Hoe staat het met... RACC Hart van Zuid

Een gebouw waar alles kan

De heistellingen vliegen op en neer: de nieuwbouw van het Rotterdam Ahoy Convention Centre (RACC) is gestart. Deze uitbreiding en vernieuwing van het beurscomplex is onderdeel van de gebiedsontwikkeling Hart van Zuid. Heijmans-ontwerpmanager Arjan Horstman en Hiddo den Hartog van de gemeente Rotterdam glimmen van trots – en van de hitte.   

13 september 2018

“Echt een momentje hoor, de eerste paal hier”, stelt ontwerpmanager Arjan Horstman tevreden als hij rondleidt over de bouwplaats. “Als je weet dat we al sinds 2012 aan het ontwerp werken, en dat dit niet zonder slag of stoot ging... Dan is de start bouw een bevrijdend moment.”

Omdat de programmering van Ahoy geen hinder mag ondervinden van onze werkzaamheden, kon de bouw ook geen moment later beginnen. De muzikanten van het North Sea Jazz Festival waren het terrein nog niet af, of de oude entreehal werd gesloopt. Nu ligt een groot deel van het plein en expeditie terrein aan de noordkant open om de fundering voor het nieuwe congrescentrum te storten.

Jongen van Zuid

Hiddo den Hartog gemeente Rotterdam ICC Hart van Zuid 2.jpg

Arjans counterpart, Hiddo den Hartog van de gemeente Rotterdam, is net zo blij. “Doel van de gebiedsontwikkeling Hart van Zuid is de kwaliteit van leven rond het Zuidplein sterk te verbeteren. Het congrescentrum is daar een van de aanjagers voor.”

Zijn betrokkenheid is niet alleen professioneel: Hiddo is een jongen van Zuid. Zijn ouders zijn van Zuid en zelf woont hij nu op een steenworp afstand. “Daarom wil ik werken aan dit gebied, ik wil iets betekenen voor mijn stad. Hopelijk geeft de uitbreiding ook de gewenste economische impuls. Het RACC versterkt Rotterdam als zakelijke bestemming, en dat zorgt in Zuid voor extra banen en kansen!”

“Voor Ahoy verbetert deze uitbreiding de internationale concurrentiepositie”, vult Arjan aan. “Beurzen hebben steeds meer vierkante meters nodig en concerten en festivals stellen hogere eisen. Om zich te blijven onderscheiden van andere evenementenlocaties, heeft Rotterdam deze upgrade echt nodig.”

Die upgrade bestaat uit het toevoegen van het grootste auditorium van Nederland aan het congrescentrum. Het RACC is voorzien van een unieke multifunctionele zaal die ingezet kan worden als auditorium, als theater, beurszaal én als concertzaal, de RTM Stage. Rondom de zaal komen horeca- en hospitalityfuncties en een ruime backstage. Op de tweede en derde etage komen maar liefst 35 congres- en vergaderzalen.

Om dat alles bereikbaar te maken op een aantrekkelijke en slimme manier, was een nieuwe uitnodigende entree nodig. Door Kraaijvanger Architects zo vormgegeven dat bezoekers er al vanaf het Zuidplein naar de entree worden geleid. De dynamiek van het gebouw vertaalt zich in het gevelbeeld. Hiddo: “Het versterkt Ahoy als plek van positieve ervaring en beleving. En is de eerste stap naar meer business en entertainment in dit deel van het gebied.”

HartvanZuid-9.jpg

Visual van het Rotterdam Ahoy Convention Centre.

Cardiologen en AC/DC

Arjan Horstman Heijmans ICC Hart van Zuid 1.jpg

Arjan stuurde vanuit Heijmans het ontwerpteam aan dat al deze dromen werkelijkheid zou maken. Dat er een groot programma moest worden ondergebracht op een klein oppervlakte, maakte dat niet gemakkelijk. En ook niet dat er twéé programma’s van eisen op tafel lagen, voor elke functie één: een internationaal congrescentrum met auditorium en een muziekhal voor grote concerten. Soms met parallelle, maar soms ook met conflicterende gebruikseisen.

Ahoy wil een superflexibel gebouw. En de verschillende, soms gelijktijdig aanwezige, bezoekers moeten geen last van elkaar hebben. Arjan: “Het RACC moet straks een locatie zijn waar alles kan, nee is geen antwoord in deze tijd. Theoretisch zou er een cardiologencongres moeten kunnen plaatsvinden, en tegelijkertijd een AC/DC-concert.”

