De maatschappelijke winst van duurzame maatregelen

Monetarisering van duurzame woningen

23 december 2016

Wat levert het nou feitelijk op? Het gebruik van duurzame bouwmaterialen? Investeren in duurzame woningen, in wooncomfort? Dat was nooit erg duidelijk. Oké, het leverde blije woningeigenaren op, tevreden huurders. Maar hoe staat het met de harde euro’s? Heijmans ontwikkelde samen met Sustainalize een methodiek om hier achter te komen. ‘Monetarisering van duurzame woningen’ berekent de maatschappelijke winst van duurzame maatregelen in euro’s. Robert Koolen, directeur Strategie van Heijmans en Misha Elkerbout, adviseur bij Sustainalize, leggen het uit.

monetarisatie_Robert-Koolen.jpg

Misha Elkerbout, adviseur bij Sustainalize (links) en Robert Koolen, directeur Strategie van Heijmans.

Waarde toevoegen

Robert: “Het uitgangspunt van Heijmans is meer waarde toevoegen aan de maatschappij dan eraan onttrekken. We willen als bouwbedrijf een bijdrage leveren op het gebied van onder meer duurzame energie, innovatieve materialen en ruimtelijke kwaliteit. Bij de duurzame maatregelen die we toepassen in de woningbouw is de waarde soms direct zichtbaar. Bijvoorbeeld in de vorm van een lagere energierekening voor bewoners. Anderen waarden zijn veel abstracter, zoals de bespaarde CO2-uitstoot tijdens de volledige levensduur van een woning. Wat levert dat onze samenleving op in euro’s? Dankzij de methodiek van monetarisering kunnen we precies uitrekenen wat de maatschappijwinst is in euro’s van duurzame maatregelen die verder gaan dan het Bouwbesluit. Daarmee laten we de echte waarde zien van duurzaam bouwen.”

Uitbreiding GPR-Gebouw

Misha: “Bij de bouw van woningen gaan betrokken partijen vaak uit van ‘GPR-Gebouw’. Dat softwareprogramma van W/E Adviseurs test de duurzaamheid van een woning aan de hand van vijf thema’s: energie, milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde. En kent daar cijfers aan toe van 1 tot en met 10. Monetarising van duurzame woningen is een uitbreiding van GPR-Gebouw, een extra module. We hangen prijskaartjes aan externaliteiten. Dat zijn onzichtbare kosten en baten van economische activiteiten die nadelig of voordelig zijn voor de maatschappij. Bijvoorbeeld de kosten die we maken om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen.

Met de ontwikkelde methode kijken we op het gebied van woningbouw naar vier punten:

  1. De CO2-uitstoot gedurende de levensduur van de woning.
  2. De milieubelasting van de gebruikte materialen.
  3. Meerwaarde vanwege extra gebruikskwaliteit.
  4. Meerwaarde dankzij een gezondere woning.

Uiteindelijk komt er een cumulatief bedrag uit voor alle vier punten. Met dit instrument kunnen de maatschappelijke kosten en baten van nieuwbouwprojecten in een vroegtijdig stadium in kaart worden gebracht en besproken met de opdrachtgever.

In de praktijk

Robert: “We hebben de methodiek toegepast op het door ons gerealiseerde complex van drie appartementengebouwen aan de Karel de Grotelaan in Eindhoven. Daar hebben we geïnvesteerd in extra maatregelen bovenop het Bouwbesluit, zoals betere isolatie, extra comfort en zonnepanelen. Dankzij de ontwikkelde methodiek weten we nu dat de opgeleverde CO2-besparing een waarde heeft van € 100.000,-, de vermeden milieukosten bedragen ongeveer € 300.000,- en de waarde van de vermeden gezondheidskosten is € 300.000,-. Gedurende de totale levensduur levert dit complex € 700.000,- maatschappijwinst op. Kosten die zonder onze extra maatregelen onzichtbaar waren gebleven. Kosten waarvoor de belastingbetaler anders had moeten opdraaien.”

0008  monetarisatie 2016-2000.jpg

Robert Koolen: "Heijmans kan met dit programma de toegevoegde maatschappelijke waarde van haar totale huizenportfolio berekenen.”

Gelijk speelveld

Misha: “We konden de berekeningen voor deze methodiek ontwikkelen, omdat we onder meer weten wat een kilo CO2-uitstoot kost, een liter bespaard douchewater, ziekte als gevolg van vuile lucht en andere variabelen. Met dit programma creëer je een gelijk speelveld voor alle partijen. Het is helder en overzichtelijk omdat een aantal belangrijke onzichtbare kosten van een project in één oogopslag in euro’s te zien zijn. Zo wordt het mogelijk verschillende woonvormen met elkaar te vergelijken. Heijmans kan met dit programma de toegevoegde maatschappelijke waarde van haar totale huizenportfolio berekenen.”

0024  monetarisatie 2016-2000.jpg

Gratis downloaden

Robert: “We hebben tot nu toe voor twee projecten een berekening uitgevoerd. De uitkomsten sterken ons in het idee dat goed en duurzaam bouwen meer maatschappelijke waarde oplevert dan puur op prijs bouwen. Ik denk dat deze ontwikkeling zich zal doorzetten, dat op een bepaald moment van alle producten en diensten de onzichtbare kosten worden gemonetariseerd.

Voor Heijmans is dit een begin. We blijven binnen het bedrijf zoeken naar manieren om deze methodiek te verbeteren. We zijn ook benieuwd naar de reacties van onze stakeholders. Wat vinden zij ervan? Het programma is dan ook gratis te downloaden voor alle geïnteresseerden, van concurrenten tot opdrachtgevers, om ook hun eigen projecten door te rekenen. De vraag daarbij is: wil je input leveren om dit model verder te optimaliseren? Ik sta altijd open voor discussie hierover.”

Model voor monetariseren Woningen Heijmans (ingevuld).xlsx (380,5 KB)

Download rapportage 'De waarde van een woning' (pdf)

Download projectcase 'Karel de Grotelaan' (pdf)