Hoe staat het met... Parijsch, Culemborg

Een Kathedraal als eerste paal

Aan de rand van een weiland aan de Prijsseweg in Culemborg verrijst een kerk. Als je op de informatie van de omwonenden af moet gaan tenminste, die het gebouwtje de Kathedraal noemen. Met de opvallende vorm bereikt lokale ontwerper Jorn Mols zijn doel: dit informatiecentrum zet de hier geplande nieuwe woonwijk meteen op de kaart. 

21 november 2017

Deze 'Kathedraal' is een fraai staaltje ‘placemaking’. Met dit bijzonder vormgegeven informatiecentrum, naast de voetbalvelden van Focus ’07, vestigen Heijmans en hun partners de aandacht op de nieuwbouwwoningen die de komende tien jaar in Parijsch zullen verschijnen. Het gebouw is te zien als een tijdelijk toevluchtsoord voor toekomstige bewoners van de nieuwe wijken Sporthelden West en Oost. En voor de Culemborgse zelfbouwer Jorn de kans om samen met architectenbureau ONB zelf een bouwwerk te ontwerpen én hierna zelf te realiseren.

Heijmans heeft met Ontwikkelingsmaatschappij Parijsch CV, bestaande uit Gemeente Culemborg en Mourik Groot-Ammers, een samenwerkingsovereenkomst gesloten voor de ontwikkeling en bouw van bijna 900 woningen in de Culemborgse wijk Parijsch.

Heijmans aan de slag in Culemborg

Jorn startte na zijn studie aan de Design Academy Eindhoven zijn eigen ontwerpbureau House of Concepts. Waar hij zich tijdens zijn studie bezighield met het uitpluizen van de grote levensvragen (‘waarom groeit een boom zoals ‘ie groeit?’), hield hij zich daarna bezig met de ontwikkeling van concepten zoals een alternatief verpakkings- en distributiesysteem voor Masterfoods (Mars), een rollator van gebogen hout, films over onderwijsvernieuwing en de organisatie van een duurzaam wonen-festival. Gaandeweg raakte hij steeds meer geïnteresseerd in dingen máken.

Tijdens het filmen van een groep internationale vrijwilligers die in de wijk Eva Lanxmeer een woning met kleuter- en basisschool bouwden, greep het bouwvirus hem. Jorn: “Motto van deze groep was ‘Bouwen mag leuk zijn’. Dus ging ik meebouwen. En nu zitten mijn kinderen in dit Werfhuis op school.”

Hoe staat het met Culemborg Parijsch infocentrum Heijmans 16 .jpg

Jorn Mols op het dak van het toekomstige informatiecentrum voor Parijsch.

Do It Yourself

Vervolgens lanceerde Jorn met andere zelfbouwers een plan voor een woon/werkgebouw met gemeenschappelijke binnen- en buitenruimtes in dezelfde buurt, waar drie geïnteresseerde kopersgroepen en een corporatie zich achter schaarden. Helaas riep de crisis deze Collectieve Particuliere Ontwikkeling een halt toe.

Jorn gebruikte alle opgedane kennis echter snel bij een groep kunstenaars, die de voormalige Gelderland-meubelfabriek wilden transformeren tot een creatieve broedplaats. Hij was projectleider en een van de bouwers. Het is nu dé culturele hotspot van Culemborg met een restaurant, evenementenzaal, flexwerkplekken en ateliers.

Vervolgens begeleidde hij initiatiefnemers van een kleinschalige kinderopvang op antroposofische basis. Zij ontwierpen en bouwden een rond Aardehuis, van stro en leem met een zelfdragend begroeid dak, op Stadsboerderij Caetshage in Eva Lanxmeer. Bij wijze van opleiding in ecologisch bouwen. Zo bezien is Jorn een selfmade projectontwikkelaar? “Ja, dat zou je kunnen zeggen. Ik wilde dan ook graag de volgende stap zetten.”

Duurzame showroom

En daar kwam Heijmans-ontwikkelaar Stefen Werner in beeld. Hij en Jorn vonden elkaar tijdens de eerste informatiebijeenkomst in de al eerder genoemde Gelderlandfabriek over de uitbreiding naar Parijsch-Zuid, waar lokale ‘helden’ werd gevraagd naar de identiteit van Culemborg. Stefen zocht naar tijdelijke activiteiten in het toekomstige bouwgebied. Over Jorns ontwerp voor een bijzonder en met duurzame materialen uitgevoerd gebouw, volgens zijn DIY-gedachte, was Stefen meteen enthousiast.

