Hoe kan ik je laten excelleren?

Innovatief concept voor flexibele woning dankzij ketensamenwerking

23 juni 2017

Het begon als een missie van Ton Mans, directeur-bestuurder van ZOwonen in Sittard. Hoe kun je op een duurzame manier de woonkwaliteit, de bewonerstevredenheid en de woonlasten van huurders verbeteren? Het resulteerde in de ketensamenwerking met aannemers Van Wijnen en Heijmans voor een periode van tien jaar.

Diederick Barendsz, innovatie-aanjager bij ZOWonen: “Ton Mans zei tegen ons: ‘ga op zoek naar een rubberen woning, iets met ultieme flexibiliteit, een Barbapapahuis’. Daarmee bedoelde hij: we bouwen nu al zo lang hetzelfde soort woningen: een blokje met een driehoekje erop. Precies zoals een kind het tekent. Als opdrachtgever maken we daar bestekken voor, schrijven aanbestedingen uit. Dat moeten we doorbreken. We willen samen met marktpartijen innoveren. Elkaar stimuleren door los te laten. Zo is de ketensamenwerking ontstaan.”

Corporaties en investeerders zijn al langer op zoek naar een woning die flexibel en toekomstbestendig is en het liefst zoveel mogelijk doelgroepen en leeftijden bedient. Het blijft bij aantekeningen en schetsen, omdat nog teveel wordt gedacht in oude patronen. Bij de ketensamenwerking van ZOwonen, Van Wijnen en Heijmans gaat dat echt anders.

img_9926.jpg

Softe kant

Die samenwerking betreft onder meer de sloop van 1.400 woningen, de nieuwbouw van 1.300 woningen en de renovatie van 1.700 woningen in de regio Sittard Geleen. De ketenpartners voelden elkaar al vanaf het begin goed aan. Ton Vissers, tendercoördinator Van Wijnen: “Natuurlijk is onze samenwerking een hard economisch gegeven, inclusief contracten. Maar de softe kant is ook belangrijk. Dat mensen elkaar leren kennen, zodat ze vertrouwen durven te geven en te ontvangen. Op die manier gaan op een bepaald moment complementaire krachten in de organisaties elkaar versterken. Dan ontstaat de chemie.”

Kwaliteit naar boven halen

Vanaf het begin ging het ook over de inhoud. Eerst zijn denktanks opgericht voor de gebieden strategie en proces, van daaruit ontstond de productdenktank. Die boog zich onder meer over een toekomstbestendige, duurzame woning. Een woning die als het nodig is relatief eenvoudig omgebouwd kan worden voor andere doeleinden of andere doelgroepen. Een echte innovatie.

Theo Smits, adviseur energie en duurzaamheid bij Heijmans: “Het was voor iedereen al snel duidelijk dat als we ons alleen zouden richten op steeds goedkoper bouwen, we er niet uit zouden komen.” Diederick: “Onze samenwerking gaat over open denken, kwaliteit in organisaties naar boven te halen. Het gaat in feite om de vraag: hoe kan ik jou laten excelleren?”

7,5 meter

Ton en Theo hadden eerder al uitgedacht hoe de nieuwe flexibele, duurzame woning er uit zou moeten zien. Theo: “Het toverwoord daarbij was 7,5 meter. Zo breed moet de gevel worden. Daar passen drie parkeerplaatsen in, het is de breedte van een winkel. Dat is veel breder dan bestaande woningen, maar deze woning is ook minder diep, zodat er twee woningen met de rug naar elkaar toe kunnen worden gebouwd. En na de voordeur sta je meteen in de woonkamer. Kwestie van anders denken, van ruimte besparen. Bovenop kan nog een andere, kleinere woning van pakweg 50 vierkante meter worden gebouwd. Geschikt voor studenten, alleenstaanden, ouderen.”

Ton: “Deze conceptwoning is niet tot stand gekomen aan de hand van een programma van eisen, maar eerder volgens een programma van wensen op de gebieden flexibiliteit en duurzaamheid. En verder was het helemaal out of the box denken. Met de kern van ketensamenwerking in gedachten: verras me, verblijd me!”

zowonen-sittard-geleen3.jpg

Alles is mogelijk

De conceptwoning van Ton en Theo kan modulair ingericht worden. Jongeren maken er een loft van, gezinnen een kindvriendelijk huis, ouderen een seniorenwoning. En je kunt strategische overwegingen voor de toekomst meenemen in de bouw van het skelet. Bijvoorbeeld de mogelijkheid voor een lift of een trapuitsparing. Als er op een bepaald moment bijvoorbeeld behoefte is aan starterswoningen, kunnen deze conceptwoningen vijftien jaar als zodanig functioneren. Daarna maak je er relatief eenvoudig bijvoorbeeld ouderenwoningen van, of winkels of werkplekken voor zzp-ers, een kinderspeelzaal. Of je verbindt de woning onder met de woning boven, maakt van twee bovenwoningen één. Alles is mogelijk.

Overigens zijn er nog andere manieren van flexibel wonen. Wel maakt het concept duidelijk dat er veel meer mogelijk is wanneer je durft te investeren en ontwikkelen in andere samenwerkingen.

zowonen-sittard-geleen-1.jpg

Geleerd van kritiek

Theo: “Ons enthousiasme werd niet altijd door iedereen gedeeld. Sommige mensen, ook binnen de ketenpartners, moesten nog wennen aan het anders denken. Maar dat is niet erg. We hebben veel geleerd van alle kritische opmerkingen.”

Diederick: “Je moet open blijven staan voor elkaars denkbeelden, ook voor degenen die op de rem trappen. Bezwaren serieus nemen, de dialoog aangaan. Daar wordt de hele ketensamenwerking sterker van. Ik denk dat we in 2019 deze woningen gaan bouwen. Daarmee geven we innovatieve krachten in de markt een kans. En we zien graag dat onze huurders als eerste profiteren van alle kennis en kwaliteiten die de voorhoede van de markt genereert. Hopelijk worden die eerste bewoners de ambassadeurs van de nieuwe woning en daarmee van de samenwerking tussen deze drie partijen.”