Hoe staat het met... Biogasleiding Heineken - Aa en Maas

Flesje Heineken wordt nog 'groener'

Bierbrouwer Heineken verduurzaamt het productieproces van bier. Als onderdeel daarvan is er een overeenkomst gesloten met waterschap Aa en Maas voor de levering van biogas. In opdracht van Heineken legt Fudura met Heijmans een 2,2 km lange biogasleiding aan tussen de rioolwaterzuivering en de brouwerij in ’s-Hertogenbosch. Een belangrijke stap naar een klimaatneutrale brouwerij. Drie pioniers leggen uit hoe de biogasleiding tot stand komt.

9 september 2016

Klimaatneutraal

In de brouwerij van Heineken is 24 uur per dag, zeven dagen in de week warmte nodig om bier te kunnen brouwen. Momenteel gebruikt Heineken al biogas van een eigen waterzuivering, maar dat staat in schril contrast met de hoeveelheid biogas die straks aangesloten gaat worden. Wilfried Aarsen, Safety, Health and Environment manager bij Heineken, is vanaf het begin betrokken bij dit initiatief: “In 2017 wordt vanuit de rioolwaterzuivering van Aa en Maas 3 miljoen m3 aan biogas geleverd. Daarna gaat onze brouwerij jaarlijks zo’n 4,7 miljoen m3 biogas afnemen. Hiermee wordt een groot deel van het huidige aardgasverbruik verduurzaamd.

Biogasleiding-Heineken-Heijmans-7.jpg

vlnr: Jos van den Heuvel (Heijmans), Jean-Paul Heuts (Fudura) en Wilfried Aarsen (Heineken) bij de brouwerij in 's-Hertogenbosch.

Biogasleiding-Heineken-Heijmans-4.jpg

De biogasleiding wordt gekoppeld aan het ketelhuis van Heineken.

Het gebruik van meer biogas voor het productieproces past in ons duurzaamheidsprogramma ‘Brewing a better world’. Uiteindelijk willen we klimaatneutraal bier brouwen. Voor het waterschap betekent de grootschalige productie van biogas dat de rioolwaterzuivering energieneutraal wordt. En zo zetten we samen een flinke stap voorwaarts naar een klimaatneutrale stad.”

Businesscase

Jean-Paul Heuts, projectmanager bij Fudura Duurzame Ontwikkeling en Projecten: “Het idee is ontstaan vanuit de Bossche Energie Coalitie, een initiatief waarbij 50 Bossche bedrijven en instellingen de handen ineenslaan voor duurzame energievoorzieningen. In een notendop: Waterschap Aa en Maas gaat biogas leveren en Heineken neemt het af. Fudura (onderdeel van Enexis) helpt deze bedrijven om de benodigde infra te realiseren en Heijmans legt deze voor ons aan.

Biogasleiding-Heineken-Heijmans-14.jpg

Als je een project als dit doorrekent, kom je moeizaam tot een positieve businesscase. Desondanks hebben alle partijen besloten om het project uit te voeren zonder subsidieaanvraag. We doen dit puur vanuit de duurzaamheidsbeleving. Alle partijen die hier aan meewerken hebben daar het geloof in. Heineken investeert heel bewust vanuit de wil om te verduuurzamen en niet om bijvoorbeeld direct kosten te besparen. Daar kunnen veel bedrijven een voorbeeld aan nemen. We bieden vanuit Fudura de leiding in een exploitatiemodel aan. Ofwel: wij blijven de eigenaar en we verhuren de leiding. We doen ook het beheer en onderhoud. Daarmee halen we de leiding uit de businesscase van Heineken. Zo proberen we elkaar te helpen.”

Waterschap Aa en Maas krijgt in de nabije toekomst warmte van de Afvalstoffendienst van de gemeente. De warmte komt van de ketels waar snoeihout in verband wordt. Er wordt een pijp gelegd van het afvalbedrijf naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie, waar de warmte van de verbranding wordt hergebruikt voor de zuivering. Hierdoor kan de zuivering de Warmte-krachtkoppeling (WKK) uitzetten en daardoor blijft er biogas over. Jean-Paul: “Toen werden er afnemers gezocht van dat biogas. De afvalstoffendienst wilde biogas voor hun vuilniswagens en Heineken wilde het productieproces verder verduurzamen. En zo ging het balletje rollen." Wilfries: "Het biogas dat vanuit de zuivering wordt geleverd, kan in onze brouwerij direct worden verstookt in de ketels voor de opwekking van stoom. Door het gebruik van het biogas hoeft minder aardgas te worden gebruikt en daarmee wordt het productieproces duurzamer.”

Boortechniek

De biogasleiding wordt aangelegd met horizontaal gestuurde boringen (HDD). Dat is een sleufloze techniek die gebruikt wordt voor de aanleg van ondergrondse infrastructuur. Jos van den Heuvel, projectmanager Boortechnieken bij Heijmans: “We knippen het tracé van 2,2 km op in vier boringen. Eerst beginnen we aan de kant van Heineken met een korte boring onder de Zandzuigerstraat door. Daarna komen er drie lange boringen van bijna 600 meter, om uiteindelijk aan te kunnen sluiten op de rioolwaterwaterzuivering aan de Treurenburg.”

Kaart boring biogasleiding Heijmans.jpg

Als de boormachine en het overige equipment is opgesteld, wordt er een intredegat gemaakt. Jos: “We maken eerst een ‘pilotboring’. Dat doen we met stangen van zes meter waar een boorkop met een stuurplaat voorop zit. Met een gyro steeringtool (GST) direct achter de boorkop kunnen we de plaats bepalen. Vanuit de GST loopt door de stangen een draad die signalen doorgeeft, zodat we precies uit kunnen komen waar we willen: in het uittredegat.

Dan gaat de boorkop eraf en wordt er een ruimer aan geknoopt met direct daar achteraan de ø160mm biogasleiding. De ruimer maakt het gat iets groter voor de buis. Door de stangen pompen we bentoniet, wat ervoor zorgt dat het gat open blijft staan. We creëren zo een tunnel. We trekken met de boormachine de stangen, ruimer en biogasleiding door de tunnel naar het intredegat. Dat doen we vier keer in twee weken tijd. We verbinden daarna de biogasleiding, tussen de boringen in, aan elkaar. De korte stukken aan het begin en het eind van het tracé leggen we aan middels een open sleuf.”

Uitdagingen

Jean-Paul: “Het is geen heel moeilijke boring, maar we hebben over het traject van 2,2 km wel met een paar uitdagingen te maken. We komen namelijk een keer midden in een natuurgebied uit, precies tussen een primaire en secundaire dijk. We moeten ook onder de primaire dijk door boren. Daarnaast moet de leiding ook nog onder de A59 en onder de Dieze door. Op sommige plekken gaat de leiding wel tot 15 meter diep.”

Jos: “De eerste, korte boring is iets langer gemaakt omdat de grond op het terrein waar we eigenlijk uit zouden komen vervuild is. In het natuurgebied maken we twee keer een uittredepunt. Dan hoeven we niet met onze boormachine door het natuurgebied heen. Dit gebied ligt bovendien vlakbij een belangrijke dijk. Uiterlijk 1 oktober moeten we hier uit het gebied weg zijn, want dan start het dijkenseizoen."