"Verantwoordelijk ben je samen, aansprakelijk is er maar één"

22 februari 2017

Even snel onder een hijslast van een paar duizend kilo doorlopen? Niet handig, denk je waarschijnlijk. Toch gebeurt het nog dagelijks. En dat terwijl er iedere dag wordt gehamerd op veilig werken, bewustzijn en gedrag. Veiligheidskundige André Berende van Heijmans en KAM-coördinator Mark Verest van M.J. van Riel kijken in elkaars keuken: “We kunnen nog veel van elkaar leren.”

Sinds 2013 is Heijmans gestart met het Veiligheidsprogramma GO! (Géén Ongevallen). Een programma dat steeds verder uitwaaiert binnen de bouwsector. Onderdeel daarvan zijn 'BIG 6-sessies' met onderaannemers, leveranciers en partners. Het doel is om samen het veiligheidsbewustzijn te verhogen en meer begrip voor elkaars uitdagingen te krijgen. Tijdens zo’n bijeenkomst, met medewerkers uit alle lagen van de organisatie, wordt gepraat over de zes meest voorkomende ongevallen, veiligheidsdilemma’s en over elkaar durven aanspreken.

Heijmans-MJvanRiel-veiligheid-5.jpg

Mark Verest van Van Riel: "Onze machinisten zetten verschillende veiligheidsmaatregelen uit om ervoor te zorgen dat iedereen veilig kan werken."

Wat leren Heijmans en M.J. van Riel van elkaar in zo’n BIG 6 sessie?

André: “We hebben het met elkaar over concrete dilemma’s en over onderwerpen waar de één wel verstand van heeft en de ander niet. Niet iedereen is zich bewust van elkaars situatie op de bouwplaats en daar proberen we meer begrip voor te kweken. Iedereen kan tijdens zo’n sessie zeggen wat hij of zij ergens van vindt. Er zijn geen foute antwoorden. We bespreken stellingen en tonen situaties waarbij we vragen: ‘Wat zie je hier?’ Dan pas ervaar je dat veel mensen iets anders zien in dezelfde situatie. Door het daarover te hebben leer je ook elkaar aan te spreken.”

Heijmans GO!
Heijmans GO!
Heijmans GO! Big 6

Hebben jullie een concreet voorbeeld?

Mark: “We werken in de sessie met praktijkvoorbeelden. Zo ervaren de mensen van Heijmans zelf wat er komt kijken bij het opstellen van een mobiele kraan en wat de machinist wel en niet ziet als hij geconcentreerd naar boven zit te kijken. De machinist moet er dan namelijk op vertrouwen dat alle veiligheidsmaatregelen die hij heeft uitgezet ook worden nageleefd. Je weet pas hoe lastig het is, als je zelf achter de knoppen zit. Die ervaring is nuttig tijdens de dagelijkse werkzaamheden. Dan kun je beter inschatten wat de ander doet. Het is niet vanzelfsprekend dat het allemaal goed gaat.”

Heijmans-MJvanRiel-veiligheid-4.jpg

De kraanmachinist moet op zijn directe omgeving kunnen vertrouwen wanneer hij geconcentreerd met zijn hijslast bezig is.

Waarom is dat in de praktijk nog niet zo vanzelfsprekend dan?

Mark: “De machinist weet vaak niet wie boven de last aanslaat. Terwijl dat de persoon is waar hij misschien wel de hele dag mee moet samenwerken. Het is belangrijk dat diegene weet hoe hij een last aanslaat en wat de regels zijn. Je moet elkaar kunnen vertrouwen en goed met elkaar kunnen communiceren. Vaak slaan op een dag ook nog eens verschillende mensen van verschillende bedrijven een last aan. Een korte werkbespreking vooraf, waar je zaken in afstemt, zou niet gek zijn.”

André: “In de ideale wereld zouden de machinist en de ploeg moeten afstemmen wie de last aanslaat en wat er naar beneden komt. Hij kan dan bijvoorbeeld inschatten of de juiste banden zijn gebruikt. Zo niet, dan heeft de machinist misschien wel het juiste materieel bij zich. Daar moet je het met elkaar over hebben voordat je begint. Heijmans is inmiddels begonnen met de ‘dagstart’, waar deze onderwerpen worden besproken."

"De cultuur van ‘Ah joh, niet zo zeiken, gewoon doorgaan’, daar moeten we echt vanaf.” André Berende van Heijmans

"Spreek elkaar aan op een normale manier en accepteer dat je aangesproken wordt op een moment dat het niet goed gaat. Daar is zo’n sessie ook voor bedoeld. De cultuur van ‘Ah joh, niet zo zeiken, gewoon doorgaan’, daar moeten we echt vanaf.” Mark vult aan: “We moeten veel meer aan elkaar vragen: wat heb je nodig om veilig en goed te kunnen werken? En andersom: als wij het niet vragen, dan moet de andere partij vooraf goed aangeven op welke manier het moet gebeuren.”

Heijmans-MJvanRiel-veiligheid-6.jpg

Heijmans heeft een eigen programma en M.J. van Riel ook. Wat zijn de overeenkomsten?

André: “De pijlers in allebei de programma’s zijn verandering van houding en gedrag op het gebied van veiligheid. Het zijn een soort langlopende gedragscampagnes.” Mark: “De doelstellingen zijn hetzelfde, hoe we het invullen is misschien net iets anders. Wij werken bij M.J. van Riel met het gedragsprogramma ‘Hein’. In dit programma krijgen onze mensen te maken met Hein & Guus die inspelen op gewetensvragen. Ze zitten als het ware de hele dag op je schouders. Hein zegt steeds hoe het eigenlijk moet, terwijl Guus steeds een excuus heeft om gewoon door te gaan. Door open en eerlijke communicatie maken we dilemma’s bespreekbaar."

"Heijmans heeft daarentegen mooie middelen ter beschikking zoals de GO! App. Dat is interessant om onveilige situaties mee te melden, maar ook handig als naslagwerk. De toolboxen staan erop, handboeken, werkplekinspecties en richtlijnen voor het gebruik van materieel. Dat maakt het voor de medewerkers aantrekkelijk om te gebruiken. Heel interessant voor andere bedrijven.”

Hoe kunnen we er samen voor zorgen dat veilig werken de normaalste zaak van de wereld gaat worden?

Mark: “Door het als de normaalste zaak van de wereld te beschouwen. Niet meer en niet minder.” André vult aan: “Door elkaar positief te blijven benaderen over dit onderwerp. En maak je medewerkers verantwoordelijk bij het oplossen van veiligheidsissues binnen hun eigen werkzaamheden. Onze kernwaarde 'afspraak is afspraak' is hier natuurlijk ook van toepassing. Als men zich niet aan de afspraak houdt, wordt het handhavingsbeleid toegepast.”