Jaarcijfers 2016: aanpassing strategie en nieuwe afspraken financiering

23 februari 2017, 06:15

Kernpunten

  • Omzet 2016: € 1,9 miljard (2015: € 2 miljard)
  • Groei aantal verkochte woningen naar 1.962 woningen (2015: 1.791 woningen)
  • Forse impact projectverliezen € 90 miljoen, risicoprofiel probleemprojecten duidelijk verbeterd
  • Onderliggend operationeel resultaat 2016 € 66 miljoen negatief (2015: € 5 miljoen negatief)
  • Netto resultaat 2016 € 110 miljoen negatief (2015: € 27 miljoen negatief)
  • Strategie aangepast: volledig gericht op Nederlandse markt, aangescherpte focus op kerncompetenties in Wonen, Werken, Verbinden
  • Orderportefeuille NL ultimo 2016: € 1,9 miljard (ultimo 2015: € 1,7 miljard)
  • Nieuwe afspraken met financiers inclusief verlenging financiering tot 1 juli 2019: kredietfaciliteit gefaseerd terug tot € 122 miljoen
  • Solvabiliteit circa 18%, na desinvesteringen buitenland > 20%

Kerncijfers*

in € miljoenen H2 2016 H2 2015 2016 2015
Omzet 938 1.057 1.884 1.979
Onderliggend operationeel resultaat** -59 6 -66 -5
Operationeel resultaat -79 -13 -94 -29
Netto resultaat -98 12 -110 -27
Resultaat per aandeel (in €) -4,59 -0,56 -5,16 -1,32
Orderportefeuille NL 1.863 1.669 1.863 1.669
Netto schuld 100 10 100 10
Aantal FTE 6.241 6.582 6.241 6.582

* In deze kerncijfers zijn, tenzij anders aangegeven, de cijfers voor het geheel aan activiteiten weergegeven. In de geconsolideerde winst-en-verliesrekening (zie bijlage) zijn de resultaten van de voortgezette en beëindigde activiteiten separaat weergegeven.
** Onderliggend operationeel resultaat is het operationeel resultaat gecorrigeerd voor operationeel resultaat joint ventures, aanpassing waardering vastgoedposities, herstructureringskosten, boekresultaat verkochte entiteiten en andere bijzondere posten.

Ton Hillen, CEO Heijmans:

Ton-Hillen-Heijmans.jpg

“Met een verlies van € 110 miljoen rapporteren we een dramatisch resultaat over 2016. Settlements die we hebben getroffen en voorzieningen die we hebben genomen op een aantal probleemprojecten, zijn daar met name debet aan. Tegelijkertijd betekenen de afspraken die we met de betrokken opdrachtgevers over deze projecten hebben gemaakt ook dat het risicoprofiel van de onderneming duidelijk is verbeterd. Daarnaast hebben we afspraken kunnen maken met onze bankengroep over een verlenging van de financieringsafspraken tot 1 juli 2019. Daarmee is de financiering zeker gesteld en is de continuïteit van de onderneming gewaarborgd.

Ook hebben we onze strategie aangepast, waardoor we ons nu volledig richten op de Nederlandse markt met een verscherpte focus op onze kerncompetenties in de segmenten Wonen, Werken en Verbinden. De desinvestering van onze buitenlandse activiteiten sluit aan bij deze strategie en draagt in belangrijke mate bij aan het terugbrengen van onze schuld. We zullen ons de komende jaren richten op herstel van winstgevendheid, schuldreductie en structurele verbetering van onze vermogensverhoudingen, met een commerciële focus op marktsegmenten waarin we sterk zijn en gezonde marges kunnen realiseren. Daarbij kunnen we bouwen op een solide positie in de Nederlandse woningmarkt met enorme groeikansen en een goed gevulde orderportefeuille die aansluit bij onze strategie. Op deze manier werken we aan een duurzaam herstel van onze onderneming.”