Hoe staat het met Culemborg Parijsch infocentrum Heijmans 10.jpg

Jorn koppelde Heijmans vervolgens aan aannemer Van Dillen, voor extra mankracht en materieel. En die huurde Jorn vervolgens weer in om te bouwen, samen met enkele 'fabriekers' oftewel creatieve ondernemers met een werkplaats in de Gelderlandfabriek. “Van Dillen is een professionele partij die samen met hun timmerfabriek hebben kunnen zorgen voor de benodigde faciliteiten voor Jorn, bijvoorbeeld een loods waarin de spanten prefab konden worden opgebouwd. Dat is natuurlijk fijn samenwerken”, zegt Stefen Werner. 

"Mijn ontwerp helpt om dit gebied bijzonder te maken, om pioniers aan te trekken die hier willen wonen."

Jorn sliep de eerste maand in een tentje naast de bouwplaats, als nachtwaker. “Tot de storm ’t tentje kapot blies.” Nu staat hij in weer en wind een partij schapenwol tegen het dak te hameren. Jorn zweert bij natuurlijke isolatiematerialen, zoals wol, vlas en platen van geperste oude spijkerbroeken. “Je kunt het infocentrum zien als een showroom voor duurzaam bouwen”, vertelt hij. “Ik hoop dat de kopers van de nieuwbouwwoningen zich laten inspireren door de hier gebruikte materialen.”

Hoe staat het met Culemborg Parijsch infocentrum Heijmans 15.jpg

Kroon op het werk

Jorn moet wel bikkelen om alles af te hebben voor de opening midden december – “dit kost me drie keer zoveel tijd als ik dacht” – maar heeft alle vertrouwen in zijn onderneming.

“Wat ben je hier in hemelsnaam aan het maken? vroegen voorbijgangers toen ik de eerste palen overeind zette. Dus met de gebiedsmarketing zat het meteen al goed”, lacht hij. “En ik geloof in mijn eigen ontwerp, het wordt de kroon op mijn werk.”

Glazen regenjas

Hoe staat het met Culemborg Parijsch infocentrum Heijmans 5.jpg

Basis van het informatiecentrum zijn zevenhonderd steigerhouten planken, verwerkt in zestien spanten. De ruimtes tussen de balken zijn met opzet nergens hetzelfde en worden naar de achterkant toe steeds smaller. Door de glazen afwerking blijft deze constructie in het zicht. “Een glazen regenjas”, noemt Jorn zijn vondst. “De voering van isolatiemateriaal is zo ook te zien.” Het interieur van underlayment-platen versterkt de constructie en is ook zichtbaar.

Hoe staat het met Culemborg Parijsch infocentrum Heijmans 4.jpg

Joost Ruiterkamp, Heijmans-ontwikkelaar, in de Kathedraal bij de underlayment-wanden.

Door het houtskelet zichtbaar te laten, refereert Jorn aan de geschiedenis van dit gebied, vlakbij de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In het schootsveld van deze historische vestingwerken mochten alleen houten gebouwen verrijzen, omdat deze gemakkelijk af te breken waren wanneer de oorlog zou uitbreken.

Het informatiecentrum zal worden voorzien van zonnepanelen, een tank die afvalwater opvangt en afbreekt en een biopelletkachel. Een volgroeide boom, die tot in de nok zal reiken, maakt het beeld van een groen gebouw compleet.

De Kathedraal mag dan bedoeld zijn als een tijdelijk bouwwerk, Jorn hoopt stiekem dat er straks een restaurantje intrekt. "Goed voor de buurt."

Heijmans-ontwikkelaar Joost Ruiterkamp, die fungeert als opdrachtgever van dit specifieke bouwproject in Parijsch, verheugt zich erop straks in De Kathedraal te kunnen werken. Samen met de project-collega’s van Mourik Groot-Ammers en ambtenaren van de gemeente Culemborg, de laatste twee verenigd in de CV Parijsch, gebruiken zij de werkplekken in het informatiecentrum. In de hoogste ruimte zullen ze presentaties houden voor geïnteresseerden en bewonersbijeenkomsten organiseren, rondom woonwensen, de architectenkavels die straks worden uitgegeven, en andere evenementen die toekomstige kopers kunnen trekken.

Architectenkavels: plekken voor karakter

Jorn hoopt dat er ook plek kan zijn voor workshops die omwonenden en geïnteresseerden zelf bedenken, maar het allerbelangrijkste vindt hij dat er relaties tussen de toekomstige bewoners en de omgeving zullen ontstaan. “Wat is er leuker dan met elkaar een fijne buurt op te bouwen? Mijn ontwerp helpt om dit gebied bijzonder te maken, pioniers aan te trekken die bijzonder willen wonen en een inspirerende leefomgeving zullen creëren. Ik ben vereerd dat ik daar een bijdrage aan kan leveren.”