Hoe staat het met... Fietsbrug A28

Botters boven de snelweg

Vijf nachten lang was het druk boven de A28 bij Harderwijk. Daar werd namelijk per nacht een dekdeel omhoog gehesen van de nieuwe fietsbrug die de wijken Drielanden en Stadsweiden met elkaar verbindt. Over een paar weken wordt de brug officieel geopend, maar nu al vormt hij een opvallende eyecatcher. Reden voor een gesprek met werkvoorbereider Robert Kuijper. 

18 november 2014

Een fietsbrug aanleggen zou een heel rechttoe-rechtaan werk kunnen zijn. Maar de gemeente Harderwijk wilde boven de A28 een echte blikvanger. Automobilisten die hier over de snelweg razen, moeten weten dat ze Harderwijk passeren. Robert: "De vorm van de brug is een overduidelijke knipoog naar de vissersschepen die vroeger vanuit de Harderwijkse haven de Zuiderzee opvoeren. De schuinstaande houten masten en asymmetrische tuien zijn een verwijzing naar het silhouet van een Botter, maar dan wel een paar maten groter."

10626438_1000341456649440_7269512486788642472_o.jpg

De schuinstaande houten masten en asymmetrische tuien zijn een verwijzing naar het silhouet van een Botter. Foto: Ton Pors

'Houten brug'

Voor Heijmans was de aanleg van de fietsbrug een uitdagend Design & Construct project. Robert: "De gemeente gaf veel ontwerpvrijheid, waardoor de expertise van het ontwerpteam maximaal kon worden benut. De integrale oplossing die in samenspraak met Zwarts en Jansma Architects en Houthandel Wijma uiteindelijk werd gevonden, was een combinatie van authentieke materialen waarbij maar minimaal onderhoud benodigd is. De onderconstructie is uitgevoerd in beton, de hoofddraagconstructie is opgebouwd uit Azobé, een zeer duurzame hardhoutsoort." 

Om in de maritieme sfeer te blijven, heeft het brugdek de vorm van een sluisdeur die op zijn kant is gelegd. Het dek bestaat uit robuust gekoppelde raamwerken van Azobé en is voorzien van een composiet rijdek. Om de belasting in geval van een aanrijding op te nemen zijn stalen trekstangen in het brugdek opgenomen. De reling bovenop het brugdek bestaat uit een thermisch verzinkte stalen profiel met speels geplaatste spijlen voor maximale transparantie. Robert: "Visueel komt dit de slankheid van het brugdek vanaf de snelweg ten goede. In de reling is led-verlichting aangebracht die het brugdek aanlicht. Dat maakte beeldverstorende lantaarnpalen langs het fietspad overbodig. Armaturen in het brugdek en in de grond lichten de masten en de tuien 's nachts aan om het silhouet van de botters ook in het donker zichtbaar te maken voor de snelweggebruikers."

botter2.jpg

Het ontwerp van de brug (rood), geprojecteerd op het ontwerp van een klassieke Botter

Bijzondere masten

Het maken van de masten had nogal wat voeten in de aarde. Robert: "Wijma bezit eigen houtzagerijen en bosconcessies in West-Afrika. Daar werden twee mooie rechte bomen uitgekozen. Die zijn per schip naar Waddinxveen vervoerd, waar ze op een kolossale draaibank mooi rond en taps toelopend werden gedraaid. De voet bleef daarbij vierkant, wat kenmerkend is voor de mast van een botter. Om deze vorm duidelijk zichtbaar te maken, zijn de twee masten op betonnen ondersteuningen geplaatst. Ze zijn hierdoor niet langer verscholen achter het geluidsscherm en zijn zichtbaar vanaf zowel het brugdek als de snelweg. Door deze verhoogde plaatsing, konden de masten ook slanker worden geconstrueerd. De twee massief houten masten hebben een lengte van 22 meter en een diameter van ongeveer één meter. De masten zijn daarmee een wereldwijd unicum."

Respect voor buurt en natuur

Omwonenden zijn inmiddels enthousiast over het project. "Sommigen komen regelmatig kijken en plaatsen foto's van de voortgang op Twitter en Facebook. Een aantal heeft zelfs aangeboden ons te helpen om een oogje in het zeil te houden."

Zo positief als nu waren de geluiden aanvankelijk echter niet altijd. Wijkbewoners maakten zich vooral zorgen over die 'lompe aannemer' die met zijn grote machines in een kwetsbaar natuurgebied kwam graven. De fietsroute over de brug loopt namelijk vlak langs een vogeleiland dat volgens de internationale afspraken van Natura 2000 is beschermd. En bovendien over de Weibeek, waarin iemand de zeldzame modderkruiper had gespot. Robert: "We hebben naar deze geluiden geluisterd. De route is al in eerdere plannen verlegd, zodat deze verder van het vogeleiland afblijft. En alle werkzaamheden nabij de Weibeek hebben we laten begeleiden door een onafhankelijke ecoloog. Beslissingen die van invloed waren op de omgeving hebben we zorgvuldig gecommuniceerd en dat werd als zeer waardevol ervaren." 

Samen met de gemeente stak Robert Kuijper veel energie in het praten met bewoners, uitleggen wat de plannen inhielden en luisteren naar de bezwaren. Uiteindelijk wierp die open aanpak vruchten af. In een speciale nieuwsbrief van de gemeente werd de loftrompet gestoken over Heijmans: 'een aannemer waar je geen informatie uit hoeft te trekken, maar die het zelf gevraagd en ongevraagd aanreikt'.

fietsbrug_a28-harderwijk-5-1600-bollen.jpg

Links de kleine, betonnen brug (3) en de lage fietsbrug (2). Centraal de fietsbrug over de A28 (1)

Drie kunstwerken

Behalve de grote fietsbrug (KW1), die 49m overspant en in totaal 77m lang is, realiseerde Heijmans in Harderwijk ook twee aangrenzende kunstwerken: een lage fietsbrug (KW2) in de aanlooproute naar de A28 en een kleinere betonnen brug (KW3), die ter vervanging van een verouderde houten brug is bedoeld. De bruggen hebben alle drie een overeenkomende uitstraling dankzij de transparante relingen en de kenmerkende afgeronde randafwerkingen van hardhout. Komende dagen wordt er nog hard gewerkt aan het asfalteren van het fietspad, het aansluiten van de lage brug op de grote fietsbrug en de detaillering. Op 11 december worden de fietsbruggen officieel in gebruik genomen.