Belangrijke ontwikkelingen 2e helft 2016

Het onderliggend operationeel resultaat over 2016 is zeer negatief en komt uit op € 66 miljoen negatief (2015: € 5 miljoen negatief). Het netto resultaat bedraagt € 110 miljoen negatief (2015: € 27 miljoen negatief). Het onderliggend operationeel resultaat wordt met name beïnvloed door een aantal probleemprojecten waarover Heijmans eerder melding maakte. Het gaat hierbij primair om de Drachtsterweg Leeuwarden, Energiefabriek Tilburg, RIVM, Wilhelminasluis Zaandam en de N23 Westfrisiaweg. Heijmans heeft in de afgelopen periode veelvuldig overleg gevoerd met opdrachtgevers om onzekerheden rondom deze projecten zoveel mogelijk weg te nemen. Dit heeft geleid tot settlements en voorzieningen op de projecten, die in totaal circa € 90 miljoen bedragen.

N23-Westfrisiaweg-Aansluiting-A7 Hoorn-Noord.jpg

Op het project N23 Westfrisiaweg is overeenstemming bereikt over de aanpak, planning en financiële afwikkeling.

Op het project N23 Westfrisiaweg is zeer recent overeenstemming bereikt over de aanpak, planning en financiële afwikkeling van het project. Heijmans neemt voor 2016 een verliesvoorziening op dit project van € 32 miljoen. Bij het project RIVM, waarin Heijmans een aandeel van 37,5% heeft, bleek een nieuw ontwerp nodig om te kunnen voldoen aan de gestelde trillingseisen, waardoor het project vertraging heeft opgelopen. De bouw start naar verwachting in het voorjaar van 2017, over de financiële consequenties zijn opdrachtgever en consortium nog in gesprek. Heijmans neemt over 2016 een voorziening van € 10 miljoen op dit project. Het contract voor de Energiefabriek Tilburg is per 1 december 2016 beëindigd waardoor de volledige verantwoordelijkheid voor het functioneren en onderhoud van de installatie nu bij de opdrachtgever ligt. Het totale verlies op dit project bedraagt in 2016 € 23 miljoen.

Bij de Drachtsterweg in Leeuwarden is een settlement met de opdrachtgever bereikt, met een verlies voor Heijmans van € 6 miljoen over 2016. Bij de Wilhelminasluis in Zaandam ligt het werk stil naar aanleiding van een meningsverschil over het ontwerp van de sluiskolk en is een arbitrage procedure gestart. Heijmans neemt over 2016 een additionele voorziening van € 8 miljoen op dit project. Naast de hierboven vermelde projecten is er nog sprake van enkele kleinere verliesposten op projecten, voor in totaal € 10 miljoen. Deze projecten en de financiële afwikkeling daarvan zijn in 2016 afgerond.

Als gevolg van de verliezen op de probleemprojecten zou Heijmans per jaareinde 2016 niet langer voldaan hebben aan de financiële bankconvenanten. De onderneming heeft daarom pro-actief en constructief overleg gevoerd met financiers, hetgeen inmiddels heeft geresulteerd in een verlenging van de financieringsafspraken tot 1 juli 2019.

Strategische aanpassing met aangescherpte focus

Heijmans heeft een strategisch plan ontwikkeld voor de periode 2017 – 2019: Focus, Discipline, Excellence. Met als doel te komen tot duurzaam herstel van de onderneming en herstel van winstgevendheid, schuldreductie en structurele versterking van de vermogensverhoudingen. Deze aangepaste strategie zal de komende periode verder worden geïmplementeerd.

Heijmans ontwikkelt zich tot een Nederlands-georiënteerd bedrijf met een verscherpte focus op kerncompetenties in de segmenten Wonen, Werken en Verbinden. De eerder aangekondigde desinvesteringen van de Belgische activiteiten en het Duitse Franki zijn onderdeel van deze strategie, evenals de voorgenomen desinvestering van Oevermann. Daarmee transformeert Heijmans naar een kernbedrijf met een volume van circa € 1,5 miljard.

