Hoe staat het met... A9 Gaasperdammerweg

Bouwen in een Amsterdamse canyon

Rijkswaterstaat is bezig met een waar megaproject: de weguitbreiding Schiphol-Amsterdam-Almere. Een onderdeel daarvan is het project A9 Gaasperdammerweg tussen de knooppunten Diemen en Holendrecht. Hier werkt Sjaak Gerritsen, projectcoördinator tunnelbouwstroom 2, aan de bouw van een drie kilometer lange landtunnel.

9 augustus 2016

Vanaf de hooggelegen voetgangersbrug voor personeel oogt het oude tracé van de A9 ter hoogte van de Bijlmermeer als een kilometerslange canyon in het vlakke land van Amsterdam Zuidoost. Ingeklemd tussen stalen damwanden en blokken in doek verpakte aarde bouwen Rijkswaterstaat en IXAS hier aan een drie kilometer lange vijfbuizige landtunnel die in 2020 beschikbaar komt voor het verkeer. Onderin de ‘canyon’ krioelt het van graafmachines, hijskranen, loaders, reachers, kipwagens en ander materieel. Overal lopen oranjegekleurde figuurtjes ogenschijnlijk doelloos rond. De leek ziet chaos, de kenner kijkt naar een goed geoliede machine.

IXAS is een ‘special purpose company’ van Heijmans, Ballast Nedam, Fluor en 3i. Gezamenlijk zijn de partijen verantwoordelijk voor de uitvoering van het DBFM-contract.

A9-Gaasperdammerweg-Heijmans_9585.jpg
A9-Gaasperdammerweg-Heijmans_9627.jpg

Stick to the plan

“Dit is een dichtbevolkte omgeving”, zegt Sjaak, “de ruimte die we voor onze werkzaamheden kunnen gebruiken is beperkt. Het is eigenlijk bouwen op een postzegel. Dat maakt de logistiek, zoals het aan- en afvoeren van materialen en het plaatsen van de hijskranen zo belangrijk. In de voorbereiding is over alles nagedacht en zijn oplossingen ontwikkeld. Door goed te plannen en te meten lukt het. 'Stick to the plan' dat is ons credo hier. Hou je aan de gemaakte plannen en afspraken. In deze ‘mierenhoop’ weet iedereen precies wat hij doet, zodat er efficiënt wordt gewerkt. We hebben alle gestelde mijlpalen gehaald en zitten goed op schema.”

A9-Gaasperdammerweg-Heijmans_9595.jpg

Sjaak (midden): "Stick to the plan, dat is ons credo. In deze ‘mierenhoop’ weet iedereen precies wat hij doet."

Tijdelijk is definitief

De laatste mijlpaal dateert van 6 juni jl. Dat was de datum waarop met de feitelijke bouw van de tunnel werd begonnen. Eerder waren al ontelbare voorbereidende werkzaamheden verricht, waaronder het realiseren van alle vergunningen, het omleggen van de A9, de aanleg en openstelling van de wisselbaan en het aanbrengen en verankeren van damwanden om ervoor te zorgen dat de verlegde A9 niet wegzakt in de bouwput. 

Sjaak: “Als het hele project klaar is, krijgen de damwanden een waterkerende functie. Noodzaak, want de A9 ligt nu op een dijk die ook wordt weggehaald. Een dijk die een belangrijke rol speelt bij het droog houden van Amsterdam. Het is een mooi voorbeeld van een ander IXAS-credo: tijdelijk is definitief, wat inhoudt dat alle ‘tijdelijke oplossingen’ ook zoveel mogelijk een definitieve functie krijgen in het totale project.”

10.000 heipalen

Op 6 juni gingen de negen heistellingen aan de slag. Sjaak wijst naar een ruime twintig meter lange holle buis. Dat is voor de vibropalen. De buis wordt de bodem ingeheid, er komt een stalen wapeningskorf in te hangen en vervolgens wordt de buis vol met beton gestort en trillend omhoog getrokken, zodat het beton goed kan verdichten. “Het heien is voor de omwonenden heel vervelend, dus we streven ernaar het meeste heiwerk dit jaar klaar te hebben. In totaal worden zo’n 10.000 heipalen de grond in getrild. Daar bouwen we de tunnel op.”

A9-Gaasperdammerweg-Heijmans_9553.jpg
A9-Gaasperdammerweg-Heijmans_4559.jpg

Tunnelmoten met prioriteit

De tijdelijke toe- en afritten naar de A9, halverwege het project, liggen op ‘gewapende grond’, stevige blokken in doek verpakte aarde. Op die plaatsen worden straks de eerst twee tunnelmoten met prioriteit aangelegd. De toe- en afritten komen vervolgens op de tunnel te liggen, zodat de gewapende grond kan worden weggehaald. Drie andere moten, aan het begin, in het midden en aan het einde van de tunnel, hebben ook prioriteit. Hier komen de dienstgebouwen op te staan met daarin alle tunneltechnische installaties voor toegang (slagbomen), verlichting, klimaat en veiligheid.

A9-Gaasperdammerweg-Heijmans_4553.jpg

Sjaak: “Wij doen de ruwbouw, TTI zorgt voor de Tunnel Technische installaties. Het heien voor de tunnelmoten met prioriteit is klaar. We zijn inmiddels begonnen met de eerste wandbewapening van de feitelijke tunnel. Deze drie stukken moeten in oktober klaar zijn.”

Heel natuurlijk

Andere mijlpalen voor komend najaar zijn de afbouw van de wisselbaan, plaatsen van een moot onder de spoorkruising en restwerkzaamheden voor de ontmanteling van de A9. In de zomer van 2017 moet het betonwerk van de tunnel klaar zijn.

A9-Gaasperdammerweg-Heijmans_4607.jpg

“Voor de komende jaren ligt er nog een enorme hoeveelheid werk voor iedereen”, zegt Sjaak. “Maar het komt goed, de samenwerking binnen IXAS verloopt soepel, heel natuurlijk. Het is toch amper te geloven dat in 2021 op deze plek een park ligt en dat je dan vanuit het Nelson Mandelapark over het dak van de A9 zo naar de Gaasperplas kunt wandelen.”