Heijmans beweegt zonder looprekje

Een kijkje in de wachtruimte. De een heeft heupdysplasie, de ander artrose van de knie. Maar Orthoradius in Heerenveen loopt als een tierelier. Dat is voor een deel aan Heijmans te danken. Tijd voor bezoek aan het sport-orthopedisch expertisecentrum van Noord-Nederland.

15 januari 2019

Langs de A32 naar Leeuwarden staat een enorm gebouwencomplex voor topsport en onderwijs. Naam: Sportstad Heerenveen. Het hart ervan is het Abe Lenstrastadion. Enkele andere sportvoorzieningen: zwembad, turnhal, tennishal, klimwanden. Denksport ontbreekt. Alhoewel: het vergde het nodige financiële en logistieke puzzelwerk om in dit complex een sport-orthopedisch expertisecentrum te vestigen. Maar daag Friezen niet uit, leert de vaderlandse geschiedenis: het is gelukt.

File op de OK

Even een hink-stap-sprong: enkele jaren geleden nam ziekenhuis Tjongerschans in Heerenveen ruimtes in het Abe Lenstrastadion over. Zo kreeg het de beschikking over een daghospitaal met zeven bedden, twee operatiekamers en verkoeverruimte. Later is ook de benedenverdieping aangekocht. De polikliniek Orthopedie van Tjongerschans kampte al lang met ruimtegebrek. Na grondige verbouwing is Orthoradius in zomer 2018 een feit: een eigentijdse polikliniek met tien spreek- en behandelkamers en faciliteiten voor radiologie.

20181121_heijmans_heerenveen_sfaber_sportstad_dsc7977.jpg

Saskia Faber werkte eerder zeven jaar bij NOC*NSF werkte en is nu manager van Orthoradius

De energieke Saskia Faber, die eerder zeven jaar bij NOC*NSF werkte, is manager van Orthoradius: “We bieden sportgeneeskunde, orthopedie en pijngeneeskunde, vooral voor inwoners van de regio Heerenveen en omstreken. Of mensen ons weten te vinden? Op de open dag ter gelegenheid van de opening hadden we ruim tweehonderd bezoekers, inclusief filevorming op de OK.”

Heliumdamp

Heijmans voerde al het E- en W-werk bij Orthoradius uit. Die keuze was logisch, vindt Saskia. “Tjongerschans heeft een langdurige relatie met Heijmans. Onze ervaringen zijn goed. Het zijn kundige vakmensen, duidelijk in afspraken, betrokken in hun werk. Ze weten wat goed huisvaderschap is.” Een van de betrokkenen was Rintje Henstra, service technicus W bij Heijmans. “Omdat de sfeer goed was, ging het ook vlot”, zegt hij. “We deelden één schaftruimte met alle disciplines en onderaannemers. Dan heb je vaker overleg en wil je ook rekening met elkaar houden.”

20181121_heijmans_heerenveen_rhenstra_sportstad_dsc7930.jpg

Service technicus W Rintje Henstra in een technische ruimte

Technisch was het niet ingewikkeld, stelt hij. “Toch waren er wel uitdagingen. Vooral de koeling is hier belangrijk.” Dat geldt in extreme mate voor de MRI-scanner, een cilindrische holle magneet voor medisch onderzoek. Het vijfduizend kilo zware apparaat, dat na revisie van Best naar Heerenveen werd getransporteerd, staat in een beveiligde ruimte. Nieuwwaarde: tweeënhalf miljoen. Stephan de Boer, chef-monteur van Heijmans, was bij de plaatsing betrokken. “Hij moest schuin naar binnen. Toen ie flink gekanteld was, zag je de rook eruit komen: de damp van het vloeibare helium van –269˚ Celsius, waarmee de MRI-scanner wordt gekoeld. Indrukwekkend gezicht.”

Epke

Aan de levensvatbaarheid van Orthoradius hoeft Tjongerschans niet te twijfelen. Saskia: “We krijgen jaarlijks zo’n 5.600 unieke bezoekers. Na het faillissement van de IJsselmeerziekenhuizen zal het alleen maar drukker worden.” De twee wachtruimtes spreken haar niet tegen. Er zitten elf mensen, van wie enkelen met krukken. Een vrouw duwt haar looprekje weg en pakt een Happinez met ezelsoren – zijn we niet allen gelukszoekers?

20181121_heijmans_heerenveen_sportstad_r9b8210.jpg

Af en toe krijgt de polikliniek beroepssporters over de vloer, bevestigt Saskia. Begrijpelijk, want de topsport zit om de hoek: voetballers van sc Heerenveen, schaatsers uit Thialf of turners die in de Epke Zonderland Hal de zwaartekracht tarten.

