"Of ik me in Nederland veilig voel op de fiets?"

14 maart 2016

Wat hebben een fietskoerier, twee tandemfietsers en een planoloog met elkaar gemeen? Ze maken allemaal dagelijks gebruik van de fietsinfrastructuur in Nederland. Ieder op zijn eigen manier. We vroegen hen of zij zich veilig voelen op de fiets en wat zij van de Bikescout vinden; een nieuwe vinding om fietsers veilig te laten oversteken.

Goed op de fietser ingericht

Remko Boer (36) heeft als student planologie onderzoek gedaan naar de inrichting van Amsterdam en Stockholm voor fietsers. Via Twitter droeg hij de rotonde Onderwijsboulevard – Christiaan Huygenslaan in Den Bosch aan als locatie om de Bikescout te plaatsen.

BikeScout-Remco-Boer-Heijmans.jpg

Via Twitter droeg Remko Boer de rotonde Onderwijsboulevard – Christiaan Huygenslaan in Den Bosch aan als locatie om de Bikescout te plaatsen.

"Het was een bizar timingtoeval: de bus waarin ik zat kwam terecht in de file, omdat op de rotonde even verderop een fietser was aangereden. Ik keek op mijn telefoon en zag precies op dat moment een tweet voorbijkomen over de Bikescout. Ik weet niet of de Bikescout het ongeluk had kunnen voorkomen. Op deze rotonde rijden, zeker in de spits, ongelofelijk veel fietsers, ze zijn bijna niet te missen. Ik denk dat met zo'n product als Bikescout de lampen continu zouden branden. Maar op andere locaties kan het ideaal zijn. Bijvoorbeeld op plekken waar auto's hard rijden en er maar af en toe een fietser de weg kruist. Ik ben zelf een fanatiek fietser."

"In Nederland voel ik me op de fiets heel veilig. De infrastructuur is hier goed op de fietser ingericht, en bovendien weten automobilisten dat ze er zijn. Dat is in het buitenland wel anders. In Stockholm bijvoorbeeld, daar houdt een fietspad zomaar ineens op. Maar met voetgangers wordt heel goed rekening gehouden. Een grote teen op het zebrapad, en alle auto's stoppen. Waar het in Nederland met de fietsveiligheid nog beter zou kunnen is op het gebied van vrachtwagens in de bebouwde kom. Zij zien de fietsers in de dode hoek niet. De grootste winst is te behalen door de fietsers zelf. Zij moeten zich realiseren dat ze net zozeer een verkeersdeelnemer zijn als automobilisten. Fietsers zijn hier echt heilig, ze denken dat ze alles kunnen en mogen. Je ziet het aan de regelgeving: als een auto in aanraking komt met een fietser is de auto altijd verantwoordelijk. Ook al fietste hij of zij door rood. Eerlijk: ik fiets ook wel eens door rood. Maar alleen op een leeg kruispunt. Ik ben heel anders gaan fietsen nadat ik mijn autorijbewijs had. Toen pas realiseerde ik me hoeveel hartverzakkingen ik als fietser veroorzaakte."

Minder reguleren

Mark Boetes (43) woont en werkt in Amsterdam als fysiotherapeut. Daarnaast is hij ook fietskoerier bij zijn eigen bedrijven De Fietskoerier Utrecht en De Fietskoerier Amsterdam. Zijn eerste ritje als koerier maakte hij al in 1996.

Heijmans_fietsen_7.jpg

Mark Boetes: "Bij een gebrek aan regels zijn verkeersdeelnemers verplicht om zelf heel goed op te letten. Dat zorgt voor een verbetering van de veiligheid."

