Hoe staat het met... Liefkenshoekspoorverbinding

Een goed huwelijk

Tot voor kort was de haven van Antwerpen te bereiken via één spoorlijn. Met de nieuwe spoorverbinding verloopt het verkeer naar de tweede grootste haven van Europa nu vlotter én veiliger. Hoofduitvoerder Steven van Hoef en senior Ontwerpmanager André van de Velde vertellen over de aanleg en het 15-jarig onderhoud van de veiligheidsinstallaties in de spoortunnel.

25 februari 2015

De acht kilometer lange Liefkenshoekspoorverbinding kwam tot stand via een Publiek-Private Samenwerking (PPS) met een contractwaarde van circa 690 miljoen euro. Daarnaast investeerde Infrabel, de Belgische spoorwegnetbeheerder, 183 miljoen euro in de aanleg van spoorgebonden technologieën, de seinrichting op het traject en de beveiliging van de tunnel. In de aanbesteding gaf Infrabel aan op zoek te zijn naar zowel een scherpe prijs als een robuust technisch ontwerp voor de veiligheidsinstallaties. Voor het laatste schakelde onze Belgische dochteronderneming Van den Berg de hulp van Heijmans Civiel in en haalde zo gezamenlijk het prestatiecontract binnen voor de aanleg en het 15-jarig onderhoud van de tunneltechnische installaties en besturingssystemen.

Liefkenshoekspoorverbinding.jpg

Tot in detail

André van de Velde (Heijmans Civiel) beschrijft de samenwerking als een goed huwelijk. “Wij hebben in Nederland de expertise in huis om tunneltechnische installaties te ontwerpen. Van den Berg is sterk en efficiënt in de uitvoering. Daarnaast weten zij goed hoe ze een opdrachtgever moeten bedienen die ook op de stoel van de ontwerper en uitvoerder zit. Iets wat zeer ongebruikelijk is in Nederland. Hier bemoeit een opdrachtgever zich, binnen een prestatiecontract, doorgaans niet met de ontwerptekeningen of de lijst van materialen die gebruikt gaan worden.”

Steven van Hoef reageert: “In Nederland zitten opdrachtgever en aannemer als het ware tegenover elkaar, terwijl ze in België vaak naast elkaar zitten. Waar in Nederland alles vooraf functioneel tot in detail wordt uitgestippeld, is het in België niet ongebruikelijk om bepaalde zaken pas gedurende de uitvoering concreet te maken. Als we bij dit project ook maar één kast wilden plaatsen of één kabel wilden aansluiten, moesten we een volledig gedetailleerd uitvoeringsdossier ter goedkeuring voorleggen aan de opdrachtgever. Omdat de opdrachtgever de werkwijze vooraf niet op een gestructureerde manier had voorgeschreven, was dit de enige manier waarop hij zijn invloed kon uitoefenen op zowel het ontwerp als de uitvoering.”

Liefkenshoekspoorverbinding_Heijmans_13_2000.jpg
Liefkenshoekspoorverbinding_Heijmans_6_2000.jpg

Het hart

Van den Berg en Heijmans zijn onder meer verantwoordelijk voor het systeem dat zorgt voor het veilig functioneren van de spoortunnel, namelijk het automatische Gas-, en Brand-scenariosysteem (GBRS). Steven: “Het GBRS kan beschouwd worden als het hart van de tunnel. Het is het overkoepelende systeem dat er voor zorgt dat in geval van calamiteiten en incidenten de circa 20 verschillende aangesloten installaties worden aangestuurd om gezamenlijk de calamiteit te bestrijden. Zoals het automatische schuimblussysteem in geval van brand.

André: “Voor succesvol werkende installaties is het van belang te denken vanuit ‘de tunnel als systeem’. Voor mij betekent dat integraal ontwerpen; de installaties moeten naadloos samenwerken als één systeem in hun omgeving. In het ontwerp houd je rekening met alle mogelijke scenario’s. Dus altijd denken vanuit het proces wat zich af kan spelen in de tunnel en hoe het complete systeem de tunnel moet ‘bedienen’. Vervolgens moet alles uitvoerig getest worden. We bouwen de systemen stapsgewijs op en spiegelen elk nieuw deel tegen het ontwerp wat ervoor gemaakt was. Zo zorg je ervoor dat een goed ontwerp op papier ook in de praktijk werkt.”

Liefkenshoekspoorverbinding_Heijmans_1_800.jpg
Andre-VandenBerg.jpg

Links: Steven van Hoef, rechts: André van de Velde

100 kilometer kabel

Eén van de voornaamste uitdagingen tijdens de uitvoering was de tijdsdruk. Steven: “In ongeveer 15 maanden is het hele project gerealiseerd, met ‘hallucinante’ hoeveelheden: meer dan 40 km glasvezel, meer dan 100km koperen kabels en bijna 20.000 glasvezellassen. Een uiterst zorgvuldige planning en opvolging waren van groot belang.” Daarnaast vroeg het veiligheidskarakter van de werkzaamheden om een zeer nauwgezet documentenbeheer. “We hebben meer dan 2.000 unieke documenten geproduceerd die allemaal via een speciaal documentbeheersysteem snel en makkelijk op te vragen zijn”, vertelt Steven.

Liefkenshoekspoorverbinding_Heijmans_5_800.jpg
Liefkenshoekspoorverbinding_Heijmans_8_2000.jpg

En nu?

De Liefkenshoekspoorverbinding is op 15 december 2014 opgeleverd. Toch is het project nog niet helemaal afgerond. “De opdrachtgever heeft ons gevraagd enkele aanpassingen te maken in het GBRS en extra functionaliteiten toe te voegen aan het systeem. Deze laatste wijzigingen zullen we in het najaar van 2015 implementeren”, vertelt Steven. We hebben een lange relatie met de opdrachtgever, want na een garantieperiode van twee jaar vangt er een onderhoudscontract van 15 jaar aan. Dit onderhoudscontract houdt zowel preventief als correctief onderhoud in van de geïnstalleerde systemen. Steven: “Zo voeren we de jaarlijkse controle van het branddetectiesysteem en preventieve vervangingen uit. Het correctief onderhoud is een SLA overeenkomst waarin Van den Berg een oplossing garandeert binnen 7,5 uur na oproep.”

Een goede, lange relatie staat centraal bij de Liefkenshoekspoorverbinding. Een opdrachtgever die vertrouwt dat zijn tunnel op en top veilig is én blijft. Maar ook Heijmans Civiel en Van den Berg die konden vertrouwen op elkaars kennis en kunde. En zoals in elk goed huwelijk, elkaar haarfijn aanvulden.