Ga toch fietsen!

Geen volkje zo fietslustig als de Nederlanders. Hoe mooi – en gezond – zou het zijn als nóg meer mensen uit de auto en op de fiets stappen? In Nijmegen weten ze al hoe dat moet: daar ligt de eerste snelfietsroute van Nederland. Onder andere gerealiseerd door Sjors van Duren, die met Heijmans-marktontwikkelaar Anna Claus kijkt naar manieren om fietsen te stimuleren. 

10 augustus 2018

Met een rood hoofd stapt Sjors van Duren van zijn fiets bij het Van der Valk hotel in Lent, nabij Nijmegen. Het is bloedheet en hij moet even bijkomen. De adviseur bij Royal HaskoningDHV was voorheen procesmanager snelfietsroutes bij de provincie Gelderland. ‘Zijn’ snelfietsroute, het RijnWaalpad, start voor het hotelterras. Fietsers komen de Waalbrug af, passeren een rotonde waar ze voorrang hebben en kunnen dan in één streep door naar Arnhem. Hét ideaalplaatje voor de doelgerichte fietser die Sjors zelf ook is.

Fietssnelweg Nijmegen 3.jpg

Sjors van Duren en Anna Claus komen uit de fiets- en voetgangerstunnel die onderdeel is van de snelfietsroute RijnWaalpad.

Bevrijding

“In de stad doe ik alles op de fiets”, zegt Sjors. “Voor langere afstanden fiets ik naar het station en ga ik met de trein. Op de fiets kom ik mensen tegen, voel ik me vrij en echt een onderdeel van de stad. Toen ik na een autotrip door de Verenigde Staten hier weer op de fiets stapte, voelde ik een enorme vrolijkheid. In plaats van auto’s zag ik weer mensen op straat!”

Naast hem zit Anna Claus, fietsexpert bij Heijmans. Ook zij is in haar woonplaats Amsterdam vergroeid met haar fiets. “In de stad is de fiets echt mijn ideale vervoermiddel”, zegt ze. “Ik heb geïnvesteerd in een mooie, goede fiets waar ik trots op ben en daarmee rijd ik de hele stad door.”

Groeipotentieel

Sjors en Anna behoren tot de 84 procent van de Nederlanders die fietsen een warm hart toedraagt. Om er meer cijfers in te gooien: gemiddeld fietst een Nederlander zo’n 880 kilometer per jaar. In ons land ligt ongeveer 35 duizend kilometer fietspad. Een kwart van de Nederlanders gaat op de fiets naar het werk. Het groeipotentieel is enorm: zestig procent van de Nederlanders werkt minder dan vijftien kilometer van zijn huis.

“Op een elektrische fiets is dat een afstand van niks”, zegt Anna. “De e-bike is een perfecte manier om ontspannen en snel op je werk te komen, zonder dat je bezweet in je eerste overleg zit.” Desondanks laat 35 procent zich weerhouden om naar het werk te fietsen. Slechte fietspaden, te veel verkeerslichten en de kans op een ongeval zijn belangrijke show-stoppers.

Fietsstad

Dat moet anders kunnen, dacht de Fietsersbond. Zo ontstond het idee voor een ‘snelfietsroute’ en zag het RijnWaalpad in 2015 het levenslicht. Een fietspad waarop je dóór kunt fietsen, nergens gehinderd door verkeerslichten, slecht asfalt of onveilige situaties. Na het RijnWaalpad volgden meer snelfietsroutes. Onder andere dankzij de snelfietsroute werd Nijmegen Fietsstad 2016.

“Het RijnWaalpad leverde de regio een flink aantal nieuwe fietsers op”, zegt Sjors. “We deden ook onderzoek onder de gebruikers: twintig procent van de ondervraagden had dankzij de snelfietsroute een e-bike gekocht en liet voortaan de auto staan. Puur doordat we de fietser centraal zetten in het ontwerp.”

