Door en voor Zuid

Om het straks te laten bruisen rond het Rotterdamse Zuidplein, verbinden Nina Cranen en Simone Koenders nu al de bouwactiviteiten voor Hart van Zuid met actieve bewoners, culturele initiatieven, scholen en andere gebruikers van het gebied. "Stad maken is meer dan stenen stapelen."

12 december 2017

Publieke gebouwen en de openbare ruimte ontwikkelen, plus twintig jaar beheer en onderhoud zijn aan de publiek-private samenwerkingscombinatie Hart van Zuid gegund. Maar ook het sociaal programma is zijn verantwoordelijkheid. Voor de bouwbedrijven betekent dat participatieprocessen met de omgeving inrichten, van inspraak tot co-creatie, events organiseren en werk- en leerplekken realiseren voor mensen die geen werk hebben of een afstand tot de arbeidsmarkt. Plus imago en reputatie van Zuid verbeteren en het gebied op de kaart zetten.

“Een pittige opgave”, erkent manager sociaal programma en marketingcommunicatie-persoon Nina Cranen. We ontmoeten haar en omgevingsmanager Simone Koenders in Theater Zuidplein, het huidige trefpunt voor omwonenden en andere gebruikers van het gebied die meer willen weten over het project. Vandaag verkennen we een klein deel van het in totaal zestig hectare tellende projectgebied. En krijgen we een kijkje in de keuken van Simone en Nina, die omgevingsmanagement, placemaking, gebiedsmarketing én mensen met elkaar verbinden.

Meer weten over het plan Hart van Zuid?

“Het is hier zo dónker!”, wijst Simone als we over de begane grond van station Zuidplein lopen, richting Rotterdam Ahoy. Betonnen viaducten en asfalt leiden metro’s en bussen naar alle kanten van Rotterdam Zuid. Het station uit 1968 is een van de grootste openbaar vervoer-knooppunten van de Maasstad, met 33.000 passanten per dag.

Heijmans HartvanZuid Omgevingsmanagement Nina Simone Martine Krekelaar 1.jpg

Nina Cranen en Simone Koenders op de route tussen station Zuidplein en Rotterdam Ahoy.

Straks krijgt het stationsgebied Zuidplein korte, uitnodigende en veilige looproutes, bomen, plus ruimtes voor kleine ondernemers die elan en gezelligheid brengen. Simone en Nina vinden het niet gek dat mensen hier niet langer blijven dan noodzakelijk. “Je eerste kennismaking met Zuid is een grauwe, betonnen jungle”, aldus Nina, die zelf in Rotterdam Noord woont. “Niet alleen donker, ook onoverzichtelijk. Geeft een unheimisch gevoel. De eerste keer dat ik ’s avonds laat met de metro naar huis ging was ik op mijn hoede.”

Van onbekend naar bemind

Die gevoelens worden in Rotterdam breder gedeeld. Jammer voor de bewoners rondom het Zuidplein, want die zijn juist heel trots op hun buurt. Nina: “Die trots is de basis van onze communicatie- en marketingcampagne. Die mag breder gevoeld. Daarom is de pay off 'Op Zuid'. Hiermee verwijzen we naar geografisch op zuid zijn, maar ook naar een beetje verliefd zijn op Zuid. Met de slogans #allesisopzuid en #iedereenisopzuid bieden we de verhalen van Zuid een platform. Op deze manier laten we zien dat er duizend redenen zijn om je Hart te verliezen aan Zuid." 

Ook de trots van de mensen op de bouwplaats helpt mee in de gebiedsmarketing. Simone: “De coördinator planning van Rotterdam Ahoy legde met zijn mobieltje de voortgang vast.  Handig, want bewoners en voorbijgangers krijgen de werkzaamheden binnenin niet mee. Dit leverde tientallen nieuwe fans op Facebook op. Bovendien zien bewoners dat onze collega’s zich inzetten voor iets moois en daardoor wordt eventuele hinder veroorzaakt door de bouw wat sneller voor lief genomen.” Nina vult aan: “En bewoners zijn blij dat ook anderen de mooie dingen uit hun buurt zien! Het helpt echt als buitenstaanders positief reageren op jouw woonomgeving.”

"Door verhalen te delen, verbind je gebruikers en bouwers in Hart van Zuid met elkaar"

Gele en groene route

Nadat we bijna zijn overreden door een bus, steken we de Gooilandsingel over richting het nieuwe Zwemcentrum Rotterdam. Op de plek van het oude zwembad Charlois verrijst het Kunstenpand, waarin onder andere Theater Zuidplein en de bibliotheek een nieuw thuis vinden. De bouwhekken daaromheen worden opgefleurd met enkele foto’s van buurtbewoners, gemaakt door een plaatselijke studente fotografie. 

Simone schetst de toekomst van de Gooilandsingel: een autoluwe boulevard, waarop je kunt flaneren langs nieuwe horecagelegenheden. Ook de entree naar het winkelcentrum zal zichtbaar worden vanaf de begane grond. Een grote verandering met de situatie nu: de openbare ruimte en infrastructuur is ingericht op veel verkeer. Er rijden tweehonderd bussen per uur door de Gooilandsingel. 