Gewetensvraag: sporten Rintje en Stephan ook? Ze schudden overtuigend nee. Saskia wel: ze volleybalt. “Maar recente knieklachten dankte ik aan een huishoudelijk klusje. Zo kwam ik zelf als patiënt op Orthoradius terecht. Verbeterpunten? Omwille van de privacy gaan we geluidsboxjes installeren. Muziek verkleint de kans op luistervinken.”

Nieuwe knie

In de wachtruimte zit Douwe van Alsum [58], lang geleden de trots van voetbalclub Renado – Recht Naar Doel – uit Sint Nicolaasga. Begin jaren tachtig schopte een tegenstander zijn kniebanden aan flarden. Nadien was Van Alsum zelden vrij van pijn. Nu heeft ie een nieuwe knie. De drieëntwintig krammen gaan er straks uit. Hij is anderhalf uur te vroeg voor zijn afspraak, maar da’s niet erg. Jakkeren heeft hij al genoeg gedaan, zegt Van Alsum. Vijfendertig jaar had hij een deurafhangbedrijf. Een kleine rekensom leert dat hij zo’n honderdduizend deuren heeft afgehangen. Van schooldeuren tot deuren met lood voor röntgenkamers – you name it. “Ik zat overal. Ik werkte van Limburg tot Randstad. Ja, ook voor Heijmans.” Sinds kort is hij brugwachter in het vaarseizoen. Kalm, gemoedelijk. Beter voor zijn knie ook: de sluisdeuren hangen al.

20181121_heijmans_heerenveen_daalsum_sportstad_r9b8256.jpg

Patiënt Douwe van Alsum

Op verkenning: een lange gang en enkele deuren door. Plotseling stroomt Friese buitenlucht binnen. Vanaf een bestraat pleintje naast de zuidtribune wijst Stephan: “De MRI-ruimte zit onder die tribune. Maar de koeling heeft een binnen- en een buiten-unit. Vooral voor engineering is het hier ingewikkeld geweest. Ze waren afhankelijk van sparingen in de wanden.”

Uitvak

Bij de zuidtribune zit ook de toevoer van de luchtbehandelingskasten. Ze werken prima, maar soms ruik je op maandagen een zweem van schoonmaakmiddel in Orthoradius. Saskia: “Als grote clubs zoals Ajax, Feijenoord of PSV op bezoek zijn geweest, moeten ze het uitvak grondig reinigen. Die geur merk je dan.” Een hoofdstuk apart is het strenge veiligheidsbeleid. Zo mocht Heijmans geen gereedschappen of materialen in de openbare ruimte opslaan. Een vaste bouwkraan was evenmin toegestaan. Saskia: “Kwestie van veiligheid. Zelfs bij een kwalificatiewedstrijd van de Nederlandse voetbalvrouwen gaan we om vijf uur ’s middags dicht. Maar we hebben nog nooit trammelant gehad.”

De hoek om. Tegen de buitengevel zit een twintig meter lange verticale quench-pijp. Nee, die vind je niet in de schappen van Gamma of Karwei. Rintje: “Hij is van rvs, heeft dikke isolatie en is uit één stuk gemaakt. Als de MRI te warm wordt, moet de overdruk van helium weg kunnen. Daar is de quench-pijp voor [quench is Engels voor blussen – red.].” Saskia stelt gerust: “Statistisch gebeurt dat gelukkig maar een halve keer per levensduur van een MRI. En die gaat twintig jaar mee.”

Duel

Terug naar de polikliniek. Op het werkeiland, dat midden in de ontvangst- en wachtruimte is gesitueerd, zit doktersassistente Anja Plat te bellen. In 1984 begon ze in Tjongerschans een stage bij orthopedie.

20181121_heijmans_heerenveen_aplat_sportstad_r9b8250.jpg

Dat medisch specialisme is ze altijd trouw gebleven. Met lach: “Het is toch een soort timmermanswereld. Het is begrijpelijk: orthopedie is logisch, technisch en ambachtelijk. Je ziet ook resultaten.” Ze meet braces aan, prikt bloed, maakt injecties klaar. Regelmatig neemt ze bloemen en taarten in ontvangst. Van dankbare patiënten, voor het zorgteam.

Terwijl meneer van Alsum nog een keer naar de koffie-automaat schuifelt, toont Saskia de gipskamer. Aan een kastje hangt de seizoenkalender van sc Heerenveen. Er zijn nog spannende thuiswedstrijden te gaan. Die van Rintje en Stephan? Die is al ruim achter de rug. Eindstand van Heijmans United – FC Hoge Lat: 3-0.