Hoe staat het met... Eerste Oosterparkstraat

Nieuwbouw in een oud-Amsterdams jasje

Hoe bouw je een bijna honderd meter lange gevel uit 1890 exáct na? Inclusief oud-Amsterdams metsel- en voegwerk, gietijzeren ornamenten, natuursteen, decoratieve daklijsten, Franse balkonhekken en hijsbalken? Heijmans laat ouderwets vakmanschap zien in de Eerste Oosterparkstraat. En dat is best een klus.

21 november 2018

“Kijk”, zegt werkvoorbereider en uitvoerder Nick Heus. In de bouwkeet schuift hij een koffiebeker opzij en legt een groot vel papier op tafel. “Op deze tekening heb ik letterlijk elke baksteen ingetekend. Want in Amsterdam metselden ze vroeger het 'dammetje' tussen de ramen anders dan in de rest van Nederland. Dus het standaard kruisverband aanhouden kon niet.” Met balpen streept hij aan: “Hier een rijtje koppen, dan een rijtje strekken, weer koppen, dan weer strekken en dan moet het zo verspringen dat de kruisjes boven elkaar komen.”

EersteOosterparkstraat_Nick Heus en Hindrik de Vos Heijmans 2.jpg

Werkvoorbereider Nick Heus en projectleider Hindrik de Vos boven de bouwtekeningen in de keet.

Monumentale gevel

Tot 2017 stond op de Eerste Oosterparkstraat een rij eind-negentiende-eeuwse panden. De huizen waren op en in 2000 wilde de eigenaar, woningcorporatie Stadgenoot, het blok slopen. “Maar de gemeente vond dat er te veel monumentale gevels uit de stad verdwenen”, vertelt projectleider Hindrik de Vos.

“Ze stond nieuwbouw alleen toe onder de voorwaarde dat de oude gevel precies werd teruggebouwd. De huidige architect heeft uiteindelijk het vertrouwen van de gemeente én de buurt gekregen om het plan te realiseren.”

Wat gebeurt er allemaal in de Eerste Oosterparkstraat?

Vloerverwarming

Nu verrijzen achter de gevel 39 huurappartementen: 26 voor de vrije sector en dertien sociale huur. In de plint komen winkels en een supermarkt. Van binnen en aan de achterkant is het alsof je op een regulier nieuwbouwproject loopt. Strakke muren, vloerverwarming, flinke balkons. Maar op de steiger aan de voorkant, met je neus op de gevel, zie je negentiende-eeuwse historie. Decoratieve randen, klassieke bogen boven de ramen, kleine figuurtjes in het metselwerk.

Blauwe verf

“De architect is een ontzettende pietje precies wat betreft die details”, zegt Hindrik. “Alles moet precies kloppen. Kijk, hier zie je een rijtje blanke bakstenen. Die moeten eigenlijk om en om blauw zijn, maar de bakstenen zijn niet in de juiste kleur te krijgen. De architect vindt het patroon en het schilderwerk zo belangrijk dat hij deze steentjes graag zelf wil schilderen. Dus klimt hij volgende week zelf met een potje blauwe verf op de steiger.”

EersteOosterparkstraat_Nick Heus en Hindrik de Vos Heijmans 6.jpg

Decoratief timmerwerk

En zo heeft elk steentje, elke voeg en elk lijstje zijn eigen verhaal. “De oorspronkelijke hijsogen van de hijsbalken zijn door een Amsterdamse smid met de hand gerestaureerd, net als de Franse balkonhekken en de gietijzeren ornamenten”, zegt Nick.

EersteOosterparkstraat_Heijmans metselwerk decoratie .jpg

“De timmerfabriek heeft het decoratieve timmerwerk gemaakt. De timmerman heeft elk onderdeel hier ter plekke gemonteerd.” Hij aait over de strak wit geschilderde randjes en bolletjes. “Zes weken is hij bezig geweest.”

Restauratieteam

Ook het metselwerk is een sterk staaltje vakmanschap, uitgevoerd door het restauratieteam van Heijmans. Gepokt en gemazeld in het herstellen van historische kademuren, onder andere van de Binnendieze in Den Bosch, hebben zij zich nu op dit nieuwbouwproject gestort. Voegen van zes millimeter, hanenkammen, bogen in de juiste ronding en het voornoemde kruisverband tussen de ramen: “Mooi om te zien dat we dit vakmanschap in eigen huis hebben”, zegt Nick.

heijmans_eerste-oosterparkstraat_a0a0557_--martinekrekelaar.jpg

Moderne eisen

En zo is de hele gevel, op de plint na, precies zo teruggebouwd als hij was. Een complexe klus, want bij elk detail moet je afwegen: oudhollandse glorie óf moderne kwaliteit? Niet alles wat ze vroeger maakten voldoet aan de eisen van tegenwoordig. Een voorbeeld: de kozijnen. “Normaal ronden we de randjes af zodat de verf beter blijft zitten”, vertelt Hindrik. “Vroeger deden ze dat niet. De architect was onverbiddelijk: het moet zijn zoals het was. De kozijnen zijn dus niet afgerond.”

Glow in the dark

Eenmaal weer op de grond wijst Nick naar de toekomstige ingang van het complex. “En daar zitten twee vlakken met glow in the dark-bakstenen.” Huh? “Grapje van de architect. Dit vond hij gewoon leuk.”

Bijna klaar

Over twee weken zakt de laatste steiger en is de hele gevel in volle glorie te bewonderen. In januari worden de enorme winkelruiten geleverd, de grootste die de fabrikant kon maken: 3,21 bij 5 meter. Intussen werken de mannen van Heijmans door aan de oudhollandse houten kozijnen met natuurstenen plint van de winkels. In de appartementen is de tegelzetter bijna klaar en werkt men toe naar de oplevering.

Trots

“Iedereen die aan dit project heeft meegewerkt is er trots op”, zeggen Nick en Hindrik. “Het is allemaal puur vakmanschap.” Eén ding is zeker: de huurders wonen straks in een uniek appartement. En de overburen? Die krijgen een fantastisch nagelnieuw, negentiende-eeuws uitzicht.