De tijdlijn van De Kleine Aarde

Proeftuin voor de toekomst

In de experimentele proeftuin 'De Kleine Aarde' zagen de eerste duurzame (land)bouwtechnieken het levenslicht. Nu zetten zeven nieuwe partijen, waaronder Heijmans, deze traditie voort door een circulair woongebouw te ontwikkelen, voor duurzaam en comfortabel leven. 

1972 - 2025

1972

Oprichting

In 1972 richtten wetenschapsjournalist Sietz Leeflang en zijn vrouw Anke de Jong milieu-proefboerderij De Kleine Aarde op. Datzelfde jaar verschijnt de eerste editie van het gelijknamige tijdschrift met artikelen over voedsel, windenergie, tuinieren en methaangas. De lezers kunnen direct aan de slag met de nieuwste doe-het-zelf-tips en energiebesparende oplossingen.

1973

Van start

Officiële start De Kleine Aarde in de Van Cooth-hoeve in Boxtel. Doel van de initiatiefnemers is het ontwikkelen van kleinschalige technieken om het milieu te ontlasten. Al snel zijn tientallen vrijwilligers actief met biologische landbouw, experimenten met wind- en zonne-energie en vleesvervangers.

1974

Hoog bezoek

Het Bolhuis, oftewel het Kringloophuis, verrijst op het terrein van De Kleine Aarde. Dit energiezuinige gebouw heeft een grote zonnecollector, een biogasinstallatie en driehoekige ramen van dubbel glas en slaat regenwater op voor hergebruik. In oktober komt koningin Juliana dit bijzondere bouwwerk met eigen ogen bekijken.

1978

Twee kinderen spelen met vuur. Hun gevaarlijke spelletje loopt zo uit de hand dat de bovenverdieping van de Van Cooth-hoeve – inclusief de hele voorraad aan tijdschriften – in vlammen opgaat. Om het leed te verzachten, verschijnt een jubileumboek. De Kleine Aarde vindt intussen een tijdelijk onderkomen in het houten schoolgebouw op het terrein. Hier ontvangt minister Ginjaar van Volksgezondheid en Milieuhygiëne het eerste exemplaar van het jubileumboek.

1980

In verzet

Gemeente Boxtel wil een woonwijk bouwen op De Kleine Aarde. Medewerkers van het Ecopark komen in verzet en ontwerpen samen met student Johan Fernhout en hoogleraar Kees Duivesteijn een ecologische woonbuurt rondom het terrein. Hierdoor ziet de gemeente voorlopig af van de bouw.

1982

Piramidewoningplan

Met de constructie van een piramidehuis, compleet met zonnecollectoren en een ingebouwde serre, krijgt het Piramidewoningplan uit 1977 vorm. In navolging van dit concept bouwen de gemeenten Huizen en Schiedam kleinschalige wijken met piramidehuizen in diverse soorten en maten.

1990

De wegwerpmaatschappij past niet in het beeld van De Kleine Aarde. Daarom opent het ‘eerste Wegwerpmuseum op aarde’ haar deuren in Boxtel. Bezoekers laven zich aan vitrines vol wegwerpspullen als plastic handschoenen, fototoestellen, aanstekers, bierblikjes en medische artikelen. Minister Alders van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu is ook aanwezig en verricht de officiële opening.

1992

De Kleine Aarde viert haar twintigjarig jubileum met het grote symposium Tijd om te leven, over de rol van tijd bij het milieuvraagstuk. Spreker en socioloog Raf Janssen introduceert hier de nieuwe term ‘onthaasting’. Ook vakbond FNV draagt zijn steentje bij door de werkloosheid op te lossen. Het idee: een 24-urige werkweek in Europa!

1995

Een unicum in Nederland

Het nieuwe bezoekerscentrum van De Kleine Aarde is direct een unicum in Nederland: het eerste cradle-to-cradle gebouw naar een ontwerp van architect Tjerk Rijenga. Het pand is voorzien van het grootste zonnecellendak in de Benelux, een groot helofytenfilter voor reiniging van afvalwater en groene isolerende daken met sedumplantjes.

1999

Oprichter Sietz Leeflang bouwt een busje om naar een elektrisch aangedreven voertuig. Deze Ecobus rijdt vele bezoekers vanaf het station van Boxtel naar drie plaatselijke projecten: De Twaalf Ambachten, museum De Groene Poort en natuurlijk De Kleine Aarde.

2011

Het succes van De Kleine Aarde komt als een boomerang terug. Duurzame innovaties zijn nu bijna overal in Nederland te zien. Hierdoor daalt het bezoekersaantal in het Boxtelse Ecopark drastisch, terwijl de kosten voor personeel en onderhoud de pan uit rijzen. Begin januari sluit De Kleine Aarde haar deuren. 

2017

Wederopbouw

Vanaf 2015 worden plannen gesmeed voor de herstart. Pas twee jaar later is er licht aan het eind van de tunnel met de oprichting van vereniging Kleine Aarde Netwerk (KAN), duurzaamheidspartijen en burgers. Tevens start ’t Collectief, een samenwerkingsverband van onderwijsinstellingen, overheden en bedrijven. Omwonenden worden uitgenodigd in de kas op het terrein mee te denken door kunstenaar Matthijs Bosman. 

2017

Voedseltuin

Begin 2017 vestigden de vrijwilligers van De Voedseltuin zich op het terrein en maakten het Doolhofperceel gereed voor het verbouwen van groenten, fruit en honing voor de voedselbanken van Boxtel, Haaren, Sint-Michielgestel en Sint-Oedenrode. Intussen is ook een tweede deel van de tuin in gebruik: het Eco-perceel. De Stichting Voedseltuin werkt nauw samen met Helicon Opleidingen in Boxtel.

20..

Start bouw

Met een beetje geluk kan Heijmans starten met de bouw van 22 duurzame appartementen voor woonstichting St. Joseph op het terrein van De Kleine Aarde, ontworpen door FAAM Architects. In dit regeneratieve, massief houten gebouw wordt onder andere gebruik gemaakt van all-electric installaties, een helofytenfilter, centrale wasvoorziening en opvang van milieuvriendelijk opgewekte warmte en elektra.

20..

Circulair

De nieuwe bewoners betrekken hun circulaire appartementen. De herkomst en toekomstige waarde van elk bouwelement is door Heijmans onderzocht en gedocumenteerd. Tevens zijn zowel de productie als verwerking van de bouwelementen doorgelicht op hun CO2-uitstoot, oorsprong, recyclebaarheid en demonteerbaarheid. 

Meer natuur

Heijmans herijkt vijf jaar na oplevering de ecologische rapportage uit 2018. Sinds de ingebruikname van het circulaire appartementencomplex moet de huidige biodiversiteit ten opzichte van de toen vastgestelde biodiversiteit zijn toegenomen. Deze circulaire kennis gebruikt Heijmans voor vergelijkbare toekomstige projecten.