Hoe staat het met... onderhoud A12 Veenendaal - Ede - Grijsoord

Over 16 jaar pas opleveren

Heijmans heeft de afgelopen anderhalf jaar de A12 tussen Ede en Grijsoord verbreed van twee naar drie rijstroken. In juli 2016 is de snelweg opengesteld voor de weggebruiker, waarna een onderhoudsperiode van 16 jaar van start is gegaan. Het onderhoudsteam van Heijmans pakt de glazen bol erbij en legt uit wat er in dit DBFM-project anders is dan bij een traditioneel project.

16 augustus 2016

Onderhoudsmanager Erwin van Baal en werkvoorbereiders Samuel van Beek en Martijn van Lieshout van Heijmans zijn al lange tijd betrokken bij de A12 Veenendaal – Ede – Grijsoord. En dat terwijl de onderhoudsperiode nog maar pas begonnen is. Martijn: “We zijn als onderhoudsteam vroeg aangehaakt, waardoor we nu goed weten wat we in onderhoud hebben. We kennen het areaal en weten waar de risico’s zitten. Ons credo is al vanaf het begin: samen bouwen om te onderhouden. Die gedachte moeten we nu vasthouden en blijven doorontwikkelen.”

Onderhoud-A12-Veenendaal-Grijsoord-Heijmans-9.jpg

Het onderhoudsteam van Heijmans op de A12 met van voor naar achteren: Samuel van Beek, Martijn van Lieshout en Erwin van Baal.

Erwin: “Het grote verschil is dat we opleveren aan onze eigen organisatie en niet aan Rijkswaterstaat. We hebben de weg opengesteld zoals we hem hebben bedacht. Daar hebben we een beschikbaarheidscertificaat voor gekregen. Over 16 jaar leveren we, na de onderhoudsperiode, de weg op aan Rijkswaterstaat.”

Strategie

Samuel: “In de tenderfase hebben we een strategie gekozen qua ontwerp en kwaliteit van het materiaal. Dat heeft allemaal invloed op het onderhoud. Goedkoop aan de voorkant is duurkoop aan de achterkant. In dit geval draaien we het om. We leggen een kwalitatief goede, duurzame weg neer die we, zonder al te veel kosten te hoeven maken, perfect kunnen onderhouden."

A12 29-6-16 (14)-2000.jpg

De verbreding van de A12, gezien vanaf knooppunt Grijsoord richting Veenendaal.

"Uit ervaring weten we wanneer bepaalde zaken vervangen of vernieuwd moeten worden. Dat is niks nieuws. We hebben de afgelopen jaren veel ervaring opgedaan met verschillende onderhoudscontracten. Een contract met een lange looptijd kun je opdelen in regulier onderhoud (standaard onderhoudswerkzaamheden om het areaal op niveau te houden) en het groot onderhoud. In die 16 jaar zijn er best wel wat momenten dat we groot onderhoud gaan uitvoeren. Denk aan asfalt vervangen. Bij regulier onderhoud moet je denken aan het maaien van de berm, reinigen van kolken en goten, vegen van de vluchtstroken, ZOAB cleanen en lampen vervangen. Er zit een cyclische onderhoudsperiode aan vast. In die 16 jaar gaan we dat regelmatig herhalen."

"We schouwen zelf ook twee keer per week de weg. De servicemedewerker van Heijmans is onze oren en de ogen op de weg. Hij moet overal op letten. En ja, het is meer dan borden poetsen en vuilnis prikken. Naast dat hij buiten weet hoe het zit, moet hij ook het contract goed kennen en weten welke boetes er gelden. Als hij niet ziet dat er een gat ontstaat in het asfalt en we moeten onverwachts de weg op, dan zijn we zo'n €20.000 per kwartier per rijstrook kwijt. Dat gaat dan van de beschikbaarheidsvergoeding van Rijkswaterstaat af. Dat willen we zoveel mogelijk voorkomen.”

Asfalt

Er is een nieuw type bitumen gebruikt, waardoor het asfalt langer mee moet gaan. Martijn: “In aanschaf een stuk duurder, maar daardoor hoeven we pas een paar jaar later het asfalt te vervangen.” Erwin: “Sterker nog, in het gedeelte tussen Grijsoord en Ede gaan we alleen de deklaag van de zwaarst belaste rijstrook R3 vervangen gedurende de 16 jaar. Dat is ongekend.”