Fietssnelweg Nijmegen Sjors van Duren 3.jpg

Auto te gast

Het is op meer plekken in Nederland te zien. Zelfs in het drukke Amsterdam maakt de gemeente ‘fietsstraten’ waar auto’s ‘te gast’ zijn, krijgen fietsers voorrang op drukke kruisingen en komen er comfortabele fietsroutes om het centrum heen, ziet Anna. Als het aan Heijmans ligt zijn er nog veel meer mogelijkheden om fietsen te stimuleren. Heijmans ontwikkelde er zelfs een strategie op: Go-Light Avenue.

Veiliger, sneller, leuker

“Heijmans denkt graag met gemeenten en provincies mee hoe we fietsen veiliger, sneller en leuker kunnen maken, om zo meer mensen op de fiets te krijgen”, zegt Anna. “Go-Light Avenue kent vier uitgangspunten, waarvan veiligheid vergroten en snelheid verhogen de randvoorwaarden zijn. Snelheid verhogen betekent trouwens niet dat je hard gaat fietsen, maar vooral dat je ongehinderd en comfortabel moet kunnen fietsen.

Meer fietsinnovaties zien?

Go-Light Avenue biedt diverse innovatieve oplossingen om zowel bestaande als nieuwe fietsinfrastructuur te verbeteren. Bijvoorbeeld Bikescout: dit detectiesysteem waarschuwt de automobilist voor naderende fietsers door knipperende ledverlichting in het wegdek. Een andere oplossing is Glowstud, een actieve wegmarkering op zonne-energie waarbij glow in the dark-elementen het verloop van het fietspad beter zichtbaar maken.

Fietssnelweg Nijmegen Anna Claus 3a.jpg

“De derde pijler is beleving, het moet ook leuk zijn om te fietsen”, zegt Anna. “Een mooi voorbeeld is het Van Gogh-Roosegaarde-fietspad in Nuenen. En de vierde is samenwerking. Zo werkt Heijmans samen met ForenZo, dat fietsen naar het werk stimuleert via werkgevers. En natuurlijk met gemeenten en provincies. Als we op tijd aan tafel zitten en de tenders er ruimte voor bieden, kunnen we mooie innovaties toepassen.”

E-bike in de ban?

Nederland is in vergelijking met andere landen al een ideaal fietsland en dat vinden we nog normaal ook. Maar ook hier liggen uitdagingen. Denk aan de opkomst van de elektrische fiets. In 2017 vielen in het verkeer voor het eerst meer doden op de fiets dan in de auto. De stijging komt deels door 65-plussers op elektrische fietsen. Toch is dat geen reden om de e-bike in de ban te doen, vindt Sjors, integendeel.

“De elektrische fiets heeft veel ouderen weer aan het fietsen gekregen, ze hebben nu een grotere bewegingsvrijheid dan voorheen”, zegt hij. “Dus laten we zorgen dat ze dat veilig kunnen doen. Niet door een helm verplicht te stellen, want dan stapt iedereen weer af. Met RHDHV werken we aan ‘vergevingsgezinde’ wegen. Geen opstaande randen, maar schuine randen en goede wegmarkering. Dat als je een stuurfoutje maakt, je niet meteen valt.”

Fietssnelweg Nijmegen Sjors van Duren en Anna Claus 2.jpg

Toekomstbestendig

Allebei zijn Sjors en Anna sterk gemotiveerd om van fietsen in Nederland een nog groter succes te maken. “De fiets is optimaal gebruik van energie”, zegt Anna. Sjors vult aan: “De auto kost je dertig cent per kilometer, de fiets kost je één cent en levert je gezondheidswinst op. Dat is winst voor de maatschappij! Uiteindelijk bouwen we met duurzaam vervoer – de fiets – steden die veel prettiger zijn om in te wonen en die veel toekomstbestendiger zijn dan auto-afhankelijke steden. Daar moeten we aan blijven werken.”