Het oude zwembad Charlois zal begin volgend jaar worden gesloopt. Maar niet nadat er tijd is genomen voor een passend afscheid van dit gebouw vol herinneringen voor de buurt. Lab-Z, de leer-werkplaats van Theater Zuidplein, speelt er in januari de voorstelling Kapot hard zwemmen, geïnspireerd door en gemaakt met bewoners. Dwalen door het oude bad en afsluiten met een patatje. Iets om aan terug te denken als de bouwplaats voor het Kunstenpand straks twee jaar lang voor de deur ligt.

Heijmans Omgevingsmanagement HartvanZuid Nina Simone Martine Krekelaar 12.jpg

In het Van Swietenhof, een buurttuin gerund door vrijwilligers.

Om omwonenden en passanten te verleiden en inspireren, leggen Nina en Simone in het voorjaar tijdelijk een gele en groene route aan. Die zijn verbonden door een tapijt van grafische patronen, gebaseerd op het Hart van Zuid-logo, vertelt Nina. Groen leidt naar buurttuin de Van Swietenhof, geel is de adviesroute die Simone begin 2018 aanlegt vanwege de bouwplaats van het Kunstenpand. Simone: “Een goed voorbeeld van hoe Nina en ik onze doelen aan elkaar koppelen. Mijn doel, hinder voor de omgeving zoveel mogelijk voorkomen, en Nina’s doel om het gebied op te fleuren en daarmee op de kaart te zetten.”

We slaan de hoek om en staan ineens in de Van Swietenhof. Bewoner Bep van Beek, opgegroeid op Zuid, ontfermde zich over deze in onbruik geraakte speeltuin, ingeklemd tussen rijtjes huizen. Met zijn vrouw en 22 vrijwilligers toverde hij de plek om tot een groene oase, waar omwonenden elkaar treffen en dingen organiseren als een pompoenenmarkt. Nina: “Zo’n plek verwacht je niet snel op Zuid. Ik wil dit daarom aan een groter publiek laten zien. Mensen verleiden hier te verstillen, om zich heen te kijken en met een andere blik de omgeving te bekijken.”

Real life learning

Heijmans Omgevingsmanagement HartvanZuid Nina Simone Martine Krekelaar 18.jpg

De aankleding van de gele en groene route gebeurt in samenwerking met leerlingen van het plaatselijke Techniek College. Zij zijn gevraagd objecten te ontwerpen en te maken, terwijl leerlingen Media dit alles in een serie vlogs, blogs en foto's vastleggen. “Hart van Zuid wordt zo een leergang. Voor de school een leuke gelegenheid om ‘real life learning’ aan te bieden, voor ons heel tof omdat we met jongeren van Zuid mogen werken”, aldus Nina.

Basis voor de toekomst

Onze tocht eindigt in het Millinxparkhuis. In dit wijkgebouw in Charlois vond Nina een van de breed vertakte sociale netwerken uit Zuid. Ze hoopt de netwerken te versterken door de verhalen van deze actieve bewoners breder te delen en ze in contact te brengen met andere initiatieven, in andere buurten en in andere wijken. “De sociale en maatschappelijke opgaven op Zuid zijn zo groot dat wij ze niet alleen kunnen oplossen. We moeten samenwerken. Dit doen we met mensen uit aangrenzende buurten van ons projectgebied, een scala aan maatschappelijke en commerciële partners, culturele instellingen en het onderwijs. Hart van Zuid wordt een stadscentrum, daarom moeten we meer mensen engageren dan alleen de bewoners en ondernemers uit ons projectgebied.”

Heijmans Omgevingsmanagement HartvanZuid Nina Simone Martine Krekelaar 19.jpg

In het Millinxparkhuis, met rechts boven Nina buurtbewoonster Sheherazade.

Ook voor omgevingsmanager Simone zijn deze netwerken nuttig: “De bewoners, gebruikers en bezoekers van Zuidplein zijn mijn oren en ogen. Inmiddels weten ze me te vinden als bijvoorbeeld de bouwradio te hard staat of er te vroeg wordt begonnen met laden en lossen. Dan schakel ik met de uitvoerders.”

Er zijn nog kaartjes voor tijdelijk theater in oude zwembad!

In het Millinxparkhuis heeft Nina overleg met buurtbewoonster Chahrazad en de andere vrijwilligers. Chahrazad is een van de Marokkaanse vrouwen die regelmatig op podia klimt en haar levensverhaal deelt, in de hoop zo meer vrouwen uit haar cultuur de deur uit te krijgen en te kunnen steunen. “Mensen op Zuid hebben lef”, zegt Chahrazad. Nina beaamt dit: “Ze zeggen altijd eerlijk wat ze denken, je weet wat je aan ze hebt.” Bang op het metrostation is ze niet meer: “De sfeer op Zuid mag dan wat ruwer zijn, het went. Daarbij ken ik nu een flink aantal mensen, dat voelt toch prettiger.”