Hoe staat het met... Katendrecht #2

De Kaap vol goede hoop

Ooit was Katendrecht – in de volksmond de Kaap – een vrijstaat. Tussen stuur- en bakboord lagen zeemanskroegen, bordelen en opiumhuizen. Maar de verbouwing van de Fenixloodsen en andere panden brengt nieuw leven. Tijd voor Expeditie De Kaap.

21 maart 2016

Een doordeweekse dag op de Kaap. Tegenover Theater Walhalla aan de Sumatraweg zitten twee mannen in de lentezon. Al bijna een halve eeuw zijn Rob Eikhoudt (67) en Koos Goudknegt (73) samen. Vroeger woonden ze in de Afrikaanderwijk. Maar begin deze eeuw viel hun oog op sociale woningbouw in het nieuwe Buizenpark op Katendrecht. Hun enige zorg: of de doodskist te zijner tijd de draai in het trapgat wel kon maken. De duimstok kwam erbij. Het kon. Nu wonen ze veertien hoog. Zielsgelukkig, met zicht op de Nieuwe Maas.

Lichte zeden

Eikhoudt prijst de veelkantigheid van de Kaap. Dorpsheid in een kosmopolitische stad, gemoedelijk maar ook tegendraads: in de Tweede Wereldoorlog hing hier geen bord ‘Verboden voor Joden’ maar ‘Verboden voor Duitschers’. Enerzijds erkent Eikhoudt dat de buurt is veranderd. Talloze havencafés zijn verdwenen, net zoals Lange Riet met haar lichte zeden en zware suikerspinkapsel. Anderzijds weet Eikhoudt zeker dat de Kaap nooit saai zal worden. Speelhal Las Vegas en Tattoo Bob delen hier broederlijk de straat met bierproeflokaal Kaapse Brouwers en een yogastudio.

Katendrecht-Fenixlofts-Heijmans-6.jpg

Volgens passante Suzanne Tummers (65), die haar tekkel uitlaat, dankt Katendrecht de upgrading aan de lange adem van de gemeente. Al vijftien jaar woont ze op de Kaap. Indertijd floreerde de criminaliteit, zegt ze. Maar de lastpakken zijn naar Hoogvliet weggebonjourd. Nu bloeit het op. Haar graadmeter? De Katendrechtse Speeltuinvereniging. Die heeft veel vrijwilligers. Zij houden toezicht en onderhouden de boel.

Verdraagzaamheid

De Kaap intrigeert, bevestigen Louise van der Aart (18) en Noud van Grieken (21). Ze lopen met enquêteformulieren in de Timorstraat. Beiden studeren Sociale Geografie en Planologie aan Universiteit Utrecht. Een week lang onderzoeken ze de sociale gevolgen van 'state-led gentrification' op Katendrecht. In frietje-kapsalon-taal: botert het wel tussen rauwe Kapenezen en trendy nieuwkomers? Hun tussentijdse conclusie: ja, dat bijt elkaar niet. De levensstijlen verschillen aanzienlijk. Maar de verdraagzaamheid is van oudsher groot op schiereiland Katendrecht.

Katendrecht-Fenixlofts-Heijmans-7.jpg

Kluspanden

Wat bijdraagt aan de wederopstanding van de buurt is de Rijnhavenbrug, beter bekend als de Hoerenloper, voor fietsers en voetgangers. Hij ligt tussen Hotel New York op de Wilhelminakade en de Fenix Food Factory op Katendrecht. Ook de renovatie van de Fenixloodsen – een project van Heijmans – versterkt de leefbaarheid. Boven op de hallen, die aan de Rijnhaven liggen, komen negen woonlagen met 212 huur- en koopappartementen. Op straatniveau zijn winkels en horeca gesitueerd. De verkoop loopt goed. Niet vreemd, want op de Kaap komen Maas, mythe en modernisme samen.

Die opleving is al eerder begonnen. Naast zeemanscafé Norge op de Tolhuislaan staan kluspanden. Zo’n tien jaar geleden konden handige Harry’s ze voor een habbekrats kopen. Een uitgebrande hennepkwekerij veranderde in een aantrekkelijke loft. Twee deuren verder vertimmerden bewoners een bordeel tot appartement, nadat ze het roze hartvormige bed eruit hadden gesloopt.

Scheepskijker

Nog altijd herkennen vrijbuiters zich in de campagne ‘Kun jij de Kaap aan?’, die de gemeente en gebiedsontwikkelaars voeren. Een van hen is Sarah Koperdraat (32), marketeer in Den Haag. Met haar vriend, contract manager in de staalbouw, zocht ze vergeefs een huis in Kralingen of Blijdorp. In 2010 besloten ze de scheepskijker op Katendrecht te richten. Geluk in zicht, riep Sarah. Nu wonen ze in een appartement met tuin. “De komst van de Rijnhavenbrug in 2012 gaf voor ons de doorslag. Je bent nu zo in het centrum. De Kaap in drie trefwoorden? Hip, ruw, familievriendelijk. Er wonen hier veel young professionals en een stapje hoger. De sfeer is fijn. Mensen groeten elkaar.” Maar nu moet Sarah verder. In haar armen wrijft zoontje Luuk (1) in zijn ogen. De Kaap kan hij aan. Een overgeslagen middagdutje nog niet.

Heijmans_Katendrecht-Fenixloodsen-3.jpg

Sarah: "De Kaap in drie trefwoorden? Hip, ruw, familievriendelijk."

Inburgering

Ook Fina Geuze (46) zakt onderuit. Ze vangt zon op een bankje in de Atjehstraat. Daar is ze geboren en getogen. Fina zweert bij gezelligheid. Zwembadjes op de stoep in de zomer, pilsje erbij. Volgens Fina is de mengeling van oude en nieuwe Kapenezen geen probleem. Wie zich een beetje sociaal gedraagt, burgert snel in. Ze buigt zich voorover, spreekt gedempt: “Zal ik een geheimpje vertellen? Misschien ga ik verhuizen. Naar de Fenixloodsen.” Haar zus, die naast haar woont, moet ze het nog vertellen. Maar Fina heeft de documentatie al in huis. De Fenixloodsen lijken haar ruim en eigentijds. Plus: mooi zicht op de haven. Voor schone ramen zorgt echtgenoot Harrie wel. Hij is de glazenwasser van de hele Kaap.

Baby

Drukte op het Deliplein. Wie niet weet dat Deli een district op Sumatra is, zou vermoeden dat de straatnaam is afgeleid van delicatesse. Hier liggen de Fenix Food Factory en negen andere horecagelegenheden. Aanbevelenswaardig: de lekkernijen van De Zeeuwse Meisjes. Onder die naam runnen Marlies van Hoek (33) en Fréderique de Rooij (34) – oud-buurmeisjes uit Oostburg – een trendy winkelcafé. Ze verkopen onder meer lokale kunst, hebbedingetjes en brouwsels als Zeezuiper Triple. Bijna drie jaar geleden hebben ze hun zaak geopend. De keuze voor Katendrecht? Het is er hip, levendig en upcoming.

Katendrecht-Fenixlofts-Heijmans-4.jpg

Marlies van Hoek en Fréderique de Rooij in hun winkelcafé De Zeeuwse Meisjes aan het Deliplein.

Marlies hoopt dat de Fenixloodsen voor nog meer klandizie zorgen. Zelf gaat ze het even kalmer aandoen. Ze is zeven maanden in verwachting. Op 29 mei is ze uitgeteld. Dan krijgt De Kaap een nieuwe bewoner. Het zal niet de laatste zijn.