Hoe staat het met... Jouwlichtop040

Samen werken aan verlichting

Waar kan intelligente straatverlichting helpen je buurt te verbeteren? Zijn hardrijders af te remmen door licht? En kan een straatlantaarn nog meer functies vervullen? Samen met de bewoners van Woenselse Heide West in Eindhoven werken Philips, TU/e en Heijmans aan oplossingen in JouwLichtop040. 

31 oktober 2017

Samen werken aan ideeën voor de wijkbehoeftes gebeurt in 'bootcamps', zoals vanmiddag in Strijp S. Els van Raalte (65) loopt als eerste het Broeinest binnen. Een trouwe bezoekster van de Jouwlichtop040-workshops: “Omdat ik nog niet zo lang in de buurt woon en m’n omgeving graag beter wil leren kennen. Daarom denk ik graag mee over hoe je onderling meer contacten stimuleert, van jong tot oud. Als je moeite doet voor de buurt, krijg je het immers terug, daar ben ik van overtuigd.”

JouwLichtop040bootcamp sept2017 1.jpg

Els hoopt vooral op concrete oplossingen voor de binnentuin in de Bevelanden, waar overdag veel ouders met kinderen komen, maar die ’s avonds donker en stil is. “Met de winter op komst, zou wat licht en levendigheid daar welkom zijn.”

Slim lichtgrid

Els’ wensen vind je vrijwel een op een terug in het behoeftenonderzoek dat de TU Eindhoven uitvoerde in Woenselse Heide West. Omdat de openbare verlichting daar toch aan vervanging toe was, vroeg de gemeente bewoners en ondernemers of er niet meer wensen in te willigen zijn door innovatieve verlichting.

Het consortium Heijmans-Philips Lighting is de opdracht gegund om duurzame ledverlichting en slimme aansturing te plaatsen in een zogenaamd ‘lichtgrid’. Aan dat grid, het fijnmazige netwerk van lantaarnpalen, zijn producten en diensten te koppelen die de levenskwaliteit in de stad verhogen. Idee is om samen met bewoners de kansen daarvoor te onderzoeken in vijf gebieden in de stad, waarvan Woenselse Heide West de eerste proeftuin is.

Verbinding en veiligheid

Rianne Valkenburg en Elke den Ouden van TU/e Lighthouse trokken met studenten meermalen de wijk in om bewoners en ondernemers te spreken. Rianne deelt de uitkomsten voorafgaand aan de bootcamp: “Het winkelcentrum Nederlandplein mag een betere entree hebben, en het overdadige groen is overdag fijn maar ’s avonds een stuk minder leuk.” 

Dat er veel behoefte is aan samen (buiten)activiteiten ondernemen, verbaast haar niet. “De wijk is erg veranderd de afgelopen tijd, men wil elkaar weer leren kennen. En men doet dat het liefst met sport, spel of andere doe-dingen.” Tot slot noemt Rianne veilig lopen en fietsen.

JouwLichtop040bootcamp sept2017 3.jpg

Rianne Valkenburg licht de uitkomsten van het behoeftenonderzoek in Woenselse Heide West toe.

Voor de vijf behoeften werken de deelnemers vanmiddag concrete oplossingen uit, samen met ontwerpers en medewerkers van Philips Lighting, Heijmans, TU/e en gemeente.

Lees hier het behoeftenonderzoek uit Woenselse Heide West

Interactief sportveld

De groep die start met ‘Buitenactiviteiten’, onder leiding van Heijmans-innovatiemanager Kirstin van der Aalst, hoort van Els meteen over de binnentuin. Dat triggert bij Philips-lichtontwerper Luc van der Poel het idee over opgloeiende grasstengels, gevoed door energie die vrijkomt bij fotosynthese. “Zou het niet prachtig zijn om ’s avonds op een lichtkunstwerk uit te kijken?”

Na een uurtje is de groep het meest enthousiast over de kansen om met licht de functie van een plek continu te veranderen. Ze visualiseren een pleintje dat door oplichtende belijning afwisselend een voetbalveld, basketball-court of hinkelparcours is. Luc: “Een variabele inrichting van de openbare ruimte.”

Jouwlichtop040bootcamp sept 2017 17.jpg

Luc van der Poel van Philips en Kirstin van der Aalst van Heijmans praten met bewoners over mogelijke buitenactiviteiten.

Sfeer en snoeien

Jouwlichtop040bootcamp sept 2017 15.jpg

Of het lastig is een subjectieve emotie te vertalen naar concrete lichtoplossingen? Helemaal niet, vindt de club van Jeroen Bijsmans (Design Consultant en Experience Designer bij Philips Lighting) die werkt aan ideeën die aansluiten bij de behoefte ‘Veilig voelen’. Licht kan gemakkelijk voor een andere sfeer zorgen. Bijvoorbeeld in de onderdoorgangen of steegjes richting het winkelcentrum. En dan geen tl-balken natuurlijk, maar dynamische lichtroutes die reageren op voorbijgangers. Of reflecterende verf en spiegels. En waarom geen sfeerverlichting in de vorm van schemerlampen op het Nederlandplein? “Maak kleine ontmoetingsplekken met bepaalde sferen, gedefinieerd met licht, kleur en geur”, adviseert de groep.