Centraal in de strategie staat het selectief verwerven van nieuwe opdrachten in vastgoed-, bouw- en infradisciplines die Heijmans beheerst, evenals het uitbouwen van haar rol als regisseur en het ontwikkelen van langjarige klantrelaties via services, beheer en onderhoud. Heijmans richt zich op marktsegmenten waar het bedrijf echt toegevoegde waarde kan leveren, door visie, kennis en regie om te zetten in tastbaar resultaat voor opdrachtgevers en hun klanten. Het belang van partnering bij grote projecten zal de komende jaren toenemen. Heijmans zal scherp sturen op de kosten om te komen tot een optimale kostenstructuur die past bij de veranderende scope. Hoewel een grootschalige reorganisatie niet aan de orde is, wordt de organisatie verder aangescherpt en de overhead teruggedrongen. De uitrol van SAP/ERP, zoals gestart in 2014 en in 2016 verder geïmplementeerd, draagt in belangrijke mate bij aan een uniforme besturing van processen, met als doel de beoogde business benefits te kunnen realiseren.
Meer informatie over de strategie heeft Heijmans al gepubliceerd bij de bekendmaking van het voorlopige jaarbeeld, de herfinanciering en strategische aanpassing op 16 februari jl.

Terugblik 2016

Wonen

Heijmans profiteert in 2016 van een sterk groeiende woningmarkt, wat zich vertaalt in een uitstekende toename in omzet en resultaat bij Vastgoed. De omzet bedraagt in 2016 € 332 miljoen (2015: € 278 miljoen), het onderliggend operationeel resultaat € 15 miljoen (2015: € 9 miljoen). Het aantal verkochte woningen komt uit op 1.962 (2015: 1.791), daarvan zijn 1.019 woningen verkocht aan particulieren en 943 aan beleggers. De waardestijging van de woningen is terug te zien in de gemiddelde vrij-op-naam prijzen (aan particulieren excl. BTW) van de verkochte woningen: deze bedraagt in 2016 € 243.000,- (in 2015: € 229.000,-).

Wijnhavenkwartier-feb2016.jpg

De transformatie van het Wijnhavenkwartier in Den Haag is afgerond.

Woningbouw laat een omzet in 2016 zien die vergelijkbaar is met het jaar daarvoor: € 296 miljoen (2015: € 295 miljoen). Heijmans kiest hier voor beheerste groei. In de aantrekkende woningmarkt is aan de inkoopkant sprake van toenemende druk van leveranciers en onderaannemers, zowel in prijs als beschikbaarheid, en Woningbouw wil zich selectief richten op projecten met goede marges. Het onderliggend operationeel resultaat van Woningbouw komt uit op € 4 miljoen (2015: € 5 miljoen). Eind 2016 verwierf Heijmans diverse nieuwe opdrachten voor de ontwikkeling en realisatie van woningen, waaronder 74 woningen in de Spaarndammerbuurt in Amsterdam, 95 woningen in Son en Breugel en 94 woningen in Pijnacker. In december is in Leidsche Rijn de 1000e Huismerkwoning opgeleverd en in Den Haag is de transformatie van het Wijnhavenkwartier afgerond.

Werken

Utiliteit laat een dalende omzet zien als gevolg van vertraging op het project RIVM en een terughoudend aannamebeleid bij de verwerving van grote projecten: € 315 miljoen (2015: € 421 miljoen). De markt voor utilitaire nieuwbouw stabiliseert qua volume en het aantal spelers in de markt blijft naar verhouding groot, met aanhoudende prijsdruk als gevolg. Utiliteit voert een selectief verwervingsbeleid binnen een aantal focusmarkten. Het onderliggend operationeel resultaat van Utiliteit is met € 15 miljoen negatief in 2016 (2015: nihil) ondermaats, met name als gevolg van een sterk negatief projectresultaat op het project RIVM.

