Hoe staat het met... Bèta Campus Leiden

Trillingvrij naar de oplevering

Hoe bouw je een laboratorium waar het meten van zwaartekrachtgolven en nanotechnologisch onderzoek plaatsvindt? De nieuwe Bèta Campus van de faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Universiteit Leiden krijgt straks de nieuwste laboratoria waar onder andere ‘trillingvrij’ onderzoek verricht kan worden. We duiken samen met projectmanager Michel Gorter van Heijmans onder de betonnen vloer om de techniek te achterhalen.

28 september 2015

Onder één dak

De Bèta Campus brengt de vakgebieden natuurkunde, wiskunde, biologie, chemie en sterrenkunde samen in één nieuw gebouw. Eén faculteit die instituten en onderwijs, onderzoekers en studenten van verschillende onderzoeksrichtingen onderling verbindt. Al deze functies vragen om specifieke installatietechnieken die een enorme invloed hebben op het gebouw.

Facts-Betacampus-Leiden-Heijmans-2.jpg

Complexe techniek

Heijmans begon eind 2013 aan de eerste fase van de bouw. Michel is al vanaf het begin af aan betrokken bij de uitvoering. Heijmans is als hoofdaannemer verantwoordelijk voor het bouwkundige deel. Cofely legt de installatietechniek aan en de inrichting van het lab en de bijbehorende installaties wordt uitgevoerd door Waldner. Zo’n 100 mensen werken nu dagelijks aan de afwerking van de laboratoria, kantoren, practicumzalen, vergaderruimtes en de collegezalen.

Michel: “In het begin van de uitvoering hadden we de grote uitdaging om de complexiteit van het gebouw onder controle te krijgen. Dat verliep niet altijd vlekkeloos. Als je hier nu door het gebouw loopt, zie je dat er door een forse inspanning van het bouwteam ook heel veel goed gaat. Vergeet niet: de installatietechniek in dit gebouw is écht complex. Zelfs voor de meest ervaren installateurs van Cofely, die o.a. in 3D BIM werken, is het een grote uitdaging.”

Trillingvrij

De bestaande laboratoria uit de jaren ’60 vreten energie, zijn asbestrijk en voldoen niet langer aan de eisen voor hedendaags onderzoek. Ze zijn bijvoorbeeld niet geheel trillingvrij en daardoor ongeschikt voor het meten van zwaartekrachtgolven of voor nanotechnologisch onderzoek. De meetapparatuur is zo gevoelig dat de branding van de Noordzee metingen in de laboratoria verstoort. De campus krijgt daarom, onder de betonnen begane grondvloer, zestien betonnen meeteilanden van 22 tot 30 ton per stuk op springveren om trillingvrij onderzoek te kunnen verrichten.

Heijmans-Beta-Campus-Leiden-4.jpg

De meethal van NMR (Nuclear Magnetic Resonance) en NeCEN (Netherlands Centre for Electron Nanoscopy). Onder de vloer liggen de betonnen meeteilanden.

Heijmans-Beta-Campus-Leiden-2.jpg

Michel toont een meeteiland onder de betonnen vloer. Het meeteiland van beton rust op veren om alle mogelijke trillingen te kunnen dempen.

Michel: “Exact 100% trillingvrij zal het niet worden, maar de combinatie van de betonnen meeteilanden, de betonnen vloer van één meter dik, de gebouwdilatatie tussen het atrium en de vleugel en de volledig zelfstandig ondersteunende expeditievloer aan de buitenzijde, moeten ervoor zorgen dat mensen hier optimaal kunnen onderzoeken. Om te bepalen of de geselecteerde veren voldoen, worden deze wetenschappelijk getest. Daarnaast laten we grote gewichten op de grond naast het gebouw los en rijden we met vrachtwagens langs het gebouw om trillingen op te wekken. Deze trillingen worden gemeten en bepalen of we de juiste veren hebben gekozen.”

Vloer

Michel: “In de laboratoria ligt een speciale gietvloer. Deze is gelegd in een kritische periode in de uitvoering, want bouwkundig en technisch maken we eerst de basis, terwijl er in het ‘opgeleverde gedeelte’ nog de meubels en de installaties voor de laboratoria worden aangebracht. Waldner moet hier werken op een afgewerkte vloer. Er is veel aandacht voor het afdekken van wat al gereed is, maar ik ben blij als de vloer weer heel tevoorschijn komt.”

Vanaf oktober start de commissioningsfase. Dit is het integraal testen, meten, valideren en aansluiten van alle (lab)installaties. Zonder slofjes over je schoenen is het betreden van deels opgeleverde ruimtes verboden. Michel: “De installateurs moeten heel voorzichtig werken. Iedereen die hier niet hoeft te zijn, moet hier wegblijven. We hebben al een paar rode kaarten uitgedeeld aan mensen die zich niet aan deze voorschriften hielden. Die mogen het werk dan niet meer op.”

Plafond

“Een van de zaken waar ik erg tevreden over ben is de keuze van het plafond in het atrium. Oorspronkelijk idee: een dicht, akoestisch plafond met daar achter alle installaties verwerkt. Het plafond kan dan pas vlak voor de oplevering dicht gemaakt worden. Niet echt ‘handig’ voor ons. Daarnaast heb je het probleem dat je nauwelijks meer bij de installaties kunt als je onderhoud wilt plegen. Dat moet je niet willen. Visueel is het misschien mooier, maar praktisch is het plafond wat we nu maken handiger in de onderhoudsfase. We kijken in het uitvoeringsproces continue of we iets kwalitatief beter kunnen maken.”

Lucht

Op de vierde verdieping staan o.a. 15 luchtbehandelingskasten geïnstalleerd. De luchtbehandelingsinstallatie perst straks per uur een miljoen kubieke meter lucht door het gebouw. Michel: “De aansluitende luchtkanalen zijn zo groot dat je er met gemak doorheen kunt kruipen. De luchtbehandelingskasten zijn via het dak in het gebouw geplaatst. Dat was een spannende fase in het project, omdat er veel tijd nodig was om de installaties en de dakconstructie te monteren.”

Heijmans-Beta-Campus-Leiden-1.jpg

De luchtbehandelingsinstallatie perst straks per uur een miljoen kubieke meter lucht door het gebouw.

2016

In januari 2016 staat de oplevering van de Bèta Campus gepland. Michel: “Vanaf oktober tot januari gaat het nog wel spannend worden. Alles komt dan bij elkaar: het inregelen van de installaties, het opleveren van verschillende verdiepingen en deels nog inhuizen van de laatste laboratoriumspullen. Maar met de wetenschap van nu ben ik er van overtuigd dat we dit complexe project tot een mooi einde gaan brengen.”

Planning-Betacampus-Leiden-Heijmans-2.jpg