Als het dan toch over 12 jaar is? Dan ligt dat risico bij Heijmans. Samuel: “Dat is het mooie van een DBFM-contract. Heijmans is in dit geval vrij om heel duurzaam te bouwen. De kwaliteit van het asfalt moet perfect zijn en in goede omstandigheden worden aangebracht. Het asfalt moet zelfs langer mee, want we kunnen natuurlijk niet na 16 jaar een weg met gaten en scheuren opleveren.”

Technische installaties

Erwin: “Voor het onderhoud aan de mechanische en elektrotechnische installaties is ons onderhoudsteam in Veenendaal, onder leiding van Eric Middelhuis, vanaf start bouw betrokken en verantwoordelijk. Veel installaties waren voor ons nieuw en onbekend. Vanaf het begin is er geïnvesteerd in opleidingen en het meewerken in de uitvoering. Daardoor hebben we nu het gewenste niveau behaald om de installaties volgens de eisen te laten functioneren. Voor het Dynamisch Verkeersmanagement werken we met software waarmee we op afstand onze installaties realtime kunnen monitoren. We weten dus eerder dat er een storing is dan de verkeerscentrale van Rijkswaterstaat. De monteurs kunnen zo een storing oplossen zonder dat de verkeerscentrale het merkt.”

DBFM versus prestatiecontract

Samuel: “Bij een prestatiecontract nemen we meestal een bestaand areaal over. Dan ga je een stuk snelweg onderhouden wat je zelf niet hebt gebouwd. Bij een normaal realisatiecontract bouw je iets en dan lever je het op. Naast de garantieverplichtingen is een aannemer dan niet meer verantwoordelijk. Dan voer je ‘gewoon’ uit en is er weinig ruimte om extra te investeren in voordelen voor de toekomst. Bij een DBFM-contract ben je daar wel voortdurend mee bezig. We hebben er zelf belang bij.”

Onderhoud-A12-Veenendaal-Grijsoord-Heijmans-12.jpg

Erwin: "Wat betreft de financiering hebben we afspraken gemaakt met de bank. Die hebben een bepaalde financieringscurve. Je kan geld eerder uitgeven, maar dan moet je het zelf voorfinancieren. Je kan het ook later uitgeven, maar dan krijg je ook later je geld. Als onze inschatting niet goed is en we moeten eerder onderhoud uitvoeren, dan kost dat Heijmans geld. Je wil op dat vlak dus zo laat mogelijk pas investeren. De banken willen op hun beurt een bepaald rendement halen. Alles moet aangetoond worden. Als wij een bepaald kwaliteitsniveau niet halen, betekent dat voor hen ook een risico dat zij niet hun verwachte rendement krijgen.”

Onderhoud-A12-Veenendaal-Grijsoord-Heijmans-14.jpg

Ideale onderhoudsperiode

Erwin: “Tussen jaar 8 en 10 komt vaak het grootse onderhoud. Als je dat zoveel mogelijk kunt rekken naar jaar 10 of later, dan lever je na 15 jaar een prachtig areaal op. Maar heeft het contract een looptijd van 20 jaar, dan wordt het een stuk lastiger. Dan moet je misschien vlak voor de oplevering nog een keer aan de slag met groot onderhoud. Bij dit project komt de contractduur voort uit de aansluiting met de A12 Poort van Bunnik, die ook over 16 jaar opgeleverd wordt.

De A1/A27 die Heijmans onlangs heeft aangenomen is zelfs 25 jaar. Dat is echt heel lang. Mensen die daar op het project komen te werken zijn nu nog niet geboren en er zijn nu mensen aan het werk die het einde niet meemaken. Bizar om voor te stellen. Als je 16 jaar terug in de tijd zou gaan en beseft wat voor een ontwikkelingen we hebben doorgemaakt en hoe snel dat allemaal is gegaan, dan is het bijna onmogelijk om een voorspelling te doen. Daarom is het zo belangrijk om risico’s goed in te gaan schatten. Een ideale looptijd is lastig te noemen. Maar omdat ook Rijkswaterstaat experimenteert met verschillende looptijden, kunnen we daar over een paar jaar misschien iets zinnigs over zeggen.”