Hart-van-Zuid-Rotterdam-2-2000.jpg

De meerjarige gebiedsontwikkeling Hart van Zuid in Rotterdam is in volle gang.

De onderhouds- en beheeractiviteiten, waarin de installatiecomponent leidend is, laten een positieve ontwikkeling zien. Heijmans heeft in 2016 onder andere opdracht ontvangen voor meerjarig service en onderhoud voor de Universiteit Leiden en het onderhoud van het European Patent Office in Rijswijk. Heijmans heeft diverse langjarige onderhoudscontracten lopen, zoals het Timmerhuis in Rotterdam en een aantal ministeries in Den Haag. De meerjarige gebiedsontwikkeling ‘Hart van Zuid’ in Rotterdam is in volle gang en bij de realisatie van het nieuwe onderkomen van de rechtbank Amsterdam is gestart met de sloopwerkzaamheden van het oude pand.

Verbinden

Infra rapporteert een dalende omzet, met name door stagnatie en stilleggen van projecten. Daarnaast heeft Infra het afgelopen jaar een verdere aanscherping doorgevoerd in de verwerving van nieuwe opdrachten. De omzet komt uit op € 621 miljoen (2015: € 690 miljoen). 2016 wordt voor Infra gekenmerkt door een sterk negatief bedrijfsresultaat, ingegeven door de financiële impact van de projecten Energiefabriek Tilburg, Drachtsterweg in Leeuwarden, N23 Westfrisiaweg en Wilhelminasluis Zaandam. Het onderliggend operationeel resultaat bedraagt € 78 miljoen negatief (2015: € 26 miljoen negatief). Het merendeel van de Nederlandse Infra activiteiten presteert naar behoren. Deze prestaties worden evenwel overstemd door de verliezen op de probleemprojecten.

Wintrack 2.jpg

Het project Wintrack II TenneT omvat ontwerp en realisatie van hoogspanningsmasten op twee tracés.

Aan de combinatie Heijmans en Europoles is eind 2016 het project Wintrack II TenneT voorlopig gegund. Een definitieve gunning volgde in februari 2017. Het project omvat ontwerp en realisatie van hoogspanningsmasten en fundaties op twee tracés. Eind 2016 is de reconstructie van de N309-A28 in Gelderland opgeleverd en heeft de officiële opening van de A12 Parallelstructuur plaatsgevonden.

Veiligheid

Met het programma GO! (Geen Ongevallen) blijft Heijmans inzetten op veiligheid. Heijmans richt zich daarbij op veiligheid in de gehele keten door de GO! principes ook toe te passen in samenwerkingsverbanden met partners, leveranciers en onderaannemers. Het aantal ongevallen onder eigen en inleenpersoneel is in 2016 verder gedaald ten opzichte van 2015. Afgelopen jaar is de stap gemaakt naar het implementeren van integrale veiligheid in de ontwerpfasen van projecten. Het Nederlandse IF cijfer over 2016 bedraagt 3,6.

Financiële resultaten

Omzet

De omzet over 2016 komt op een lager niveau uit dan het jaar daarvoor: € 1,9 miljard (2015: € 2 miljard) als gevolg van selectief aannamebeleid en stagnatie van productie op een aantal projecten bij Utiliteit en van Infra. De omzet van Vastgoed nam toe, ingegeven door de groei van de woningmarkt en het sterke aanbod van beschikbare woningen. De omzet van Woningbouw is vrijwel gelijk gebleven. De omzet van de Belgische en Duitse activiteiten tezamen komt in 2016 uit op € 514 miljoen (2015: € 529 miljoen).

Operationeel resultaat

Het onderliggend operationeel resultaat betreft het operationeel resultaat gecorrigeerd voor operationeel resultaat joint ventures, exclusief eventuele aanpassingen van de waardering van vastgoed- en grondposities, herstructureringskosten en andere bijzondere posten. In 2016 komt het onderliggend operationeel resultaat uit op € 66 miljoen negatief (2015: operationele resultaat € 5 miljoen negatief).