"In de twintig jaar dat ik als fietskoerier rijd, heb ik drie keer een ongeluk gehad. Een keer sloeg een taxichauffeur rechtsaf zonder in zijn spiegel te kijken. Ik knalde op zijn achterbak. De Mercedes-ster die eraf sprong was mijn trofee. Vier jaar geleden fietste ik in het donker terug vanuit Utrecht naar Amsterdam. Op het fietspad lag ineens een hoop asfalt zonder afzetting of waarschuwing. Door die val is mijn schouder nog steeds geblesseerd. De laatste keer was in de stromende regen toen een automobilist niet doorhad dat hij een voorrangsfietspad overstak. Ik lag languit over de motorkap. Desalniettemin voel ik me veilig in het verkeer, behalve bij regen. Ik heb het zelf onder controle. Ik rij op een baanfiets - zo'n doortrapper zonder rem - dus ik kijk continue ver vooruit. Al kan ik niet overal op anticiperen. Plotseling overstekende voetgangers en toeristen, toeristen op huurfietsen met weinig fietservaring, fietstaxi's, canta's, bakfietsen en brommers op smalle fietspaden zorgen vaak voor gevaarlijke situaties. Daarnaast is het bij wegopbrekingen of ander onderhoud aan de weg gevaarlijk omdat veel mensen geen aanwijzingen opvolgen. Ik ben een groot voorstander van minder reguleren. Een voorbeeld is de nieuwe situatie achter het centraal station in Amsterdam, waar fietsers en voetgangers kriskras langs elkaar bewegen en iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt. Ik denk dat dat tot op zekere hoogte ook kan met auto's en fietsers. Denk aan fietspaden waar auto's te gast zijn. Bij een gebrek aan regels zijn verkeersdeelnemers verplicht om zelf heel goed op te letten. Dat zorgt voor een verbetering van de veiligheid."

Op de tandem ga je harder

Heiko (69) en Eipie (66) Martin zijn gepensioneerd. Hun eerste tandemfiets kochten ze twintig jaar geleden. Ze zijn lid van een tandemclub, die elke maand ergens in Nederland een pleziertocht organiseert van zo'n 70 à 80 kilometer.

Heijmans_fietsen_11.jpg

Heiko: "Afhankelijk van het gedrag van de automobilist neem ik de voorrang waar ik recht op heb, of ga ik juist in de remmen."

Heiko: "Mijn vrouw en ik zijn begonnen met tandemfietsen om de heel klassieke reden dat ik altijd sneller fietste dan zij. Ik stond dan op haar te wachten, en als ze aankwam wilde ik alweer verder terwijl zij nog even wilde rusten. Wat betreft veiligheid scheelt tandemfietsen niet zoveel van gewoon fietsen. Je komt alleen wat minder snel op gang - daar moet je rekening mee houden bij het oversteken van drukke wegen. Eenmaal op gang, ga je vaak harder. Je haalt dus andere fietsers in. Vergeleken met vroeger is het verkeer veel drukker geworden. Aan de andere kant zijn de fietspaden nu veel beter. Hoewel ze soms, bijvoorbeeld in bossen, nog te smal zijn."

"Per saldo denk ik dat de veiligheid voor fietsers hetzelfde is gebleven. Wij fietsen voornamelijk buiten de steden, en wat mij opvalt is dat we op gelijkwaardige kruisingen - waar ook fietsers van rechts voorrang hebben - die voorrang niet altijd krijgen. Daar is het dus oppassen geblazen. Afhankelijk van het gedrag van de automobilist neem ik de voorrang waar ik recht op heb, of ga ik juist in de remmen. Op dat soort kruisingen is de zichtbaarheid ook niet altijd even best: soms zie je pas op het laatste moment of er iemand aankomt. De BikeScout toepassen op zulke kruisingen lijkt me een hele verbetering. Gescheiden rijbanen voor auto's en fietsers werken ook goed als het gaat om veiligheid. Sommige onveilige situaties worden trouwens door de fietsers zelf gecreëerd: de jeugd die met z'n drieën naast elkaar fietst naar school of sportclub. Maar ach, dat is van alle tijden. Al met al voelen wij als fietser best veilig. Ik denk dat de grootste problemen op het gebied van fietsveiligheid in de stad liggen."