Twintig jaar samenwerken

Complicerende factor bij dit ambitieuze eisenpakket was interpretatie van het contract, dat stamt uit de economische crisis. Er waren veel meningsverschillen en de verschillende verwachtingen lagen te ver uit elkaar. Arjan en zijn collega’s zagen huizenhoge risico’s ontstaan.

“Het uiteindelijke besef dat we allebei probleemeigenaar waren en we het samen moesten oplossen, bracht ons weer tot elkaar”, stelt Arjan. Hiddo: “Wat ook hielp is dat we in Hart van Zuid nog twintig jaar met elkaar samen zullen werken. We moesten er dus echt uitkomen.”

Met vernieuwde energie richtten de partners zich daarna op ‘het echte gesprek’. Arjan: “Op de achterliggende vraag: wat moet dit gebouw doen? Wat is écht belangrijk voor eigenaar en gebruiker, en waar liggen kansen en risico’s aan onze kant?” Scrummen hielp de meningsverschillen te overbruggen, verantwoordelijkheden helder te krijgen, en om knopen door te hakken.

Ingenieus

Beiden concluderen dat partijen hierdoor nader tot elkaar zijn gekomen en er een beter ontwerp is uitgekomen. Waar dat uit blijkt? Arjan: “In de multifunctionele zaal. Beurzen en congressen vinden overdag plaats, concerten en festivals meestal ’s avonds. Uit het oogpunt van duurzaamheid en efficiëntie dachten we: dit moet te combineren zijn.”

Door ruimtes dubbel te gebruiken, kunnen evenementen dicht bij elkaar plaatsvinden en volstaat één entree aan het Ahoyplein. Een ingenieus tribunesysteem maakt het mogelijk het auditorium van het congrescentrum om te toveren tot concertzaal voor 7000 man. Door de situering van deze zaal tegen het bestaande Ahoycomplex, kan het ook worden gebruikt als extra beursvloeroppervlak.

De ontwerpmanager: “Door het vereenvoudigen van de constructie met extra kolommen, konden we een ruimere entreehal maken en een extra open verdiepingsvloer realiseren. Zo ontstaat meer capaciteit, een ruimtelijkere beleving van de hal, en meer interactie tussen binnen en buiten doordat de congresfunctie veel zichtbaarder werd gemaakt.”

Arjan Horstman Heijmans ICC Hart van Zuid 7.jpg

Arjan Horstman op de bouwplaats van het RACC.

Betere beleving

Ook is kritisch gekeken naar de theatervoorzieningen. Door andere keuzes te maken, die eerder niet direct voor de hand lagen, ontstonden mogelijkheden voor verbeteringen. “Tegenwoordig moet er van alles aan het dak hangen bij theatervoorstellingen en concerten, artiesten willen steeds grootser uitpakken”, vertelt Hiddo.

Arjan tekent hoe de functionaliteiten voor deze zogenoemde rigging verder zijn uitgebreid en geoptimaliseerd. “Per spant kun je er zeker 24.000 kilo aan hangen. Ook pasten we het ontwerp van de toneeltoren aan, zodat hij voor een groter deel van de zaal beschikbaar is en breder kan worden ingezet. Bovendien is de akoestiek van het complex hiermee beter opgelost.”

Hoe renoveerden we de beurshallen van Ahoy?

Logistiek en expeditie

Exposanten en artiesten willen niet alleen grootser uitpakken, maar ook sneller afbouwen en wegwezen, om kosten te besparen. En om meer events te kunnen organiseren op hetzelfde oppervlakte, waren expeditieruimte en logistiek cruciaal in het ontwerp. Arjan: “Ahoy heeft na de nieuwbouw een veel kleiner terrein beschikbaar voor expeditie en je wilt de aan- en afvoer van mensen en spullen niet in het zicht van de bezoekers of voorbijgangers laten plaatsvinden.

De fundering voor het ICC wordt gestort.

Hoe houd je verkeersstromen gescheiden, was een belangrijke vraag in het ontwerp. Zowel in als buiten het gebouw. Er gebeurt van alles, van staatsdiners tot jazzfestivals, dus het gebouw moet veel aan kunnen.” Door de gezamenlijke scrumsessies is deze expeditie verder verbeterd. Het team wist onder meer de liftcapaciteit voor expeditie fors uit te breiden.

Nu zijn deel erop zit, kijkt Arjan tevreden terug. “Het was geen gemakkelijke klus, maar dat we er dan uit zijn gekomen met een beter ontwerp maakt me extra trots.” Hiddo beaamt dit: “Ik ben trots als het er straks staat en mensen er mooie momenten beleven. Daar doe je het voor.”