De verdere groei van de woningmarkt heeft geleid tot een toegenomen onderliggend operationeel resultaat bij Vastgoed (2016: € 15 miljoen tegen € 9 miljoen in 2015) en een nagenoeg gelijkblijvend onderliggend operationeel resultaat bij Woningbouw (2016: € 4 miljoen tegen € 5 miljoen in 2015). Voor Woningbouw geldt dat de inkoopprijzen bij leveranciers het afgelopen jaar, ingegeven door de groei van de markt, zijn toegenomen. Dit gaf druk op het resultaat. Woningbouw opereert in een kostengedreven markt en daarin blijft beheerste groei met een duidelijke focus op kwaliteit van belang.

Het onderliggend operationeel resultaat van Utiliteit over 2016 bedraagt € 15 miljoen negatief, waarbij dit resultaat sterk is beïnvloed door het project RIVM. Hiervoor is een voorziening getroffen van € 10 miljoen. Het project heeft vertraging opgelopen omdat een nieuw ontwerp moest worden gemaakt om volledig te kunnen voldoen aan de gestelde trillingseis voor laboratoriumruimten. Daardoor kon in 2016 geen productie worden gerealiseerd. Een andere factor is een lager omzetniveau, met als gevolg minder dekking van algemene kosten.

De resultaten van Infra in Nederland zijn sterk negatief met een verlies van € 78 miljoen over 2016 (2015: verlies van € 26 miljoen). Het verlies wordt voornamelijk bepaald door settlements en voorzieningen op de projecten N23 in Noord-Holland, de Energiefabriek in Tilburg, de Drachtsterweg in de provincie Friesland en de Wilhelminasluis in Zaandam.

De Nederlandse concernonderdelen komen uit op een onderliggend operationeel resultaat van € 74 miljoen negatief (2015: € 12 miljoen negatief), de Duitse en Belgische bedrijven komen tezamen op € 20 miljoen positief (2015: € 15 miljoen) en op concernkosten/overig wordt een last van € 12 miljoen gerapporteerd (2015: € 8 miljoen).

Niet-operationele items

Het resultaat over 2016 wordt negatief beïnvloed door een aantal eenmalige posten. Dit betreft € 19 miljoen aan afwaarderingen op vastgoedposities. Het gaat hierbij om waarde aanpassingen van grond- en vastgoedposities in de periferie van Nederland, waar het achterblijven van prijsontwikkeling van woningen in relatie tot stijgende inkoopkosten een rol spelen, alsmede vertragingen in planontwikkeling bij overheden. Daarnaast is sprake van een boekverlies van € 6 miljoen op de eerder gemelde verkoop van het Duitse Franki en € 4 miljoen voor organisatie aanpassingen.

Financiële baten en lasten

Het saldo van financiële baten en lasten neemt af met € 2 miljoen ten opzichte van 2015. Het gemiddelde rentepercentage was in 2016 lager dan in 2015. Verder was in 2015 een eenmalige last opgenomen in verband met afwaardering op een uitstaande lening. Het gemiddelde schuldgebruik was daarentegen iets hoger, met name in het vierde kwartaal.

Vermogenspositie, netto schuld en financiering

Als gevolg van de verliezen op de probleemprojecten zou Heijmans per jaareinde 2016 niet langer voldaan hebben aan de financiële bankconvenanten. De onderneming heeft daarom pro-actief en constructief overleg gevoerd met financiers, hetgeen heeft geresulteerd in een verlenging van de financieringsafspraken tot 1 juli 2019.

De bankengroep wordt de komende jaren gevormd door de vier banken ABN Amro, ING, KBC en Rabobank. Kernpunten van de nieuwe afspraken zijn een vermindering van het schuldgebruik en een jaar verlenging.

