Hoe staat het met... Het Wilhelminakanaal

Techniek tot op de bodem

Wie over de Dongensewegbrug naar het Wilhelminakanaal in Tilburg rijdt, ziet in de verte een aantal keten van Heijmans staan. Niemand bedenkt van die afstand dat er naast de keten een bouwput van 15 meter diep te vinden is. Arjan Walraven, omgevingsmanager bij de bouwcombinatie Heijmans - Boskalis, neemt ons mee naar de bodem van de sluis.

11 september 2015

Het is bijzonder te noemen dat zo’n groot project voor bijna niemand opvalt. Pas wanneer je de tijdelijk loopbrug op de bouwplaats passeert, krijg je een indruk van de enorme bouwput. Volgens Arjan zijn het met name de bewoners van de flatgebouwen die geluidshinder ondervinden: “Ondanks dat het werk aan de sluis nauwlijks zichtbaar is, werken we toch min of meer bij onze ‘achterburen’ in de tuin. Door regelmatige berichtgeving via de sociale media en door het versturen van (nieuws)brieven houden we hen op de hoogte van het werk. Bij belangrijke fases in het project geven we meestal ook een inhoudelijke, procesmatige toelichting in de vorm van een presentatie. Zo begrijpen ze beter waar we mee bezig zijn. Als mensen goed weten wat er gebeurt of wat er komen gaat, dan is er meer begrip voor eventuele overlast. Een soortgelijke communicatie deed Heijmans enkele maanden geleden ook bij het vernieuwen van de ‘brug Dr. Deelenlaan’.”

Wilhelminakanaal-Tilburg-Heijmans-9.jpg

Nu ook voor klasse IV schepen

Inmiddels is deze brug over het Wilhelminakanaal alweer drie maanden geleden geopend. De technische staat van de brug was verouderd en te smal voor het nieuwe kanaal. De markante ophaalbrug is in slechts twee maanden tijd volledig vervangen met een relatief korte afsluitingsperiode als resultaat. Ook het Wilhelminakanaal is te smal voor het toekomstige scheepvaartverkeer en wordt circa 5km verbreed, verdiept en geschikt gemaakt voor klasse IV schepen met beperkte diepgang. Arjan: “Door het verbreden en verdiepen van het kanaal werkt Rijkswaterstaat samen met gemeente Tilburg en provincie Noord-Brabant aan een beter, bevaarbaar Wilhelminakanaal. Dit leidt tot een duurzamer en beter bereikbaar Brabant over water.”

Speciaal voor de klasse IV schepen wordt een zwaaikom aangelegd. “De zwaaikom wordt aangelegd aan de noordzijde van het kanaal en is bedoeld voor schepen die willen keren. De kom, gelegen tussen sluis 3 en de Dongensewegbrug moet aangebracht worden omdat het kanaal richting Tilburg voor een groot deel nog niet verbreed is. De klasse IV schepen kunnen dan ook niet verder varen en moeten hier keren. Inmiddels zijn de damwanden en het wrijfhout voor deze zwaaikom al gereed. De zwaaikom dient nog wel ontgraven te worden, zodat deze aansluit op het kanaal.”

Een half uur minder

Naast de verbreding van het Wilhelminakanaal wordt er een nieuwe sluis gebouwd. “Het Wilhelminakanaal heeft in dit kanaaldeel twee sluizen: sluis 2 en sluis 3. Deze sluizen worden vervangen door een compleet nieuwe sluis. Dit levert een groot voordeel op voor het scheepvaartverkeer: een half uur minder reistijd. Doordat de nieuwe sluis bestaat uit één kolk, worden de schepen in één keer genivelleerd.”

Wilhelminakanaal-Tilburg-Heijmans-2.jpg

De scheepvaart blijft tijdens onze werkzaamheden gewoon gebruik maken van de huidige sluis 3 (links).

Wilhelminakanaal-Tilburg-Heijmans-7.jpg

De nieuwe sluis bestaat straks uit één kolk, wat het scheepvaartverkeer een half uur minder reistijd oplevert.

Wat houdt dit dan precies in? “Een sluis is een waterkering tussen twee waterpeilen. Het waterpeil aan de oostkant van de nieuwe sluis is ongeveer +12,85m NAP , terwijl het waterpeil na de kanaalpeilverlaging aan de andere zijde zo’n +5,15m NAP is. Dit hoogteverschil wordt in de sluis ‘genivelleerd’. Het waterpeil moet op gelijke hoogte worden gebracht zodat schepen van de ene, naar de andere kant kunnen komen. Doordat de nieuwe sluis maar één kolk heeft kunnen de schepen binnen 14 minuten van de ene kant, naar de andere kant van de sluis komen. De huidige sluis 3 heeft twee kolken, hierdoor gaat het nivelleren van het waterpeil in twee stappen en duurt het dus ook langer. Sluis 2 wordt in zijn geheel gesloopt.”

Wilhelminakanaal-Tilburg-Heijmans-4.jpg

Arjan: "Het is bijzonder om hier nu in de woelkelder te staan, want straks staat dit onder water en kom je hier nooit meer."

Vijzelturbine

Ondanks dat sluis 3 wordt vervangen, wordt de oude niet gesloopt. Arjan: “De huidige sluis (3) heeft namelijk een monumentaal karakter. Dit maakt het ook bijzonder, want we werken naast de huidige sluis tegelijk aan de nieuwe. De scheepvaart blijft tijdens onze werkzaamheden gewoon gebruik maken van de huidige sluis 3. In de zomerperiode komen hier zo’n 30 tot 50 schepen per dag langs de bouwput."

"De oude sluis blijft in de toekomst behouden, maar verliest haar functie. De sluis wordt geconserveerd en gaat functioneren als waterkering. We starten met het slopen van sluis 2 als de nieuwe sluis gereed is. Na de sloop zakt het kanaalpeil tussen de sluizen namelijk met ca. 2,5m. De nieuwe sluis keert uiteindelijk ca. 7,5m, terwijl de oude sluis 3 op dit moment ca. 5m water kan keren.”

Naast de nieuwe sluis wordt een ‘vijzelturbine’ aangebracht. “Dit is het eerste vijzelgemaal dat als turbine wordt ingezet. Bij het spuien van water kan de turbine energie opwekken voor zo’n 250 huishoudens. Daarnaast zorgt de turbine ervoor dat het water omhoog gevijzeld kan worden. Het heeft dus duurzame voordelen. Dat geldt overigens ook voor de grootste, composiet sluisdeuren, waarvan we de eerste in het najaar gaan plaatsen. Deze sluisdeuren zijn zo’n 6,5 x 12,5 meter en zijn sterk, duurzaam, licht en makkelijk in onderhoud. Dat is een technisch hoogstandje waar we enorm naar uit kijken.”

Infographic Wilhelminakanaal Tilburg.pdf (822,1 KB)