Soms is licht niet de oplossing. Bewoner Caroline Horikx (53): “Het vele groen in de wijk is prachtig, maar helpt niet bij de veiligheid. Ik ben echt een bomenmens, maar je hebt geen overzicht over het terrein waar je je bevindt. Snoeien dus!”

Sturen met licht

Levensgrote schemerlampen in de openbare ruimte zijn ook favoriet bij de groep ‘Veilig lopen en fietsen’, geleid door designer Almar Sinte Maartensdijk. De manier waarop we onze wegen en openbare ruimte aanleggen, wordt door de bewoners bevraagd. Waarom asfalt niet een vriendelijkere kleur geven dan zwart? En kunnen lantaarnpalen niet een kalmerende kleur licht uitstralen, om zo de snelheid van automobilisten te sturen?

Jouwlichtop040bootcamp sept 2017 25.jpg

Hoe krijgt Woenselse Heide West meer identiteit en verbindingen? Aan de hand van het door hen bedachte spel Redesire, leiden Rolf van Boxmeer en Tessa Peters de deelnemers langs diverse voorstellen. Opmerkelijk is de rol die lantaarnpalen krijgen toebedeeld. Kunnen ze doorgeven welke parkeerplaatsen vrij zijn of zaken signaleren als een bewoner die nooit meer buitenkomt, of te hard rijdende auto’s, en dat automatisch doorgeven aan de buurtapp of zelfs aan de politie? Of zijn ze te gebruiken als een interactieve kunstroute of inspirerende lichtshow die de wijk op de kaart zet?

Wat is Redesire?
Redesire is een serious game die je door ingewikkelde stedenbouwkundige keuzes heen helpt, aan de hand van belangen van jezelf en andere stakeholders. Je kiest je rol: bewoner, ontwikkelaar of gemeente. In negen rondes waardeer je verschillende op het gebied betrekking hebbende begrippen op ‘schoonheid’, ‘bruikbaarheid’ en ‘haalbaarheid’. Op het einde biedt Redesire een overzichtelijke kaart van alle waarden, wensen en conflicten.

De deur uit

Els vindt de aangedragen suggesties tot nu toe erg kansrijk: “Vooral het afremmen van fietsers met licht, want de jeugd en die e-bikes gaan heel hard, daar komen ongelukken van. En ook leuk vond ik het verlichten van de Kwiekroute ’s avonds, een pad met fitnessoefeningen. Of stoeptegels die oplichten als je langsloopt.”

Ook Caroline is opgetogen. “Goeie ideeën om mijn wijk fleuriger en interessanter te maken gehoord. Woenselse Heide West is eigenlijk heel saai. En ik vind het leuk dat er buitenactiviteiten zijn bedacht, zo komen we de deur eens uit en ontmoeten we elkaar. Bovendien worden we er gezonder van.”

Samenwerkingen

Zo zijn in een paar uur meer ideeën ontstaan dan ontwerpers en bedrijven met elkaar hadden kunnen bedenken. Sommigen zijn eenvoudig te implementeren, anderen vragen meer tijd, denkkracht en energie én een ethische of politieke discussie. Hoe gaan Heijmans en Philips hier nu mee verder?

Stijn: “Alle ideeën uit de bootcamps zijn geclusterd tot twee of drie oplossingen per behoefte. We kijken nu of we producten of innovaties hebben die hier op aansluiten. Als er concepten zijn die ook buiten Eindhoven werken of die opschaalbaar zijn, zit er natuurlijk pas echt brood in voor ons. Voor sommige dingen zullen we proberen een derde partij in te schakelen, omdat we niet alles kunnen. Leuk en spannend om hier nieuwe samenwerkingen voor aan te gaan!”

JouwLichtop040bootcamp sept2017 4.jpg

Innovatiemanager Stijn Verkuilen van Heijmans legt uit hoe Jouwlichtop040 is opgezet.

In het traject voor Woenselse Heide West zijn de techneuten en creatieven nu aan zet, terwijl in het proefgebied Ring Eindhoven een nieuw behoeftenonderzoek is gestart. Stijn ziet dat het lastig is bewoners zo lang betrokken te houden, maar wil niet in de valkuil stappen om de deuren dicht te gooien. “We staan helemaal open voor bewoners of ondernemers die op dit vlak onderlegd zijn en mee willen werken. Dit zijn langlopende trajecten, dus onze uitdaging is de workshops zo vorm te geven dat ze deelnemers blijven trekken.”