Hoe staat het met... De nieuwe rechtbank Amsterdam #2

Binnenstedelijke legpuzzel

Aan de Zuidas bouwt Heijmans de nieuwe rechtbank Amsterdam. Projectdirecteur Jan Groeneveld vertelt hoe je midden in onze hoofdstad een complex gebouw met kantoren, zittingszalen, verhoorkamers en gehechtengebied bouwt.

8 augustus 2019

Luid bellend rijdt de blauwwitte tram over de Parnassusweg. Enkele passagiers richten hun blik op de in- en uitrit van het bouwterrein. Twee verkeersregelaars steken synchroon hun hand de lucht in. De drukke Amsterdamse verkeersader komt tot stilstand. Een vrachtwagenchauffeur draait behendig zijn grote truck met staal de bouwplaats op.

_DSC5286.jpg

Entree bouwplaats met op de achtergrond de Zuidas van Amsterdam

Een bezoek aan de bouwplaats. De slagboom sluit. Het verkeer komt weer op gang. De logistiek op en rond het project komt heel nauw weet Jan Groeneveld. Hij wijst naar de onafgebroken stroom aan scooters, fietsers en auto’s die langs het geraamte van de nieuwe rechtbank razen.
Jan: “Het bouwconsortium New Amsterdam Court House (NACH) - waar Heijmans deel van uitmaakt - maakte gedetailleerde afspraken met de gemeente, om te zorgen dat alle verkeersbewegingen rond de bouwplaats in goede orde verlopen. Zo is er tussen acht en negen uur in de ochtend en tussen vijf en zes uur ’s avonds géén in- of uitrijdend bouwverkeer. We organiseren dus om de spits heen.”

“Gedurende de bouw verplaatsen we meerdere malen de in- en uitrit. We passen dan ook de routering van voetgangers en fietsers aan. NACH maakt de plannen en stemt deze af met de gemeente en bouwprojecten in de omgeving, de uitvoering doen we samen met de gemeente.”

Efficiënt lossen

Ook op de compacte bouwplaats zijn logistieke uitdagingen. De ruimte is beperkt. Jan zijn team moet daarom alle aangevoerde materialen snel en efficiënt lossen. “Aan de hand van gedetailleerde planningen verdelen we de spullen over de bouwplaats. Dit hangt weer samen met de beschikbaarheid van onze torenkranen en liften. Tegelijkertijd moeten we ook zorgen dat het personeel op de juiste momenten naar boven wordt gebracht.”

Binnenstedelijk bouwen vraagt tevens om goede afstemming met de omgeving. “Bewoners wonen straks in een mooi bebouwd gebied, maar tot die tijd zitten ze in de bouwellende. Het is zaak om onze belangen en die van omwonenden goed te managen. Dit is de taak van onze omgevingsmanager Bauke van der Goot. Hij heeft regelmatig contact met bewoners en weet precies wat er speelt in de wijk. Als er bijzondere werkzaamheden starten die overlast geven, dan organiseren we een bewonersbijeenkomst zodat we iedereen gelijktijdig kunnen informeren.”

Functionaliteit

Alle liften zijn bezet. Traplopen dus. Aangekomen op de eerste verdieping zien we een mooie doorkijk naar de centrale hal die zestien meter dieper ligt. Hier zie je duidelijk de architectonisch opzet van de rechtbank Amsterdam. Het is een ruimtelijk pand met veel daglicht. Jan: “Het ontwerp is bedacht vanuit de gebruiker, maar wel met stijlvolle kenmerken. Grote ruimtes voor de zittingszalen onderop en daarboven kleinere ruimtes als werk- en vergaderkamers. De zittingszalen lijken op betonnen dozen met verschillende afmetingen die we moesten stapelen. Combineer dit met stijlvolle vides en je hebt een lastige constructie om te bouwen.

_DSC5408.jpg

De centrale hal gezien vanaf de eerste verdieping

Een standaard kantoor kan je stapelen weet Jan. “Vier wanden met boven en onder een vloer. De zwaartekracht zorgt voor stabiliteit. Hier gaat het anders en hangen de vloeren aan wanden erboven. Zo creëer je die fraaie open ruimtes. Omdat we wel van onder naar boven bouwen, moeten we de vloeren tijdelijk ondersteunen totdat de wand erboven af is.” Jan wijst naar een geraamte van honderden stalen steigers die onder het plafond van de eerste verdieping staan. “Deze steigers dragen de krachten van een constructie die we nog gaan bouwen.”

Bouwen met virtual reality
Bouwen met virtual reality
Bouwen met virtual reality

Blauw hulpstaal

Verder klimmen naar de vijfde verdieping. Hier werken groepjes mannen aan de staalconstructie. Jan:“Dit is de onderste laag van het kantoor. Hier werken straks 1.000 rechtbank medewerkers. Ook hier moeten we de constructie tijdelijk stabiliseren. Dat doen we met deze blauwe stalen balken. Pas als de wanden gestort en uitgehard zijn halen we ze weg. We geven het hulpstaal een herkenbare kleur, zodat we niet per ongeluk een dragende balk weghalen.”

_DSC5392.jpg

Het blauwe hulpstaal voor tijdelijke stabilisatie

Het gebouw telt in totaal tien bouwlagen boven maaiveld. De begane grond en de eerste twee verdiepingen zijn publiek gebied. Hier vindt de rechtspraak plaats. De rechtbank beschikt over een zeven grote zittingszalen en 23 kleinere zittingszalen. Het gedeelte tussen onder- en bovenbouw is niet publiek toegankelijk en wordt een ontmoetingsplaats en vergaderlocatie voor rechtbank- en justitiepersoneel.

Facilitaire wensen

NACH is verantwoordelijk voor het ontwerp, bouw, financiering en onderhoud van de nieuwe rechtbank. Het contract heeft na oplevering een looptijd van 30 jaar. Dat het verder gaat dan alleen bouwen en de wisselwerking tussen de ontwerp-, realisatie- en exploitatieteams, maakt het project voor Jan extra interessant. “Tijdens het ontwerp en de bouw moeten we al rekening houden met de facilitaire wensen van de opdrachtgever. Dat varieert van de keukeninrichting tot het type bureaustoel. Elke keuze heeft invloed op het beheer- en onderhoud-proces. Dit zijn voor ons stuk voor stuk belangrijke keuzes.”

De in gebruik name van de grootste rechtbank van Nederland staat voor eind 2020 gepland. “Tegen die tijd is veel van ons werk achter muren en plafonds verdwenen. Wat je wel altijd blijft zien is de mooie afwerking. Gelukkig blijft de rechtbank Amsterdam regelmatig in de spotlights staan en gaan we ons werk vast vaak terugzien in kranten, op tv en internet.”