

Geheimhouding

Terug naar de centrale hal. In het midden staat een kolossaal beeld van de bijbelse David met een gevelde adelaar – symbool van Duitsland. “Sterker door strijd”, staat in het marmer. Het is de stadsspreuk van Rotterdam. Heijmans onderschrijft hem, zeker in de strijd tegen slijtage, breuk en beschadiging.

Of Ruud ook weleens burgemeester Aboutaleb tegenkomt? Jazeker: “Aardige man, zonder kapsones. Goed voor Rotterdam.” Verder verdiept Ruud zich niet zo in de bestuurlijke kwesties die het stadhuis levendig houden. Bovendien is geheimhouding een hoog goed, weet de Heijmans-ploeg. Hier leer je horen, zien en zwijgen. Een wijsheid waar het sanitair van het Rotterdamse stadhuis al naar knipoogt. Het is van Sphinx.