Woongeschiedenis in de maak (ja, echt waar)

27 januari 2015

Hoe kun je een huurder nou écht energiezuinig laten wonen? Corporaties breken zich het hoofd over deze vraag. Woonbedrijf, woningcorporatie in Eindhoven, denkt het antwoord te weten: ontwerp en bouw een woning naar de leefwensen en duurzaamheidseisen van groene huurders. Een gedurfde aanpak, want hoe houd je de kosten in de hand? Die uitdaging heeft Heijmans opgepakt. Niet alleen ontwerp en bouw zijn op elkaar afgestemd, ook doet Heijmans zelf 15 jaar het onderhoud.

IMG_6149-2000.jpg

Een bouwbord op een braakliggend terrein. Niets nieuws onder de zon, denkt een argeloze passant van de Karel de Grotelaan in Eindhoven. Toch wordt hier geschiedenis geschreven. Woonbedrijf en Heijmans starten eind januari 2015 een revolutionair nieuwbouwproject. Op de plaats waar een jaar geleden nog 66 Airey-woningen stonden, komen 82 nieuwe huurwoningen. Ontworpen en gebouwd naar wens van de toekomstige huurders. Revolutionair ook door Heijmans als ontwerper en bouwer tevens als beheerder langdurig aan het project te binden. “Een manier om flinke stappen te zetten op het gebied van duurzaamheid”, weet Dirk Eikelenboom, bedrijfsleider Beheer & Onderhoud van Heijmans.

Andere tijd, andere huizen

De Airey-huizen en -flats met hun karakteristieke gevels van betonpanelen zijn verdwenen onder de sloopkogel. Renovatie was te duur. Wie treurt dat het naoorlogse erfgoed gesloopt is, kan zich troosten met de gedachte dat een groot deel van de Airey-wijk in tact blijft en dat ruim 90% van het sloopafval wordt hergebruikt. Zo maken toekomstige huurders bankjes en plantenbakken van sloophout. Stond bij de bouw van de Airey-wijk (wederopbouw na de oorlog) het geloof in prefab bouwmethodes voorop om snel en betaalbaar te kunnen bouwen, nu kijken Heijmans en Woonbedrijf vooral naar sociale, financiële en technische duurzaamheid. De huurder moet ‘groener’. En de kosten voor wonen lager.

Aan de rand van het terrein, vanaf links: Laura van Mierlo, Dirk Eikelenboom en Stan van de Thillart.

Duurzaamste wijk van Eindhoven

“Dit nieuwbouwproject maakt onderdeel uit van wat in 2020 de duurzaamste wijk van Eindhoven moet zijn”, vertelt Laura van Mierlo van Woonbedrijf. Ze is als districtsmanager Gestel opdrachtgever voor alle vastgoedprojecten in de Airey-wijk. “Deze wijk dient als proeftuin. We gaan hier allerlei nieuwe technieken en concepten toepassen. Dat gaat verder dan zonnepanelen en slimme meters. Niet het huis en leefgedrag aanpassen aan bestaande technieken, maar nieuwe bedenken die aansluiten bij de behoeften van onze huurders.”

Om te weten hoe huurders duurzaam willen leven, ging Woonbedrijf met hen in gesprek. Na een intensieve werving en selectie volgde een tweejarig traject met groene huurders. Nog voor de architect één pennenstreek op papier had staan, spraken huurders met elkaar. Er rolde een lijst duurzame wensen uit. Van Mierlo: “Het meest duurzame aan dit project is de wijze waarop we samen met de huurders de nieuwbouw ontwikkelen. Door het voortraject zijn het al echte buren van elkaar. Ze komen samen op voor hun wijk. Dit zijn duurzame relaties.”

Alles loslaten wat je gewend bent

Bouwen naar wens van een groene huurder vraagt om een revolutionaire aanpak, zegt Stan van de Thillart van Woonbedrijf (Inkoop). “Alles loslaten wat je gewend bent om te doen. Dat is spannend. Voor alle partijen. Maar deze uitdaging gaan we aan met een bedrijf dat zich bewezen heeft in het verleden. Het vertrouwen in Heijmans is groot. Niet voor niets gaan we commitment voor 17 jaar met elkaar aan.”

“Zeventien jaar is lang in een nieuwbouwtraject”, zegt bedrijfsleider Eikelenboom van Heijmans. “Normaal ontwerpen en/of bouwen we een woning. Daarna is het klaar. Nu zetten we ook de volgende stap: het beheer voor 15 jaar. Eigenlijk een logische zet. Wij werken immers met de allernieuwste technieken. Hoe moet een derde partij weten hoe dat onderhouden moet worden? De energieprestaties moeten gegarandeerd blijven. Wij hebben als ontwerpers en bouwers die kennis daarvoor in huis. Door in je ontwerp al rekening te houden met het onderhoud, kunnen je toekomstige onderhoudskosten beter inschatten en risico’s beperken door hier in het ontwerp al op te sturen. Die integrale aanpak is pure winst voor onze duurzame ambities.”

Co-housing

Op papier staat alles als een huis. Maar van de groene huurder wordt ook veel verwacht, stelt Van de Thillart. “Groene huurders behalen veel energievoordelen door samen voorzieningen te delen. Co-housing is een van de leefwensen, voorzieningen delen of samen inkopen dus. Een groot deel van de achtertuinen bij de woningen wordt ook voor gemeenschappelijk gebruik. “Hier haakten sommigen overigens op af”, zegt Van Mierlo. “Ze vonden het voortraject te intensief of zichzelf uiteindelijk toch niet passen in de leefgemeenschap. Afvallers zijn niet erg. Het is een proef. De leeggevallen plaatsen zijn ook alweer opgevuld. Dit project vraagt om gemotiveerde mensen. Dat is de eerste les die we kunnen trekken. Nu de bouw start, zullen er ongetwijfeld meer volgen.”