Door de negatieve resultaten uit de voorbije jaren is het gemiddelde schuldgebruik toegenomen. In gezamenlijkheid met de bankengroep heeft Heijmans geconcludeerd dat het terugbrengen van de schuld nodig is om te komen tot gezonde vermogensverhoudingen. Dit streven heeft bijgedragen aan de aanpassing van de strategische focus van Heijmans naar een op Nederland georiënteerde onderneming. De eerder gemelde desinvestering van de Belgische en Duitse activiteiten sluit aan bij deze aangepaste scope. Er loopt een proces waarin de verkoop van het Duitse dochterbedrijf Oevermann wordt onderzocht. Na afronding van de beoogde desinvesteringen en andere maatregelen zal de solvabiliteit weer boven de 20% uitkomen. De verkoopopbrengsten worden grotendeels aangewend voor schuldreductie, als gevolg hiervan wordt gecommitteerde kredietfaciliteit gefaseerd teruggebracht tot € 122 miljoen per 30 juni 2019. Een eventuele additionele versterking van het eigen vermogen is geen onderdeel van de afspraken.

Voor wat betreft de financiële convenanten is afgesproken dat deze bij Q4 2016 en Q1 2017 niet getoetst worden. Voor wat betreft Q2, Q3 en Q4 2017 zijn minimum niveaus van EBITDA en solvabiliteit overeengekomen. Daarbij zijn afspraken gemaakt voor een minimale EBITDA oplopend naar € 20 miljoen in Q4 2017 en een solvabiliteit oplopend naar minimaal 20% in Q4 2017. Vanaf 2018 zijn de bestaande convenanten weer van toepassing, zijnde een Interest Cover ratio op een minimum niveau van 4 te toetsen aan het eind van ieder kwartaal, een Leverage ratio op een maximum van 3 per halfjaar alsook een Average Leverage ratio met een maximum van 2,5, te toetsen per kwartaal.

Met de banken is een aantal aanvullende zekerheden overeengekomen. Het betreft de verpanding van de verkoopopbrengsten van de desinvesteringen, alsmede een eerste recht van hypotheek op grondposities met een totale boekwaarde van bijna € 80 miljoen. De rentemarge die aan het bankensyndicaat betaald dient te worden is verhoogd, maar deze komt weer terug op de bestaande niveaus naarmate de geplande reductie van de faciliteit gestalte krijgt.

Netto resultaat

Het netto resultaat komt uit op € 110 miljoen negatief (2015: € 27 miljoen negatief). Het resultaat per aandeel komt daarmee op - € 5,16.

Orderportefeuille

De orderportefeuille van de Nederlandse activiteiten bedraagt ultimo 2016 € 1,9 miljard (ultimo 2015: € 1,7 miljard), dit is exclusief de projecten Wintrack II en Zuidasdok die begin 2017 zijn verworven. Van de totale geprognosticeerde omzet van 2017 is circa 62% in portefeuille (2016: 67%).

Dividend

Gegeven de ontwikkeling van zowel de operationele resultaten als het netto resultaat over 2016, is besloten dat over het boekjaar 2016 geen dividend wordt uitgekeerd op (certificaten van) gewone aandelen.

Outlook

Met de gerealiseerde financiering is een stevig fundament gelegd voor de continuïteit van Heijmans. De financiële afbakening van de probleemprojecten, de desinvesteringen van Franki en de Belgische activiteiten en de genomen maatregelen om de organisatie en de focus aan te scherpen tot een Nederlands kernbedrijf, zijn belangrijke stappen op weg naar herstel van de onderneming, met gezonde vermogensverhoudingen en een gezond resultaat. 2017 zal in het teken staan van herstel van winstgevendheid, het verder implementeren van de aangepaste strategie en het realiseren van de geplande schuldreductie, evenals de herpositionering van het Nederlandse kernbedrijf. Heijmans beschikt daarbij over een goed gevulde orderportefeuille met opdrachten die passen binnen de strategische kaders.

Download volledig persbericht

Download het Jaarverslag 2016