Hoe staat het met... Beheer & Onderhoud Openluchtmuseum

We doen het pas goed als je ons niet ziet

De oude molens draaien, de authentieke boerderijen staan er prachtig bij en het trammetje rijdt. Het lijkt business as usual op het Openluchtmuseum in Arnhem. Toch komt er veel bij kijken om de 90 gebouwen op het museumpark in topconditie te houden. Erwin Wolf van het museum en Chrys Kappert van Heijmans zijn dagelijks in de weer om dit voor elkaar te krijgen.

22 juni 2016

Heijmans voert sinds januari 2015 het bouwkundig onderhoud uit aan alle dienstgebouwen van het Openluchtmuseum en werkt aan de elektrotechnische installaties. Erwin: “We zijn nu bezig met het vervangen van het beveiligingsplatform. Dan moet je denken aan alle installaties, camera’s, toegangscontrole, maar ook het systeem waar het op draait. De monteurs van Heijmans lopen al een tijdje bij ons rond. Sommigen al jaren. Ze weten hoe onze procedures zijn, hoe wij werken en hoe onze installaties in elkaar zitten. Dat is wel handig op een terrein van 44ha groot met zo’n 90 objecten erop. Het duurt zeker een half jaar voordat je wegwijs bent in de installaties van alle panden.”

Heijmans-Beheer-Onderhoud-Openluchtmuseum-Arnhem-21.jpg

Erwin Wolf (rechts): "In het kassagebouw wordt voor openingstijd gewerkt aan het omzetten van alle beveiligingsinstallaties naar een nieuw systeem."

Heijmans-Beheer-Onderhoud-Openluchtmuseum-Arnhem-1.jpg

Naast het beheer en onderhoud werkt Heijmans ook samen met KuiperArnhem aan een nieuw entreegebouw, met daarin de 'Canon van Nederland'.

Scheiding

Het museum heeft dienstgebouwen die door het Rijksvastgoedbedrijf werden beheerd. Dat zijn niet-museale gebouwen. Denk aan het entreegebouw, horecalocaties, alles waar geen museaal karakter aan zit. En dan zijn er nog de museale panden. Erwin: “Het installatietechnische gedeelte van de museale gebouwen beheren we zelf. We schakelen dan Heijmans in als er een storing is. Voor het bouwkundige deel van de museale panden hebben we een eigen afdeling Bouwvakken.”

Heijmans-Beheer-Onderhoud-Openluchtmuseum-Arnhem-22.jpg

De afdeling Bouwvakken heeft een eigen werkplaats in het museumpark.

Waarom er een strikte scheiding is tussen museale panden en dienstgebouwen? Dat heeft te maken met subsidiestromen. Erwin: “We krijgen subsidie voor het beheren en behouden van de collectie en het laten zien van de collectie aan het publiek. Daar horen de museale panden ook bij. Omdat die subsidiestromen gescheiden zijn, is er in het verleden voor gekozen om de onderhoudswerkzaamheden ook te scheiden. Je kunt je afvragen of dat toen de juiste keuze is geweest, want het maakt het er nu niet makkelijker op.”

Half jaar inwerken

In het verleden heeft het Rijksvastgoedbedrijf hier het beheer en onderhoud van de technische installaties gedaan. Inmiddels heeft het museum dat overgenomen en wordt het zelf geregeld. Erwin: “Destijds was dat nog een contract bij Imtech. Tot halverwege 2015 hebben wij hier mensen van Imtech over de vloer gehad. Het heeft ruim een half jaar geduurd voordat deze mensen wegwijs waren in onze installaties. Na het faillissement kregen we tijdelijk een nieuwe contractpartner. Toen waren we weer maanden onderweg om iedereen wegwijs te maken op ons terrein. Dat kost onnodig veel tijd en inspanning. We hebben nu zelfstandige monteurs die de weg kennen en de bedrijven Heijmans (bouwkundig & E-installaties) en Wolter & Dros (W-installaties) als vaste onderhoudspartners.”

Zelf regelen

In 2017 gaan bijna alle rijksmusea over naar zelfbeheer en zit het Rijksvastgoedbedrijf er niet meer verplicht tussen. Niet aan het bouwkundige deel en niet aan het installatietechnische deel. Het voordeel? Er gaat een schijf tussenuit. Dat scheelt veel tijd en ruis op de lijn. Erwin: “We kunnen sneller schakelen. Wij zijn de gebruikers van de panden en van de installaties. Ons belang is dat we storingen voorkomen en dat storingen zo snel mogelijk verholpen worden. We hebben namelijk de hele dag gasten en activiteiten op ons terrein. Nu merken we dat we snel een storing kunnen melden bij Heijmans, maar ook de prioriteit kunnen aangeven. Er wordt gelijk actie ondernomen. Sterker nog, we worden door vaste contactpersonen gelijk teruggebeld met de melding: er komt iemand aan. Dat werkt prettig.”

Heijmans-Beheer-Onderhoud-Openluchtmuseum-Arnhem-19.jpg

Correctief en preventief

Hoe het tot 2017 werkt in de praktijk? Chrys: “Heijmans heeft hier een inspanningscontract, dat bestaat uit het verhelpen van bouwkundige storingen en kleine verbouwingen tot € 15.000. Er zat bijvoorbeeld een scheur in het metselwerk van de Kasteelboerderij, een dienstgebouw. Het Rijksvastgoedbedrijf geeft na melding van het Openluchtmuseum een ‘storing’ door en wij moeten dat binnen 5 dagen oplossen. Urgente storingen moeten we zo snel mogelijk oppakken. Maar we geven ook zelf aan als er iets moet gebeuren. Zo hebben we hier onlangs een depot op het terrein, de Wagenhal, geschilderd. Die was toe aan een schilderbeurt. Wij maken daar dan een offerte voor. Het Rijksvastgoedbedrijf bepaalt of wij het mogen doen of dat er een andere partij wordt ingeschakeld. Ze hoeven niet per se met ons in zee.”

Heijmans-Beheer-Onderhoud-Openluchtmuseum-Arnhem-9.jpg

Chrys (links) bespreekt hoe een scheur in het metselwerk van de Kasteelboerderij gerestaureerd wordt.

Heijmans-Beheer-Onderhoud-Openluchtmuseum-Arnhem-8.jpg

Het oude voegwerk bij de scheuren in het metselwek is verwijderd en wordt in originele staat teruggebracht.

Erwin: “Een lampje vervangen we zelf, maar een defecte lantaarnpaal repareert Heijmans. Net als de periodiek rondes om metingen uit te voeren of om preventief advies te geven. Dus naast het correctief onderhoud wordt er ook veel preventief onderhoud uitgevoerd. Wij zijn daar zelf niet op ingericht. Je hebt daar keurmerken, diploma’s en certificaten voor nodig om dat te kunnen doen. Onze mensen zijn wel gecertificeerd om hier te kunnen werken, maar niet om een NEN 3140-inspectie te doen.”

NEN 3140 is een zelfstandige norm die voor Nederland alle relevante eisen voor laagspanningsinstallaties bevat. NEN 3140 is van toepassing op de bedrijfsvoering van elektrische installaties en apparatuur tot een nominale spanning van 1000 Volt wisselspanning en 1500 V gelijkspanning. NEN 3140 is de norm voor het veilig werken aan en met elektrotechnische laagspanningsinstallaties in woningen, gebouwen en infrastructuur. Bron: nen.nl

Vertrouwen

Erwin: “Ik wil niet ieder jaar hoeven aanbesteden. Ook niet om de vier jaar. We hebben gewoon een contract. Dat kunnen we per jaar opzeggen. Als jullie of wij niet aan de verplichtingen voldoen of we zijn niet tevreden, dan kunnen we gewoon van elkaar af. En als het goed gaat, gaan we gewoon door. De Rijksoverheid is gehouden aan de Europese regelgeving rondom inkoop en aanbesteding. Aanbesteden is prima om de kosten te beheersen maar in ons geval hebben we meer aan een lange termijn samenwerking. Dat maakt een onderhoudspartij meer tot partner dan leverancier. Het werken met korte lijntjes en mensen die je kent en vertrouwt is uiteindelijk goedkoper dan aan de voorkant een goedkopere partij selecteren die je bijvoorbeeld weer minimaal een half jaar moet inwerken."

Heijmans-Beheer-Onderhoud-Openluchtmuseum-Arnhem-15.jpg

Erwin: "Wat ik belangrijk vind aan een goede onderhoudspartner? Afspraak = afspraak. Geen gedoe achteraf."

"Als ik een melding krijg over een CV-ketel die vervangen moet worden, dan wil ik er eigenlijk niemand meer naar toe sturen om dat te controleren. Ik wil ervan op aan kunnen dat het zo is. Dat maakt het voor een onderhoudspartner natuurlijk makkelijk om zijn eigen opdrachten te maken, maar je moet het vertrouwen hebben dat dat niet gebeurt. Die basis is heel belangrijk. Dat doen we door goed met elkaar in gesprek te blijven en het nut en de noodzaak van het werk goed met elkaar te overwegen.”

Techniek niet interessant

Chrys: “We denken nu anders na als er een storing is. Laatst was de valpijp van een toilet kapot. Dan kun je twee dingen doen: het toilet op slot draaien en een briefje op de deur hangen, of de pijp tijdelijk intapen zodat het toilet beschikbaar blijft voor de bezoekers. Minder fraai, maar mensen kunnen wel naar het toilet. We zorgen er dan voor dat de pijp zo snel mogelijk wordt vervangen op een moment dat de bezoeker er niks van merkt. Dat lijkt heel logisch, maar dat is het vaak niet. Voor je het weet is een toilet gewoon een paar dagen niet beschikbaar. Dat is voor ons een uitdaging: niet sturen op de techniek, maar hoe we zelf met zo’n situatie omgaan. Die mindset is belangrijk.”